tag:blogger.com,1999:blog-75655459342446531662011-09-09T08:12:39.051-07:00«Γιατι τα σπασαμε τ' αγαλματα των,<br> γιατι τους διωξαμε απ' τους ναους των,<br> διολου δεν πεθαναν γι' αυτο οι θεοι.»Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.comBlogger111100tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-29229480876623799342010-04-26T09:11:00.003-07:002010-04-26T09:11:47.576-07:00(Το κείμενο αυτό μου το έδωσε ο χρήστης "Αντίοχος" και το παραθέτω εδώ ως απάντηση στο/στη χρήστη "εμέτ" (σε αυτό το <a href="http://tolmanagnoriseis.blogspot.com/2007/03/blog-post.html">θέμα</a>). Όλες οι απόψεις και οι ιδέες είναι του Αντίοχου, εγώ απλώς δημοσιεύω τη μελέτη του, έτσι ακριβώς όπως μου την έστειλε.)<br /><br /><br />Πρώτ' απ' όλα, η "απάντηση" είναι ένα συνοθήλευμα.<br /><br />Στα περισσότερα δεν υπάρχουν καν πηγές.<br /><br />Και εκεί που υπάρχουν είναι επιλεκτικές.<br /><br />Η παράθεση μιας πηγής δεν μπορεί να αναιρέσει την ανυπαρξία της γυναίκας όπως καταγράφεται στα έργα των μελετητών, δεν μπορεί να αναιρέση την προτίμηση των ανδρών για τους νεαρούς ομοφύλλους τους παρά για τις γυναίκες.<br /><br />Δεν μπορεί να αναιρέσει τα βασανιστήρια των δούλων και τη θέση τους. Δεν μπορεί να αναιρέσει τις πηγές που μαρτυρούν την εκπαίδευση των Σπαρτιατών με το κηνύγι και τη δολοφονία δούλων.<br /><br />Δεν μπορει αν αναιρέσει τα γνήσια φιλοσοφικά έργα που δείχνουν ότι ο δούλος ήταν αντικείμενο, περιουσία του κυρίου του, παρά τα όποια παραδείγματα για προσωπικές ελευεθρίες.<br /><br />Φυσικά, δεν μπορούν να αντιστρέψουν την εικόνα για τα ΠΕΤΑΓΜΕΝΑ κορίτσια ως έκθετα, αφού λόγω της προίκας θεωρούνταν βάρος και πετάγονταν στα σκουπίδια από όπου τα έπαιρναν οι πορνοβοσκοί και τα εκπαίδευαν ως πόρνες.<br /><br />Και βεβαίως η πρακτική αυτή σταμάτησε μόνο με τον χριστιανισμό όπου ήταν και η εποχή που η γυναίκα είδε δημογραφική άνοδο σε σχέση με την αρχαιότητα.<br /><br />Αν τολμάει κάποιος να αμφισβητήσει αυτά, οι πηγές είναι τέτοιες που τους κάνουν να καταπίνουν τη γλώσσα τους.<br /><br />Και προχωρώ στο γελοίο του πράγματος: τα σεντόνια!<br /><br />Παραθέτει άκριτα ο blogger τις αρλούμπες κάποιου τυχαίου σε ένα φόρουμ ως ΑΠΟΣΤΟΜΩΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ!!!<br /><br />Και το κάνει αυτό χωρίς έλεγχο για τα όσα έχουν παρατεθεί.<br /><br />Και ρωτάω: ποιος θα πιστέψει ως αληθινά τα "στοιχεία" αυτά όταν, παίρνοντας ενδεικτικά τα ονόματα των ΔΕΚΑΤΡΙΩΝ ιστορικών, οι οποίοι ΔΗΘΕΝ έζησαν κατά το διάστημα 146 π.Χ. και μετά, βλέπουμε την εξής αθλιότητα, οι ΔΕΚΑ από τους ΔΕΚΑΤΡΕΙΣ να ΜΗΝ ΕΧΟΥΝ ΖΗΣΕΙ σε αυτή την Περίοδο!!!<br /><br />Διαβάστε την χωρίς ντροπή παραχάραξη των "ιστορικών που έζησαν ΥΠΟΤΙΘΕΤΑΙ ΜΕΤΑ το 146 π.Χ.":<br /><br /><br />1. Κλείταρχος: 4ος-3ος αι. π.Χ.!<br /><br />2. Δούρης ο Σάμιος: 4ος-3ος αι. π.Χ.!<br /><br />3. Έφορος: 4ος αι π.Χ.!<br /><br />4. Ιερώνυμος Καρδιανός: 4ος-3ος αι. π.Χ.!<br /><br />5. Νέαρχος: Παιδικός φίλος του Μ. Αλεξάνδρου και ναύαρχος του στόλου του, 4ος αι. π.Χ.!<br /><br />6. Ονησίκριτος: θαλασσοπόρος του 4ου αι. π.Χ.!<br /><br />7. Ιστορικός της Οξυρύγχου: έγραψε 900 σειρές κειμένου για τα τέλη του 4ου αι. Π.Χ.!<br /><br />8. Φύλαρχος: 3ος αι π.Χ.!<br /><br />9. Πτολεμαίος: Ο μοναδικός ιστορικός "Πτολεμαίος" ήταν ο Α΄ και έζησε τον 4ο αιώνα π.Χ. στρατηγός του Μ. Αλεξάνδρου!<br /><br />10. Τίμαιος Ταυρομένιος: 4ος-3ος αι. π.Χ.!<br /><br />Έχετε ξαναδεί τέτοια ΞΕΦΤΙΛΑ;;; Καταλαβαίνετε για τι είδους "ερευνητές" μιλάμε;<br /><br /><br />Και θυμίζω τι έγραψε ο ανεκδιήγητος:<br /><br />"Οι ανοησίες σου είναι απερίγραπτες. Ώστε λοιπόν, θεωρείς ότι η Ελλάδα από το 146 π.α.χ.χ. μέχρι το 313 μ.α.χ.χ. είναι ανύπαρκτη;...Για να δούμε λοιπόν τί λένε οι πηγές για εκείνες τις εποχές."<br /><br /><br />Και όπως είδαμε, ο άνθρωπος είναι όχι μόνο προκλητικά θρασύς αλλά και απίστευτος ψεύτης αφού μας παρέθεσε 13 ονόματα, 10 από τα οποία έζησαν ακόμη και ΔΥΟ ΑΙΩΝΕΣ πριν! Και ακόμη πιο ανεκδιήγητος ο blogger που τα μεταφέρει και βεβαίως οι σχολιαστές που χειροκροτούν έχοντας ΜΑΥΡΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ.<br /><br /><br />Και μένουν ΜΟΝΟ:<br /><br />1. Ποσειδώνιος: Τάχα "Έλληνας", αλλά έγραψε ιστορία ως Ρωμαιόφιλος και Ρωμαιοθαυμαστής!<br /><br />2. Πολύβιος Μεγαλοπολίτης: Τάχα "Έλληνας" αλλά υμνητής και οπαδός της Ρωμαϊκής κυριαρχίας!<br /><br />3. Διόδωρος Σικελιώτης: Τάχα "Έλληνας" ο οποίος έζησε στην Αίγυπτο και τη Ρώμη...<br /><br /><br />Και όλα αυτά τα ΨΕΥΤΙΚΑ ονόματα και τα παραμύθια, ήταν υποτίθεται αντεπιχείρημα για την ανυπαρξία της ελληνικής ιστοριογραφίας μετά την Ρωμαϊκή κατάκτηση...<br /><br />Λίγη ντροπή δεν θα υπάρξει κάποτε άραγε;<br />13 July 2009 16:16<br /><br />Ας απαντήσω στις θέσεις του/της ement, για να δούμε τί έχει να απαντήσει αργότερα.<br /><br />Α) Όπως ίσως παρατηρείς, πρώτα παραθέτω τις θέσεις του Αλεξανδρινού καί μετά απαντώ εγώ ο ίδιος. Άρα, η όλη απάντησή μου δεν είναι παρά μία απάντηση στον Αλεξανδρινό καί άρα, πολλά από τα θέματα τα οποία με κατηγορείς ότι δεν τα απάντησα, απλώς δεν τα έθεσε ο Αλεξανδρινός ως θέσεις του. Άρα, αυτό οφείλεις να το γνωρίζεις σε όλη την διάρκεια της ανάγνωσης αυτής της εργασίας μου. Αυτό ως μία γενική απάντηση ως εισαγωγή.<br /><br />Β) Ας πάμε τώρα καί στα ειδικότερα θέματα.<br /><br />1) Η θέση σου ότι τάχα οι Αρχαίοι Έλληνες προτιμούσαν άνδρες εραστές καί όχι τις γυναίκες για ερωμένες τους, δεν ισχύει. Χαρακτηριστική πηγή επί του θέματος, για την κοινωνική απόρριψη των ομοφυλοφίλων, είναι ο λόγος του Αισχίνη «Κατά Τιμάρχου», στον οποίον υπάρχει όλη η σχετική νομοθεσία, όπως καί άλλα Αρχαία Ελληνικά κείμενα. Αυτά σου τα παραθέτω ευθύς αμέσως.<br /><br />ΑΑ) Απάντηση στον Γκέουλα περί της υποτιθεμένης ομοφυλοφιλίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου<br /><br />Στο θέμα περί της ομοφυλοφιλίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου που άνοιξες, έθιξες έως τώρα,<br />δύο θέματα.<br />Αυτά είναι η ενδεχομένη ομοφυλοφιλία του Μεγάλου Αλεξάνδρου καί η επίσης ενδεχομένη ομοφυλοφιλία του Ιερού Λόχου των Αρχαίων Θηβαίων. Πριν παραθέσω τα στοιχεία, οφείλω να σου πω, ότι μέχρι τώρα, έχω αγοράσει συνολικώς 85 τόμους Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων από τις εκδόσεις Κάκτος, οπότε έχω ένα σχετικώς ικανοποιητικό υλικό για να βρίσκω όλα όσα θέλω, ενώ επίσης μου έχουν κάνει δώρο καί το T.L.G., οπότε όποιον συγγραφέα ή όποιο βιβλίο του δεν έχω από τον Κάκτο, το διαβάζω στον ηλεκτρονικό υπολογιστή μου στην Δάφνη, όπου το έχω εγκατεστημένο.<br />Αυτά ως μία μικρή εισαγωγή, για να δεις ότι διαθέτω στοιχεία, ασχέτως του γεγονότος ότι επίσης έχω αποκτήσει το πτυχίο του Ιστορικού. Μετά από αυτήν την μακρά εισαγωγή, θα παραθέσω το<br />αρχαίο κείμενο καί την μετάφρασή του, ώστε να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα. Ωστόσο, επειδή η ιστοσελίδα μας δεν σηκώνει παράθεση σε πολυτονικό, ενώ επίσης δεν διαθέτω καί εγώ πολυτονιστή, θα παραθέσω τα αρχαία κείμενα σε μονοτονικό.<br />Αυτό θα γίνεται σε κάθε αρχαίο κείμενο, όποτε χρειάζεται η παράθεσή του.<br /><br />Α) Αλέξανδρος<br /><br />Κατηγορείς λοιπόν φίλτατε Γκέουλα τον Αλέξανδρο ως ομοφυλόφιλο.<br />Ας δούμε λοιπόν τί γράφει ο Πλούταρχος στον Βίο του Αλεξάνδρου.<br /><br />1) Αλέξανδρος καί Βαρσίνη<br />Κεφάλαιο 21, εδάφια 7-11 (21,7-11) <br /><br />Αρχαίο Κείμενο<br /><br />«αλλ' Αλέξανδρος ως έοικε τού νικάν τούς πολεμίους τό κρατείν εαυτού βασιλικώτερον ηγούμενος, ούτε τούτων έθιγεν, ούτ' άλλην έγνω γυναίκα πρό γάμου πλήν Βαρσίνης. αύτη δέ μετά τήν Μέμνονος τελευτήν χήρα γενομένη, περί Δαμασκόν ελήφθη. πεπαιδευμένη δέ παιδείαν Ελληνικήν, <καί τό κάλλος> **** καί τόν τρόπον επιεικής ούσα, καί πατρός Αρταβάζου γεγονότος εκ βασιλέως θυγατρός, εγνώσθη, Παρμενίωνος προτρεψαμένου τόν Αλέξανδρον, ώς φησιν Αριστόβουλος, καλής καί γενναίας [καί τό κάλλος] άψασθαι γυναικός. τάς δ' άλλας αιχμαλώτους ορών ο Αλέξανδρος κάλλει καί μεγέθει διαφερούσας, έλεγε παίζων ως αλγηδόνες ομμάτων αι Περσίδες. αντεπιδεικνύμενος δέ πρός τήν ιδέαν τήν εκείνων τό τής ιδίας εγκρατείας καί σωφροσύνης κάλλος, ώσπερ αψύχους εικόνας αγαλμάτων παρέπεμπεν.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br />«Αλλά ο Αλέξανδρος θεωρώντας, όπως φαίνεται, ότι το να επιβάλλεται στον εαυτό του είναι περισσότερο βασιλικό από το να νικά τους εχθρούς, ούτε αυτές άγγιξε ούτε γνώρισε άλλη γυναίκα πριν από τον γάμο του, εκτός από τη Βαρσίνη. Καί τούτη έμεινε χήρα, αφότου πέθανε ο Μέμνονας, καί συνελήφθη κοντά στη Δαμασκό. Καί μαθεύτηκε πως ήταν μορφωμένη έχοντας Ελληνική παιδεία καί ευχάριστη στη συμπεριφορά της, με πατέρα τον Αρτάβαζο, που ήταν γιος κόρης του βασιλιά. Ο Παρμενίωνας παρότρυνε τον Αλέξανδρο να γνωρίσει την όμορφη καί ευγενική τούτη γυναίκα. Καί καθώς ο Αλέξανδρος έβλεπε πως οι άλλες αιχμάλωτες ήταν εκπληκτικά όμορφες καί ψηλές, αστειευόταν λέγοντας ότι: «Οι Περσίδες είναι βασανιστήριο για τα μάτια». Καί παραβάλλοντας στην<br />ομορφιά τους τη δική του αυτοσυγκράτηση καί την ομορφιά της σύνεσής του, τις απομάκρυνε όπως ακριβώς τις άψυχες μορφές των αγαλμάτων.»<br /><br />2) Αλέξανδρος καί παιδεραστία-ασέλγεια<br />Κεφάλαιο 22, εδάφια 1-6<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br />«Επεί δέ Φιλόξενος ο τών επί θαλάττης στρατηγός έγραψεν είναι παρ' αυτώ Θεόδωρόν τινα Ταραντίνον, έχοντα παίδας ωνίους δύο τήν όψιν υπερφυείς, καί πυνθανόμενος ει πρίηται, χαλεπώς ενεγκών εβόα πολλάκις πρός τούς φίλους ερωτών, τί πώποτε Φιλόξενος αισχρόν αυτώ συνεγνωκώς, τοιαύτ' ονείδη προξενών κάθηται. τόν δέ Φιλόξενον αυτόν εν επιστολή πολλά λοιδορήσας εκέλευσεν αυτοίς φορτίοις τόν Θεόδωρον εις τόν όλεθρον αποστέλλειν. επέπληξε δέ καί Άγνωνι νεανικώς γράψαντι πρός αυτόν, ότι Κρωβύλον <νεανίσκον> ευδοκιμούντ' εν Κορίνθω βούλεται πριάμενος αγαγείν πρός αυτόν. Πυνθανόμενος δέ μισθοφόρων τινών γύναια διεφθαρκέναι Δάμωνα καί Τιμόθεον Μακεδόνας τών υπό Παρμενίωνι στρατευομένων, έγραψε Παρμενίωνι κελεύων, εάν ελεγχθώσιν, ως θηρία επί καταφθορά τών ανθρώπων γεγονότα τιμωρησάμενον αποκτείναι. καί περί αυτού κατά λέξιν εν ταύτη τή επιστολή γέγραφεν. εγώ γάρ ουχ ότι εωρακώς άν ευρεθείην τήν Δαρείου γυναίκα ή βεβουλημένος ιδείν, αλλ' ουδέ τών λεγόντων περί τής ευμορφίας αυτής προσδεδεγμένος τόν λόγον. έλεγε δέ μάλιστα συνιέναι θνητός ών εκ τού καθεύδειν καί συνουσιάζειν, ως από μιάς εγγινόμενον ασθενείας τή φύσει καί τό πονούν καί τό ηδόμενον.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br />«Όταν ο Φιλόξενος, ο αρχηγός των παραθαλάσσιων δυνάμεων, του έγραψε πως ήταν κοντά του κάποιος Θεόδωρος από τον Τάραντα καί πουλάει δύο πολύ όμορφα αγόρια καί ήθελε να μάθει αν θα τα αγόραζε, οργίστηκε πολύ καί φώναζε πολλές φορές στους φίλους του, ρωτώντας τί αισχρό είχε μάθει για αυτόν μέχρι τώρα ο Φιλόξενος, έτσι που να τον προσβάλλει με τέτοιες ξεδιάντροπες προτάσεις. Καί τον ίδιο τον Φιλόξενο επιτιμώντας τον έντονα σε γράμμα του, τον διέταξε να ξεφορτωθεί τον Θεόδωρο καί το εμπόρευμά του. Μάλιστα μάλωσε αυστηρά τον Άγνωνα, που έγραψε πως ήθελε ν' αγοράσει καί να του φέρει τον Κρωβύλο που ήταν φημισμένος στην Κόρινθο. Καί όταν πληροφορήθηκε ότι ο Δάμωνας καί ο Τιμόθεος οι Μακεδόνες είχαν διαφθείρει τις γυναίκες μερικών μισθοφόρων, που υπηρετούσαν υπό τις διαταγές του Παρμενίωνα, με την εντολή, εάν είναι πράγματι ένοχοι, να τους τιμωρήσει όπως τα θηρία, που ζουν καταστρέφοντας τους ανθρώπους, καί να τους σκοτώσει. Καί σχετικά με τον ίδιο έγραφε στο γράμμα ακριβώς: «Για μένα κανείς δεν θα πει πως είδα ή θέλησα να δω τη γυναίκα του Δαρείου, αλλά ούτε καί δέχτηκα να ακούσω να μιλούν σε μένα για την ομορφιά της». Καί μάλιστα έλεγε ότι καταλαβαίνει πως είναι θνητός λόγω του ύπνου καί του έρωτα, γιατί καί ο πόνος καί η ηδονή προέρχονται από μία καί μόνη κοινή αδυναμία της φύσης.»<br /><br />3) Οι δύο Βαγώες<br /><br />α) Βαγώας ο ευνούχος, δολοφονηθείς το 336π.α.χ.χ.<br />Κεφάλαιο 39, εδάφιο 10(39,10)<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br />«Παρμενίωνι μέν ούν τόν Βαγώου έδωκεν οίκον, εν ώ λέγεται τών περισσών ιματισμόν χιλίων ταλάντων ευρεθήναι.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br />«Στον Παρμενίωνα λοιπόν έδωσε το παλάτι του Βαγώου στα Σούσα, στο οποίο λέγεται ότι βρέθηκαν ρούχα αξίας χιλίων ταλάντων.»<br /><br />β) Βαγώας ο Φαρνούχη, τριήραρχος<br />Κεφάλαιο 67, εδάφιο 7(67,7)<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br />«λέγεται δ' αυτόν μεθύοντα θεωρείν αγώνας χορών, τόν δ' ερώμενον Βαγώαν χορεύοντα νικήσαι καί κεκοσμημένον διά τού θεάτρου παρελθόντα καθίσαι παρ' αυτόν. ιδόντας δέ τούς Μακεδόνας κροτείν καί βοάν φιλήσαι κελεύοντας, άχρι ού περιβαλών κατεφίλησεν.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br />«Λέγεται πως όταν παρακολούθησε αγώνες χορών, στους οποίους ο αγαπητός του Βαγώας νίκησε ως χορηγός, πέρασε μέσα στο θέατρο στολισμένος καί κάθισε δίπλα του. Βλέποντας αυτό οι Μακεδόνες χειροκροτούσαν καί φώναζαν να τον φιλήσει, μέχρι που τον αγκάλιασε καί τον φίλησε.»<br /><br />Σχόλιο: Όπως λοιπόν μπορεί να παρατηρήσει κάποιος προσεκτικός μελετητής των συγκεκριμένων κειμένων, ο Μέγας Αλέξανδρος:<br />i) Ήταν εγκρατής στα ερωτικά καί απέφευγε τις πολλές ερωτικές σχέσεις.<br />ii) Απέφευγε με οργή τις προτάσεις περί παιδεραστίας ή ασελγείας καί διέταξε την τιμωρία των στρατιωτών του, εφόσον είχαν τελέσει τέτοιες πράξεις.<br />iii) Όπως συνάγεται καί στα σχετικά με τους Βαγώες, η όλη παραφιλολογία περί δήθεν ερωτικής σχέσης του Αλεξάνδρου με κάποιον από αυτούς είναι ψευδής.<br />Η δέ λέξη «ερώμενος» εκείνη την εποχή, όπως καί η λέξη «εραστής», δεν είχαν την τρέχουσα σημερινή σημασία τους.<br />Αυτή η σημασία άρχισε να καθιερώνεται σε μεταγενέστερους χρόνους.<br />iv) Από την ιστορία γνωρίζουμε ότι ο Αλέξανδρος έκανε τρείς γάμους καί απέκτησε δύο παιδιά. Οι γάμοι του ήσαν με την Στάτειρα, την κόρη του Δαρείου Γ΄ Κοδομαννού, τον οποίον είχε νικήσει, την Παρυσάτιδα, την κόρη του προτελευταίου Πέρση βασιλιά Ώχου καί την Ρωξάνη. Λίγο μετά τον θάνατό του, η Ρωξάνη γέννησε τον Αλέξανδρο Δ΄ Αιγαίο, αλλά για αυτά θα αναφέρω περισσότερα σε εργασία μου για την Ελληνιστική Ιστορία.<br /><br />Β) Ιερός Λόχος<br /><br />Ως υλικό για τον Ιερό Λόχο των Αρχαίων Θηβαίων, θα χρησιμοποιηθούν δύο αποσπάσματα από τον Βίο του Πελοπίδα, τον οποίον έγραψε ο Πλούταρχος.<br /><br />Το ένα είναι η προσωπική γνώμη του Πλουτάρχου, ο οποίος ήταν Χαιρωνέας καί έζησε τα έτη 40-120μ.α.χ.χ., όταν δηλαδή αφενός είχε καταργηθεί ο Ιερός Λόχος, αφετέρου είχε καταλυθεί η Αρχαία Πόλη-Κράτος των Βοιτωτικών Θηβών.<br /><br />Το δεύτερο απόσπασμα, προέρχεται από το ίδιο κεφάλαιο, αλλά είναι δήλωση του Φιλίππου Β΄ της Μακεδονίας καί πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, σχετικώς με τον Ιερό Λόχο. Κατόπιν, ας επιλέξει ο καθένας ό,τι θεωρεί ότι του ταιριάζει.<br /><br />1) Η γνώμη του Πλουτάρχου για τον Ιερό Λόχο<br />Πλουτάρχου Πελοπίδας κεφάλαιο 18, εδάφια 1-3<br />(18,1-3)<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br />«Τόν δ' ιερόν λόχον ώς φασι συνετάξατο Γοργίδας πρώτος εξ ανδρών τριακοσίων, οίς η πόλις άσκησιν καί δίαιταν εν τή Καδμεία στρατοπεδευομένοις παρείχε. καί διά τούθ' ο εκ πόλεως λόχος εκαλούντο. τάς γάρ ακροπόλεις επιεικώς οι τότε πόλεις ωνόμαζον. ένιοι δέ φασιν εξ εραστών καί ερωμένων γενέσθαι τό σύστημα τούτο, καί Παμμένους απομνημονεύεταί τι μετά παιδιάς ειρημένον. ου γάρ έφη τακτικόν είναι τόν Ομήρου Νέστορα, κελεύοντα κατά φύλα καί φρήτρας συλλοχίζεσθαι τούς Έλληνας,<br /> ως φρήτρη φρήτρηφιν αρήγη, φύλα δέ φύλοις,<br /> δέον εραστήν παρ' ερώμενον τάττειν. φυλέτας μέν γάρ φυλετών καί φρατόρων <φράτορας> ου πολύ λόγον έχειν εν τοίς δεινοίς, τό δ' εξ ερωτικής φιλίας συνηρμοσμένον στίφος αδιάλυτον είναι καί άρρηκτον, όταν οι μέν αγαπώντες τούς ερωμένους, οι δ' αισχυνόμενοι τούς ερώντας, εμμένωσι τοίς δεινοίς υπέρ αλλήλων.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br />«Τον ιερό λόχο, όπως λένε, τον συγκρότησε πρώτος ο Γοργίδας από τριακόσιους επίλεκτους άνδρες, που στρατοπέδευαν στην Καδμεία καί τους παρείχε η πόλη τα μέσα για να ασκούνται καί να συντηρούνται καί γι' αυτό ονομάζονταν λόχος της πόλης. Γιατί τότε τις ακροπόλεις κυρίως ονόμαζαν πόλεις. Μερικοί λένε ότι ο λόχος αυτός είχε συσταθεί από εραστές καί ερωμένους. Καί μνημονεύεται καί ένας λόγος που είπε ο Παμμένης αστειευόμενος, ότι δεν ήταν καλή τακτική εκείνη του Νέστορα που ζητούσε να παρατάσσονται κατά φυλές καί φρατρίες οι Έλληνες,<br /> ώστε οι φρατρίες να βοηθούν τις φρατρίες<br /> καί οι φυλές τις φυλές,<br /> αλλά έπρεπε να τοποθετεί τον εραστή κοντά στον ερωμένο.<br /> Γιατί στους κινδύνους κανείς δεν φροντίζει πολύ για εκείνους που ανήκουν στην ίδια φυλή ή στην ίδια φρατρία μ' αυτόν, ενώ η παράταξη που αποτελείται από άνδρες που συνδέονται με ερωτική φιλία είναι αδιάλυτη καί άρρηκτη, γιατί οι εραστές από αγάπη για τους ερωμένους καί οι ερωμένοι από ντροπή για τους εραστές μένουν σταθεροί μπροστά στον κίνδυνο ο ένας για τον άλλο.»<br /><br />2) Η γνώμη του Φιλίππου για τον Ιερό Λόχο<br />Πλουτάρχου Πελοπίδας κεφάλαιο 18, εδάφιο 7(18,7)<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br />«λέγεται δέ διαμείναι μέχρι της εν Χαιρωνεία μάχης αήττητον. ως δέ μετά τήν μάχην εφορών τούς νεκρούς ο Φίλιππος έστη κατά τούτο τό χωρίον, εν ώ συνετύγχανε κείσθαι τούς τριακοσίους, εναντίους απηντηκότας ταίς σαρίσαις άπαντας εν τοίς [στενοίς] όπλοις καί μετ' αλλήλων αναμεμειγμένους, θαυμάσαντα καί πυθόμενον, ως ο τών εραστών καί τών ερωμένων ούτος είη λόχος, δακρύσαι καί ειπείν. απόλοιντο κακώς οι τούτους τι ποιείν ή πάσχειν αισχρόν υπονοούντες.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br />«Λέγεται ότι ο λόχος έμεινε μέχρι τη μάχη της Χαιρώνειας αήττητος. καί ότι καθώς μετά τη μάχη ο Φίλιππος κοιτάζοντας τους νεκρούς στάθηκε στο σημείο όπου κείτονταν οι τριακόσιοι, όλοι μαζί σαν ένα σώμα, νεκροί από τις σάρισες που είχαν δεχτεί κατάστηθα καί όλοι με τον οπλισμό τους, θαύμασε καί μαθαίνοντας πως αυτός ήταν ο λόχος των εραστών καί των ερωμένων, δάκρυσε καί είπε: «Να βρουν κακό τέλος όσοι υπονοούν ότι αυτοί έκαναν ή πάθαιναν κάτι αισχρό».»<br /><br />Σχόλιο: Εδώ λοιπόν έχουμε δύο αλληλοσυγκρουόμενες θέσεις.<br /><br />Η πρώτη είναι του ιδίου του Πλουτάρχου που προσπαθεί να επικαλεσθεί στίχους του Ομήρου, συγκεκριμένα τον στίχο 363 από την ραψωδία Β΄ της Ιλιάδας, προκειμένου να θεμελιώσει την θέση του ότι τάχα ο Ιερός Λόχος των Θηβαίων απετελείτο από ομοφυλοφίλους, ενώ ο Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας οργίσθηκε από αυτήν την θέση καί κατά το κοινώς λεγόμενον «έστειλε στα τσακίδια» όσους υποστηρίζουν αυτήν την θέση.<br />Καί εδώ έχω να σημειώσω τα εξής σημεία, για τα οποία πρέπει να προτιμηθεί ο Φίλιππος Β΄ έναντι του Πλουτάρχου Χαιρωνέως.<br /><br />Παρατηρήσεις<br /><br />1) Ο Φίλιππος ήταν σύγχρονος με τον Ιερό Λόχο, διότι έζησε τα έτη 383-336π.α.χ.χ., ενώ επίσης οδηγήθηκε ως όμηρος από τον Πελοπίδα στην Θήβα το 368π.α.χ.χ., όπου έμεινε για τέσσερα έτη, έως το 364π.α.χ.χ. Άρα ο Φίλιππος Β΄ είναι ένας γνώστης του θέματος καί όχι κάποιος τυχαίος.<br /><br />2) Εκείνη την εποχή που ζούσε ο Φίλιππος Β΄ υπήρχε ως σχηματισμός ο Ιερός Λόχος των Θηβαίων καί τον είχε γνωρίσει.<br /><br />3) Ο Πλούταρχος έζησε την περίοδο 40-120μ.α.χ.χ., δηλαδή όταν πλέον δεν υπήρχε ο Ιερός Λόχος, ενώ απέχει τουλάχιστον 400-500 έτη από την μάχη της Χαιρωνείας, μετά την οποίαν ο Φίλιππος Β΄ δήλωσε αυτά τα οποία παρατίθενται ανωτέρω καί αναφέρονται καί από άλλους συγγραφείς.<br /><br />Σύνοψη<br /><br />Επομένως φίλτατε Γκέουλα τίποτε από τα λεγόμενά σου δεν ευσταθεί.<br /><br />Βιβλιογραφία<br /><br />Ως πηγές χρησιμοποίησα τα βιβλία:<br /><br />1) Πλούταρχος Βίοι Παράλληλοι Πελοπίδας-Μάρκελλος, τόμος 153 της σειράς «Οι Έλληνες», εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα Ιούνιος 1.993μ.α.χ.χ., κεφάλαιο 18, εδάφια 1-3 καί 7.<br /><br />2) Πλούταρχος Βίοι Παράλληλοι Αλέξανδρος-Καίσαρ, τόμος 162 της σειράς «Οι Έλληνες», εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα Οκτώβριος 1.993μ.α.χ.χ., κεφάλαιο 21,7-11, κεφάλαιο 22,1-6, κεφάλαιο 39,10, κεφάλαιο 67,7.<br /><br />3) J. B. Bury & Russwell Meiggs «Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας-Μέχρι το θάνατο του Μεγάλου<br />Αλεξάνδρου», τρίτη έκδοση, εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα 1.998μ.α.χ.χ., τρίτο μέρος, σελίδες<br />764-765(για τους γάμους του Αλεξάνδρου) καί στην σελίδα 717 αναφέρεται ο ευνούχος Βαγώας, του οποίου το ανάκτορο πήρε ο Παρμενίων.<br /><br />4) Booknews, τεύχος 1, Απρίλιος 2.003μ.α.χ.χ., σελίδες 139-159 «Μ. Αλέξανδρος αλά αμερικανικά», ιδίως σελίδα 153, όπου αναφέρεται καί ξεκαθαρίζεται το περιστατικό με τον Βαγώα.<br /><br />Με εξαίρετη τιμή<br /><br />Αντίοχος Αχαρνεύς<br /><br />ΑΒ) Απάντηση για την κατηγορία περί ομοφυλοφιλίας κατά της Σπάρτης<br /><br />Επειδή κάποιοι κατηγόρησαν τους Λακεδαιμονίους ότι τάχα αποδέχονταν την ομοφυλοφιλία, θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω αρχαία πηγή επί αυτού του θέματος.<br />Η συγκεκριμένη πηγή, είναι το σύγγραμμα «Λακεδαιμονίων Πολιτεία» του Ξενοφώντα, το οποίο εξέδωσαν οι εκδόσεις Κάκτος τον Μάρτιο του 1.993μ.α.χ.χ., μαζί με την «Αθηναίων Πολιτεία» καί τον «Αγησίλαο» του Ξενοφώντα.<br />Ο συγκεκριμένος τόμος είναι ο υπ' αριθμόν 130 της σειράς «Οι Έλληνες» του Κάκτου, ενώ επίσης είναι καί ο τελευταίος από τους συνολικώς 14 τόμους των Απάντων του Ξενοφώντα.<br />Από αυτό λοιπόν το έργο, θα παραθέσω δύο σημαντικά αποσπάσματα, τα οποία είναι σχετικά με αυτό το θέμα.<br />Κατόπιν θα σχολιάσω την σημασία τους.<br /><br />Α) Αποσπάσματα<br /><br />1) Περί της Ορθίας Αρτέμιδος<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br />«καί ως πλείστους δή αρπάσαι τυρούς παρ' Ορθίας καλόν θείς, μαστιγούν τούτους άλλοις επέταξε, τούτο δηλώσαι καί εν τούτω βουλόμενος ότι έστιν ολίγον χρόνον αλγήσαντα πολύν χρόνον ευδοκιμούντα ευφραίνεσθαι.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br />«Έπειτα, ενώ θεώρησε καλό να αρπάξουν όσο το δυνατόν περισσότερα κεφάλια τυρί από τον βωμό της Ορθίας, διέταξε άλλους να τους μαστιγώνουν, θέλοντας με αυτό να δείξει ότι είναι δυνατόν, αφού πονέσει κανείς για λίγο χρόνο, να χαίρεται στη συνέχεια για πολύ με την επιτυχία του.» <br /><br />2) Περί της παιδεραστίας<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br />«Λεκτέον δέ μοι δοκεί είναι καί περί τών παιδικών ερώτων. έστι γάρ τι καί τούτο πρός παιδείαν. οι μέν τοίνυν άλλοι Έλληνες ή ώσπερ Βοιωτοί ανήρ καί παίς συζυγέντες ομιλούσιν, ή ώσπερ Ηλείοι διά χαρίτων τή ώρα χρώνται. εισί δέ καί οί παντάπασι τού διαλέγεσθαι τούς εραστάς είργουσιν από τών παίδων. ο δέ Λυκούργος εναντία καί τούτοις πάσι γνούς, ει μέν τις αυτός ών οίον δεί αγασθείς ψυχήν παιδός πειρώτο άμεμπτον φίλον αποτελέσασθαι καί συνείναι, επήνει καί καλλίστην παιδείαν ταύτην ενόμιζεν. ει δέ τις παιδός σώματος ορεγόμενος φανείη, αίσχιστον τούτο θείς εποίησεν εν Λακεδαίμονι μηδέν ήττον εραστάς παιδικών απέχεσθαι ή γονείς παίδων ή καί αδελφοί αδελφών εις αφροδίσια απέχονται. τό μέντοι ταύτα απιστείσθαι υπό τινων ου θαυμάζω. εν πολλαίς γάρ τών πόλεων οι νόμοι ουκ εναντιούνται ταίς πρός τούς παίδας επιθυμίαις.<br /> Η μέν δή παιδεία είρηται ή τε Λακωνική καί η τών άλλων Ελλήνων. εξ οποτέρων δ&#8217; αυτών καί ευπειθέστεροι καί αιδημονέστεροι καί ών δεί εγκρατέστεροι άνδρες αποτελούνται, ο βουλόμενος καί ταύτα επισκοπείσθαι.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br />«Νομίζω όμως ότι πρέπει να μιλήσω καί για την παιδεραστία, γιατί καί αυτό είναι ένα στοιχείο της παιδείας. Στους άλλους Έλληνες λοιπόν, άνδρας καί νέος συνδέονται στενά καί αποτελούν ζευγάρι, όπως στους Βοιωτούς, ή κάνουν παρέα με τους νέους για να απολαμβάνουν τις χάρες τους, όπως στους Ηλείους. Μερικοί πάλι απαγορεύουν εντελώς στους εραστές να συνομιλούν με τα παιδιά. Ο Λυκούργος, με αντιλήψεις εντελώς αντίθετες προς όλους αυτούς, αν κάποιος καθώς πρέπει άνθρωπος θαύμαζε τα ψυχικά χαρίσματα του παιδιού καί προσπαθούσε να τον κάνει τέλειο φίλο του καί να τον συναναστρέφεται, επιδοκίμαζε τη σχέση αυτή καί τη θεωρούσε τον καλύτερο τρόπο παιδείας. Αν όμως κάποιος εμφανιζόταν να επιθυμεί το σώμα του αγοριού, αυτό το θεώρησε πράγμα αισχρό καί με νόμο όρισε να απέχουν οι εραστές από τα αγαπημένα αγόρια, όπως ακριβώς απέχουν από τις σαρκικές σχέσεις οι γονείς από τα παιδιά ή τα αδέρφια μεταξύ τους.<br /> Δεν απορώ βέβαια που μερικοί δεν πιστεύουν τα ίδια, γιατί σε πολλές πόλεις οι νόμοι δεν εμποδίζουν τις σαρκικές επιθυμίες προς τα παιδιά.<br /> Η Σπαρτιατική λοιπόν καί η παιδεία των άλλων Ελλήνων έχουν εκτεθεί καί όποιος θέλει ας εξετάσει ποιά από τις δύο διαμορφώνει άνδρες πιο πειθαρχικούς, πιο ντροπαλούς καί πιο εγκρατείς σε ό,τι πρέπει. »<br /><br /><br />Β) Σχολιασμός της σημασίας του Ξενοφώντα επί του θέματος<br /><br />1) Κατ' αρχάς παραθέτω αυτά τα δύο αποσπάσματα, επειδή όσοι κατηγορούν τους Λακεδαιμονίους για ομοφυλοφίλους επικεντρώνουν στον βωμό της Ορθίας Αρτέμιδος καί τα περί της παιδεραστίας. Έτσι λοιπόν, θα επικεντρώσω καί εγώ σε αυτά για να δούμε τί ισχύει. Ωστόσο ήλθε η ώρα να προχωρήσω στην διεξοδικότερη<br />ανάλύση των θεμάτων.<br /><br />2) Περί του βωμού της Ορθίας Αρτέμιδος<br /><br />Όπως μας πληροφορεί ο Ξενοφών, η υπόθεση έχει ως εξής:<br />Στην Σπάρτη, υπήρχε νόμος του Λυκούργου που έλεγε ότι έπρεπε να δίνονται ελλιπείς μερίδες φαγητού στους νέους, πράγμα το οποίο οδηγούσε τους νέους να προσπαθούν να κλέβουν. Έτσι, όταν οι νέοι πιάνονταν επ' αυτοφώρω τιμωρούνταν. Μάλιστα, στο συγκεκριμένο απόσπασμα, αναφέρεται ότι ο Λυκούργος όρισε να αφήνονται στον βωμό της Ορθίας Αρτέμιδος κεφάλια τυριού, τα οποία φρουρούσαν νέοι με μαστίγια. Καί κάθε φορά που θα πήγαινε κάποιος πεινασμένος νέος να πάρει ένα κεφάλι τυριού για τον ίδιο, να τον μαστιγώνουν οι μαστιγοφόροι καί μετά να παίρνει το κεφάλι του τυριού, ώστε να θυμάται πάντα ότι η ευχαρίστηση ακολουθεί τον πόνο, όπως<br />σημειώνει ο Ξενοφώντας. Άρα οι ανοησίες ορισμένων για αυτομαστιγωμένους νέους στον συγκεκριμένο βωμό δεν ευσταθούν.<br /><br />3) Στα περί παιδεραστίας, ο Ξενοφών αναφέρει ότι ο Λυκούργος καθόρισε ως σχέση<br />εραστή-ερωμένου αυτήν του δασκάλου προς τον μαθητή, ενώ θέσπισε την αποχή από τις σαρκικές απολαύσεις των μεγαλυτέρων στα σώματα των παιδιών, όπως ακριβώς απέχουν οι γονείς από τις ερωτικές σχέσεις με τα παιδιά τους ή τα αδέλφια μεταξύ τους. Άρα δεν ισχύει τίποτε από τα λεγόμενα κατά της Σπάρτης.<br /><br />4) Ωστόσο προκύπτει ένα λογικό ερώτημα: Ποιός είναι ο λόγος για τον οποίον πρέπει να προτιμηθεί ο Ξενοφώντας έναντι άλλων στο συγκεκριμένο θέμα;<br />Ο λόγος έχει τα εξής σκέλη:<br />α) Ο Ξενοφώντας έζησε κατά την περίοδο 440-350π.α.χ.χ.<br />β) Έζησε στην Σπάρτη τα έτη 394-370π.α.χ.χ., ενώ τα ίδια έτη οι γιοι του Ξενοφώντα έλαβαν την Λακωνική αγωγή.<br />γ) Ο ίδιος ο Ξενοφώντας ήταν φίλος με τον βασιλιά της Σπάρτης Αγησίλαο, με πάρα πολλή στενή φιλία, ώστε όταν ο Αγησίλαος πέθανε, ο Ξενοφώντας, αφιέρωσε ολόκληρο βιβλίο για τον ίδιο τον Αγησίλαο.<br /><br />Με βάση λοιπόν όλα αυτά τα στοιχεία, είναι ανάγκη να προτιμηθεί ο Ξενοφώντας έναντι των άλλων ως προς τα της Σπάρτης.<br /><br />Με εξαίρετη τιμή<br /><br />Αντίοχος Αχαρνεύς<br /><br />Πηγές<br /><br />1) Ξενοφώντα Λακεδαιμονίων Πολιτεία, εκδόσεις Κάκτος, Μάρτιος 1.993μ.α.χ.χ., τόμος 130 της σειράς «Οι Έλληνες», 14ος καί τελευταίος των Απάντων του Ξενοφώντα, κεφάλαιο II, εδάφιο 9 περί της Ορθίας Αρτέμιδος.<br /><br />2) Ξενοφώντα Λακεδαιμονίων Πολιτεία, εκδόσεις Κάκτος, Μάρτιος 1.993μ.α.χ.χ., τόμος 130 της σειράς «Οι Έλληνες», 14ος καί τελευταίος των Απάντων του Ξενοφώντα, κεφάλαιο II, εδάφια 12-14 περί της παιδεραστίας.<br /><br />ΑΓ) Απάντηση περί της ομοφυλοφιλίας του Κλεισθένη, του Αριστοφάνη, του Σωκράτη καί του Αλκιβιάδη στον Γκέουλα.<br /><br />Φίλτατε Γκέουλα, με αυτήν την εργασία μου, θα απαντήσω στις κατηγορίες σου κατά του Κλεισθένη, του Αριστοφάνη, του Σωκράτη καί του Αλκιβιάδη, προκειμένου να καλύψω καί αυτό το θέμα.<br />Οι πηγές μου είναι πάντα οι Αρχαίοι Έλληνες Συγγραφείς. Τα αρχαία κείμενα καί οι αντίστοιχες μεταφράσεις είναι από τις εκδόσεις Κάκτος, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά.<br /><br />Ωστόσο, ήλθε η ώρα να παραθέσω τα στοιχεία.<br /><br />Α) Στοιχεία<br /><br />1) Αριστοφάνης<br /><br />Ο Πλάτωνας εμφανίζει τον κωμικό ποιητή Αριστοφάνη στον διάλογο «Συμπόσιο»(εδάφια<br />189b-193e), να εξιστορεί την ιστορία περί του «ανδρογύνου» καί να εγκωμιάζει την παιδεραστία.<br />Όμως, εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα, διότι ο ίδιος ο κωμικός ποιητής Αριστοφάνης, καί νυμφεύθηκε καί απέκτησε τρείς γιούς, οι οποίοι ονομάζονταν Φίλιππος, Αραρώς καί Νικόστρατος ή Φιλέταιρος.<br />Άρα εδώ δεν ευσταθεί η θέση του Πλάτωνα.<br />Τα στοιχεία για τον βίο του Αριστοφάνη μπορεί να τα βρει όποιος θέλει στην ενότητα «Αριστοφάνης» σελίδες 11-31, στον τόμο 143 της σειράς «Οι Έλληνες» του Κάκτου, όπου παρουσιάζεται το γενικό έργο του Αριστοφάνη.<br />Στον συγκεκριμένο τόμο, παρουσιάζεται η κωμωδία «Βάτραχοι».<br />Η αναφορά για την ζωή του Αριστοφάνη καί τον γάμο του, βρίσκεται στην σελίδα 24, όπου αναφέρεται ότι ο γάμος καί η γέννηση των παιδιών του Αριστοφάνη τοποθετούνται στην δεκαετία μετά την Νικίειο Ειρήνη(421-411π.α.χ.χ.).<br />Για τον Αραρώ αναφορές έχουμε από τον Αθήναιο στους Δειπνοσοφιστές, στον πρώτο, τον δεύτερο, τον τρίτο, τον πέμπτο καί τον έκτο τόμο.<br />Για τον Νικόστρατο ή Φιλέταιρο έχουμε αναφορές ότι όπως καί ο Αραρώς, ήταν κωμικός της Μέσης Κωμωδίας, ενώ ο Αθήναιος, στον δεύτερο τόμο των Δειπνοσοφιστών του, αναφέρει ότι έγραψε τα έργα Πάνδροσσος, Άντυλλος, Άβρα, Ησίοδος, Διάβολος, Αντερώσα, Εκάτη, Μάγειρος, Ώτις ή Πατριώται, Πλούτος, Σύρος, Απελαυνόμενος, Ψευδοστιγματίας και Τοκιστής. Σύνολο δεκατέσσερα(14) έργα.<br />Πηγή: Ιωάννη Στοβαίου Ανθολόγιο Ηθικά-Φυσικά δεύτερος τόμος.<br />Αντιθέτως, το λεξικό Σούδα ή Σουΐδα αναφέρει ότι ο Νικόστρατος ή Φιλέταιρος έγραψε κα΄(21) έργα, μεταξύ των οποίων τα Αχιλλεύς, Κορινθιαστής, Κυνηγίας, Φίλαυλος, Κέφαλος, Τηρεύς, Οινοπίων, Αταλάντη, Λαμπαδηφόροι καθώς καί τα προαναφερόμενα.<br /><br />2) Κλεισθένης<br /><br />Με το όνομα του Κλεισθένη, μνημονεύονται δύο πρόσωπα.<br /><br />α) Ο μεγάλος πολιτικός, θεμελιωτής της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.<br /><br />β) Πρόσωπο που μνημονεύει ο Αριστοφάνης στην κωμωδία «Αχαρνής».<br /><br />Καλό είναι να εξετασθούν καί τα δύο πρόσωπα.<br /><br />α) Κλεισθένης ο πολιτικός, νομοθέτης καί θεμελιωτής της Αθηναϊκής Δημοκρατίας<br /><br />Για τον πολιτικό, νομοθέτη καί θεμελιωτή της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, δεν έχουμε καμμία τέτοια αναφορά.<br /><br />β) Από την άλλη, στην κωμωδία «Αχαρνής» του Αριστοφάνη, αναφέρεται ένας δεύτερος Κλεισθένης, ο οποίος τοποθετείται χρονικώς στην εποχή του Πελοποννησιακού Πολέμου, για τον οποίον ο ίδιος ο Αριστοφάνης βάζει τον Δικαιόπολη να του λέγει τα εξής στους στίχους 134-139:<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br /> «Καί τοίν μέν ευνούχοιν τόν έτερον τουτονί<br /> εγώδ' ός εστι, Κλεισθένης ο Σιβυρτίου.<br /> Ώ θερμόβουλον πρωκτόν εξυρημένε.<br /> Τοιόνδε δ', ώ πίθηκε, τόν πώγων' έχων<br /> ευνούχος ημίν ήλθες εσκευασμένος;<br /> Οδί δέ τίς ποτ' εστίν; ου δήπου Στράτων;»<br /><br /><br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> «Κι από τους δυο ευνούχους θαρρώ ξέρω<br /> τον ένα, αυτόν, είναι ο Κλεισθένης, γιος του Σιβυρτίου.<br /> Βρε πίθηκε, βρε ξυρισμένε κώλε,<br /> μια ψεύτικη φορώντας γενειάδα<br /> ήρθες καί παριστάνεις τον ευνούχο;<br /> Κι ετούτος πάλι; Ο Στράτωνας δεν είναι;»<br /><br /><br />Σχόλιο: Ο Κάκτος στο συγκεκριμένο απόσπασμα, σχολιάζει ότι ο Κλεισθένης Σιβυρτίου ήταν θηλυπρεπής καί σπανός, ενώ δεν αποκλείεται να αποτελούσε ζευγάρι με τον Στράτωνα.<br /><br />3) Αλκιβιάδης<br /><br />Για τον πολιτικοστρατιωτικό ηγήτορα, πληροφορίες όποιος ενδιαφέρεται, μπορεί να αντλήσει από τον Θουκυδίδη καί τον Ξενοφώντα(«Ελληνικά»).<br />Όμως, για τον Αλκιβιάδη ως άνθρωπο, μπορεί να αντλήσει πληροφορίες από τους Παραλλήλους Βίους του Πλουτάρχου καί μάλιστα από τον ειδικώς γραμμένο για τον Αλκιβιάδη.<br />Ο Βίος του Αλκιβιάδη από τον Πλούταρχο, είναι μία πολλή ενδιαφέρουσα πηγή, σχετικώς με το θέμα που μας αφορά, καί είναι η ερωτική συμπεριφορά του.<br />Ας δούμε λοιπόν τις πηγές.<br /><br />α) Σχέση του Αλκιβιάδη καί του Σωκράτη<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br /> «Ο δέ Σωκράτους έρως πολλούς έχων καί μεγάλους ανταγωνιστάς πή μέν εκράτει τού Αλκιβιάδου, δι' ευφυΐαν απτομένων τών λόγων αυτού καί τήν καρδίαν στρεφόντων καί δάκρυα εκχεόντων, έστι δ' ότε καί τοίς κόλαξι πολλάς ηδονάς υποβάλλουσιν ενδιδούς εαυτόν, απωλίσθανε τού Σωκράτους καί δραπετεύων ατεχνώς εκυνηγείτο, πρός μόνον εκείνον έχων τό αιδείσθαι καί τό φοβείσθαι, τών δ' άλλων υπερορών. ο μέν ούν Κλεάνθης έλεγε τόν ερώμενον υφ' εαυτού μέν εκ τών ώτων κρατείσθαι, τοίς δ' αντερασταίς πολλάς λαβάς παρέχειν αθίκτους εαυτώ, τήν γαστέρα λέγων καί τά αιδοία καί τόν λαιμόν. Αλκιβιάδης δ' ήν μέν αμέλει καί πρός ηδονάς αγώγιμος. η γάρ υπό Θουκυδίδου λεγομένη παρανομία κατά τό σώμα τής διαίτης υποψίαν τοιαύτην <εν>δίδωσιν. ου μήν αλλά μάλλον αυτού τής φιλοτιμίας επιλαμβανόμενοι καί τής φιλοδοξίας οι διαφθείροντες ενέβαλλον ου καθ' ώραν εις μεγαλοπραγμοσύνην, αναπείθοντες ως όταν πρώτον άρξηται τά δημόσια πράττειν, ου μόνον αμαυρώσοντα τούς άλλους στρατηγούς καί δημαγωγούς ευθύς, αλλά καί τήν Περικλέους δύναμιν εν τοίς Έλλησι καί δόξαν υπερβαλούμενον. ώσπερ ούν ο σίδηρος εν τώ πυρί μαλασσόμενος αύθις υπό τού ψυχρού πυκνούται καί σύνεισι τοίς μορίοις εις εαυτόν, ούτως εκείνον ο Σωκράτης θρύψεως διάπλεων καί χαυνότητος οσάκις αναλάβοι, πιέζων τώ λόγω καί συστέλλων ταπεινόν εποίει καί άτολμον, ηλίκων ενδεής εστι καί ατελής πρός αρετήν μανθάνοντα.»<br /><br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> «Ο έρωτας του Σωκράτη είχε πολλούς καί σκληρούς ανταγωνιστές, ωστόσο κατόρθωσε να εξουσιάζει τον Αλκιβιάδη τις πιο πολλές φορές, γιατί τα λόγια του δασκάλου άγγιζαν το νέο(ο Αλκιβιάδης είχε μέσα του την προδιάθεση γι' αυτό), τον επηρέαζαν αισθηματικά καί τον συγκινούσαν μέχρι δακρύων. Μερικές φορές όμως, καθώς οι κόλακες ήταν γι' αυτόν ένας ηδονικός πειρασμός, τους παραδινόταν καί ξεγλιστρούσε από τα χέρια του Σωκράτη, που άρχιζε τότε να τον κυνηγά, σαν ένα δραπέτη. Γιατί μόνο τον Σωκράτη ντρεπόταν καί φοβόταν. για τους άλλους όλους αδιαφορούσε. Ο στωικός Κλεάνθης έλεγε πως τον αγαπημένο του ο Σωκράτης μπορούσε να τον τραβά μόνον από τ' αφτιά, οι αντεραστές του όμως είχαν κι άλλες πολλές λαβές, που αυτός δεν επιτρεπόταν να τις αγγίξει, εννοώντας την κοιλιά, τα αιδοία καί τον λαιμό. Καί ο Αλκιβιάδης ήταν βέβαια επιρρεπής στις ηδονές, όπως μας αφήνει να το καταλάβουμε καί η ανωμαλία του, για την οποία μας κάνει λόγο ο Θουκυδίδης. Αλλά εκείνοι που ήθελαν να τον κερδίσουν σκόπευαν πιο πολύ σε άλλους στόχους, στην αρχομανία καί τη φιλοδοξία του, εξωθώντας τον σε πρόωρη μεγαλοπραγμοσύνη καί στην πίστη ότι, μόλις θ' άρχιζε να πολιτεύεται, όχι μόνο θα επισκίαζε αμέσως τους άλλους στρατηγούς καί πολιτικούς, αλλά καί του ίδιου του Περικλή την πανελλήνια δύναμη καί φήμη θα ξεπερνούσε. Καθώς, λοιπόν, το σίδερο, μαλακωμένο από τη φωτιά, ύστερα πάλι από την ψύξη μαζεύεται καί συμπυκνώνεται στα μόριά του, έτσι καί ο Σωκράτης, κάθε φορά που τον αναλάμβανε γεμάτο ηδυπάθεια καί διάχυση, πιέζοντάς τον με τον λόγο καί κάνοντάς τον να νιώσει συστολή, τον έκανε ξανά ταπεινό καί άτολμο, μαθαίνοντάς του πόσο φτωχός ήταν ο ίδιος πάντα καί πόσο ατελής, για να μπορέσει να πραγματοποιήσει το ιδανικό της αρετής.»<br /><br /><br />Σχόλιο: Κατ' αρχάς ο στωϊκός φιλόσοφος Κλεάνθης έζησε τα έτη 333-232π.α.χ.χ. Καταγόταν από την Άσσο της Τρωάδας. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα, όπως συνάγεται από την διδασκαλία του, οι λέξεις «κοιλιά», «αιδοία» καί «λαιμός» έχουν πλατύτερη σημασία. Δηλαδή με την «κοιλιά» εννοείται το φαγητό, με τα «αιδοία» η ερωτική μείξη καί με τον «λαιμό» ο λόγος καί το ποτό.<br />Επίσης ο Κλεάνθης έγραψε καί ύμνο στον Δία.<br />Ακόμη, καλό είναι να επισημανθεί, ότι η μαρτυρία του Θουκυδίδη που αναφέρει ο Πλούταρχος, δεν την βρήκα στην ιστορία του, οπότε το πιθανότερο είναι να έχει χαθεί. Αλλά καί πάλι, δεδομένου ότι ο Θουκυδίδης είναι πολιτικός αντίπαλος του Αλκιβιάδη, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε την μαρτυρία του Θουκυδίδη αξιόπιστη. Εξάλλου, τα ιστορικά στοιχεία κατωτέρω οδηγούν σε άλλα, αντίθετης κατεύθυνσης συμπεράσματα. Επομένως, η συγκεκριμένη θέση του Θουκυδίδη πρέπει να απορριφθεί. Ακόμα, ο Πλούταρχος ξεκαθαρίζει ότι ο Σωκράτης ήταν απλώς δάσκαλος του Αλκιβιάδη, τονίζοντας ότι «τον κρατούσε από τ' αφτιά», δηλαδή με τον λόγο. Αλλά καί ο Ξενοφώντας στα Απομνημονεύματά του παραθέτει την θέση του Σωκράτη για τις ερωτικές επαφές. Θα την παραθέσω στην σχετική ενότητα με τον Σωκράτη, για να δούμε τί θα λένε ορισμένοι μετά.<br /><br />β) Άπιστος στην γυναίκα του ο Αλκιβιάδης<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br /> «εύτακτος δ' ούσα καί φίλανδρος η Ιππαρέτη, λυπουμένη δ' υπ' αυτού περί τόν γάμον, εταίραις ξέναις καί ασταίς συνόντος, εκ τής οικίας απιούσα πρός τόν αδελφόν ώχετο. τού δ' Αλκιβιάδου μή φροντίζοντος, αλλ' εντρυφώντος, έδει τό τής απολείψεως γράμμα παρά τώ άρχοντι θέσθαι μή δι' ετέρων, αλλ' αυτήν παρούσαν. Ως ούν παρήν τούτο πράξουσα κατά τόν νόμον, επελθών ο Αλκιβιάδης καί συναρπάσας αυτήν απήλθε δι' αγοράς οίκαδε κομίζων, μηδενός εναντιωθήναι μηδ' αφελέσθαι τολμήσαντος. έμεινε μέντοι παρ' αυτώ μέχρι τελευτής, ετελεύτησε δέ μετ' ου πολύν χρόνον εις Έφεσον τού Αλκιβιάδου πλεύσαντος. αύτη μέν ούν παντελώς έδοξεν η βία παράνομος ουδ' απάνθρωπος είναι. καί γάρ ο νόμος δοκεί διά τούτο προάγειν τήν απολιπούσαν εις τό δημόσιον αυτήν, όπως εγγένηται τώ ανδρί συμβήναι και κατασχείν.»<br /><br /><br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> «Η Ιππαρέτη ήταν μία καθωσπρέπει γυναίκα καί αγαπούσε τον άντρα της, αλλά αυτός της έδινε συνέχεια αφορμές να είναι θλιμμένη, γιατί έκανε συντροφιά με ξένες ή Αθηναίες ερωμένες, ώσπου στο τέλος σηκώθηκε αυτή κι έφυγε καί πήγε στου αδελφού της. Ο Αλκιβιάδης δεν έδωσε σημασία, αλλά συνέχιζε την ίδια ζωή καί γι' αυτό η Ιππαρέτη αποφάσισε να παρουσιαστεί στον άρχοντα, για να καταθέσει αίτηση διαζυγίου. Αυτό όφειλε, σύμφωνα με το νόμο, να το κάνει η ίδια καί όχι να στείλει κάποιον άλλο. Αλλά όταν ήδη βρισκόταν εκεί για να ενεργήσει για την υπόθεσή της, σύμφωνα με τον νόμο, παρουσιάστηκε ο Αλκιβιάδης ξαφνικά, τη σήκωσε στα χέρια κι έφυγε περνώντας μέσα από την αγορά, καθώς την πήγαινε στο σπίτι του. Κανένας δεν τόλμησε να εναντιωθεί ή να του πάρει από τα χέρια τη γυναίκα. Η Ιππαρέτη έμεινε από τότε μαζί του, μέχρι που πέθανε(ο θάνατός της ήρθε λίγο καιρό αφότου ο Αλκιβιάδης έπλευσε για την Έφεσο). Οπωσδήποτε αυτή η βίαιη συμπεριφορά του Αλκιβιάδη δεν είναι ολότελα παράνομη καί απάνθρωπη, γιατί καί ο νόμος, φαίνεται, γι' αυτό το λόγο υποχρεώνει να παρουσιαστεί στο δικαστήριο η ίδια η γυναίκα που<br /> ζητεί διαζύγιο, για να μπορέσει ο άντρας να πάει να τη βρει καί να τη συγκρατήσει.»<br /><br /><br /><br />Σχόλιο: Ο θάνατος της Ιππαρέτης, τοποθετείται στο 406π.α.χ.χ., διότι τότε ο<br />Αλκιβιάδης έπλευσε για την Έφεσο.<br /><br />γ) Σχέση με την Τιμαία, την γυναίκα του βασιλιά της Σπάρτης Άγιδος<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br /> «Τιμαίαν γάρ τήν Άγιδος γυναίκα τού βασιλέως στρατευομένου καί αποδημούντος ούτω διέφθειρεν, ώστε καί κύειν εξ Αλκιβιάδου καί μή αρνείσθαι, καί τεκούσης παιδίον άρρεν έξω μέν Λεωτυχίδην καλείσθαι, τό δ' εντός αυτού ψιθυριζόμενον όνομα πρός τάς φίλας καί τάς οπαδούς υπό τής μητρός Αλκιβιάδην είναι. τοσούτος έρως κατείχε τήν άνθρωπον. ο δ' εντρυφών έλεγεν ουχ ύβρει τούτο πράσσειν ουδέ κρατούμενος υφ' ηδονής, αλλ' όπως Λακεδαιμονίων βασιλεύσωσιν οι εξ αυτού<br /> γεγονότες. ούτω πραττόμενα ταύτα πολλοί κατηγόρουν πρός τόν Άγιν. επίστευσε δέ τώ χρόνω μάλιστα, ότι σεισμού γενομένου φοβηθείς εξέδραμε του θαλάμου παρά τής γυναικός, είτα δέκα μηνών ουκέτι συνήλθεν αυτή, μεθ' ούς γενόμενον τον Λεωτυχίδην απέφησεν εξ αυτού μή γεγονέναι. καί διά τούτο τής βασιλείας εξέπεσεν ύστερον ο Λεωτυχίδης.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> «Την Τιμαία, τη γυναίκα του βασιλιά Άγιδος, όταν αυτός βρισκόταν σε εκστρατεία καί μακριά από την πόλη, τη διέφθειρε έτσι, ώστε όχι μόνο να μείνει έγκυος, αλλά καί να μην το αρνιέται καί, αφού έκανε το παιδί, ένα αγόρι, έξω στον κόσμο να το ονομάζει Λεωτυχίδη, αλλά κρυφά, στις φίλες καί τις δούλες της, να το ψιθυρίζει Αλκιβιάδη. Τόσο μεγάλος έρωτας την κατείχε. Κι αυτός, καμαρώνοντας, έλεγε πως το έκανε αυτό, όχι γιατί ήθελε να θίξει κανενός την τιμή ή τον κυρίευσε η ηδονή, αλλά για να γίνουν βασιλιάδες των Λακεδαιμονίων οι απόγονοί του. Τα έργα του αυτά πολλοί τα κατάγγειλαν στον Άγι, ο οποίος τα πίστεψε λογαριάζοντας κυρίως τον χρόνο, γιατί, όταν κάποτε έγινε σεισμός, έτρεξε φοβισμένος έξω από το θάλαμο της γυναίκας του καί ύστερα, για δέκα μήνες, δεν πλάγιασε πια μαζί της. ο Λεωτυχίδης γεννήθηκε ύστερα από αυτό το χρόνο, κι έτσι το αρνήθηκε ο Άγις πως γεννήθηκε από αυτόν. Καί γι' αυτό έχασε αργότερα ο Λεωτυχίδης τη βασιλεία.»<br /><br /><br />Σχόλιο:<br />Κατ' αρχάς σημειώνω δύο μικρές γλωσσικές παρατηρήσεις, επί του αρχαίου κειμένου:<br />i) ο Πλούταρχος σημειώνει τις υπηρέτριες της Τιμαίας όχι ως «οικέτιδας», «δούλας», «θεραπαινίδας», αλλά ως «οπαδούς», στην φράση «πρός τάς φίλας καί τάς οπαδούς».<br />ii) Επίσης ο Πλούταρχος χρησιμοποιεί την λέξη «άνθρωπος» ως θηλυκού γένους.<br />Αυτό συμβαίνει στην φράση «τοσούτος έρως κατείχε τήν άνθρωπον», την οποίαν ο Μ. Γ. ΜΕΓΑΚΛΗΣ μεταφράζει ως «τόσο μεγάλος έρωτας την κατείχε».<br /><br />Υπάρχει όμως καί κάτι σημαντικότερο από αυτά:<br /><br />Ο Πλούταρχος παρανοεί ένα χωρίο του Ξενοφώντα από τα «Ελληνικά» του.<br />Σε αυτό ο Αγησίλαος, ο Λύσσανδρος καί οι οπαδοί τους κατηγορούν τον νεαρό Λεωτυχίδη ως νόθο, στο οποίο ανάμεσα στα άλλα αναφέρουν ότι σε δεδομένη στιγμή έγινε σεισμός καί από τον θάλαμο της βασίλισσας Τιμαίας, εξήλθε ο σύζυγός της Άγις, ο οποίος έκτοτε επί δέκα μήνες δεν πλησίαζε την γυναίκα του καί μητέρα του Λεωτυχίδη. Ωστόσο, ο Hatzfeld, Alcibiade, σ. 217, σημ. 6 καί Rev. Et. Anc., 35(1933), σλς. 387-395, υποστηρίζει ότι ο άνδρας που βγήκε από τον θάλαμο ήταν ο Αλκιβιάδης, διότι τότε ο Άγις ήταν στο στρατόπεδο των Σπαρτιατών στην Δεκέλεια.<br />Σχετικώς με αυτό το θέμα, ο Πλούταρχος επαναλαμβάνει την ίδια αναφορά στον βίο του Αγησιλάου κεφάλαιο 3, στον βίο του Λυσάνδρου κεφάλαιο 22, ενώ καί ο Πλάτωνας αναφέρεται σε αυτό το θέμα στο έργο του Αλκιβιάδης μείζων, 121d-e.<br /><br />δ) Σχέση του Αλκιβιάδη με την Τιμάνδρα την Κορινθία &#8211; Κόρη του η Λαΐς &#8211; Θάνατος του Αλκιβιάδη<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br /> «Ως ούν ο Λύσανδρος έπεμψε πρός τόν Φαρνάβαζον ταύτα πράττειν κελεύων, ο δέ Βαγαίω τε τώ αδελφώ καί Σουσαμίθρη τώ θείω προσέταξε τό έργον, έτυχε μέν εν κώμη τινί τής Φρυγίας ο Αλκιβιάδης τότε διαιτώμενος, έχων Τιμάνδραν μεθ' εαυτού τήν εταίραν, όψιν δέ κατά τούς ύπνους είδε τοιαύτην. εδόκει περικείσθαι μέν αυτός τήν εσθήτα τής εταίρας, εκείνην δέ τήν κεφαλήν εν ταίς αγκάλαις έχουσαν αυτού κοσμείν τό πρόσωπον ώσπερ γυναικός υπογράφουσαν καί ψιμυθιούσαν. έτεροι δέ φασιν ιδείν τήν κεφαλήν αποτέμνοντας αυτού τούς περί τόν Βαγαίον εν τοίς ύπνοις καί τό σώμα καιόμενον. αλλά τήν μέν όψιν ου πολύ γενέσθαι λέγουσι πρό της τελευτής. οι δέ πεμφθέντες επ' αυτόν ουκ ετόλμησαν εισελθείν, αλλά κύκλω τήν οικίαν περιστάντες ενεπίμπρασαν. αισθόμενος δ' ο Αλκιβιάδης, τών μέν ιματίων τά πλείστα καί τών στρωμάτων συναγαγών επέρριψε τώ πυρί, τή δ' αριστερά χειρί τήν εαυτού χλαμύδα περιελύξας, τή <δέ> δεξιά σπασάμενος τό εγχειρίδιον, εξέπεσεν απαθής υπό τού πυρός πρίν ή διαφλέγεσθαι τά ιμάτια, καί τούς βαρβάρους οφθείς διεσκέδασεν. ουδείς γάρ υπέμεινεν αυτόν ουδ' εις χείρας συνήλθεν, αλλ' αποστάντες έβαλλον ακοντίοις καί τοξεύμασιν. ούτω δ' αυτού πεσόντος καί τών βαρβάρων απελθόντων, η Τιμάνδρα τόν νεκρόν ανείλετο, καί τοίς αυτής περιβαλούσα καί περικαλύψασα χιτωνίσκοις, εκ των παρόντων εκήδευσε λαμπρώς καί φιλοτίμως.<br /> Ταύτης λέγουσι θυγατέρα γενέσθαι Λαΐδα τήν Κορινθίαν μέν προσαγορευθείσαν, εκ δ' Υκκάρων, Σικελικού πολίσματος, αιχμάλωτον γενομένην. Ένιοι δέ τά μέν άλλα περί τής Αλκιβιάδου τελευτής ομολογούσι τούτοις, αιτίαν δέ φασιν ου Φαρνάβαζον ουδέ Λύσανδρον ουδέ Λακεδαιμονίους παρασχείν, αυτόν δέ τόν Αλκιβιάδην γνωρίμων τινών διεφθαρκότα γύναιον έχειν σύν εαυτώ, τούς δ' αδελφούς τού γυναίου τήν ύβριν ου μετρίως φέροντας εμπρήσαί τε τήν οικίαν νύκτωρ, εν ή διαιτώμενος ετύγχανεν ο Αλκιβιάδης, καί καταβαλείν αυτόν, ώσπερ είρηται, διά τού πυρός<br /> εξαλλόμενον.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> «Όταν, λοιπόν, ο Λύσανδρος έστειλε ανθρώπους στο Φαρνάβαζο με την παραγγελία να εκτελέσει αυτές τις ενέργειες, κι αυτός ανέθεσε το έργο στο Βαγαίο, τον αδελφό του, καί το Σουσαμίθρη, το θείο του, ο Αλκιβιάδης βρισκόταν σε κάποια κωμόπολη της Φρυγίας με την εταίρα Τιμάνδρα. Είδε τότε ένα όνειρο: του φάνηκε πως ο ίδιος είχε φορέσει το φόρεμα της γυναίκας, καί κείνη, κρατώντας το κεφάλι του στην αγκαλιά της, του στόλιζε το πρόσωπο καί το έβαφε, σαν να ήταν γυναίκας. Άλλοι λένε πως είδε στον ύπνο του να του κόβουν το κεφάλι οι άνθρωποι του Βαγαίου και να καίγεται το σώμα του. Πάντως όλοι λένε ότι το όνειρο δεν το είδε πολύ πριν από το θάνατό του. Αυτοί που πήγαν να τον εκτελέσουν δεν τόλμησαν να μπουν μέσα, αλλά περικύκλωσαν το σπίτι κι έβαλαν φωτιά. Όταν το πήρε είδηση ο Αλκιβιάδης, μάζεψε κι έριξε στη φωτιά τα χειρότερα ενδύματα καί στρώματα, καί αφού τύλιξε τη χλαμύδα του στο αριστερό του χέρι καί κράτησε ένα μικρό ξίφος με το δεξί, βγήκε ορμητικά, χωρίς να πάθει τίποτα, από τις φλόγες, προτού να πάρουν φωτιά τα ρούχα του. Οι βάρβαροι, όταν τον είδαν διασκορπίστηκαν. Κανένας δεν έμεινε να τον αντιμετωπίσει καί δεν ήρθε στα χέρια, αλλά από μακριά τον χτυπούσαν με ακόντια καί τόξα. Μ' αυτόν τον τρόπο έπεσε. Οι βάρβαροι έφυγαν, καί η Τιμάνδρα σήκωσε το νεκρό, τον τύλιξε καί τον σκέπασε με τα δικά της φορέματα καί τον έθαψε όσο μπορούσε πιο λαμπρά καί τιμημένα. Λένε πως δική της θυγατέρα ήταν η Λαΐς, που την ονόμασαν Κορινθία, - αυτή όμως αιχμαλωτίστηκε Ύκκαρα, μικρή πόλη της Σικελίας. Μερικοί συμφωνούν στ' άλλα, τα σχετικά με το θάνατο του Αλκιβιάδη, αλλά δε δέχονται ότι την αιτία έδωσε ο Φαρνάβαζος ή ο Λύσανδρος ή οι Λακεδαιμόνιοι, αλλά ο ίδιος ο Αλκιβιάδης. έχοντας διαφθείρει μία νέα γυναίκα από γνωστή οικογένεια, την είχε μαζί του, καί τα αδέλφια της γυναίκας δεν ανέχτηκαν την προσβολή κι έκαψαν νύχτα το σπίτι, όπου έμενε ο Αλκιβιάδης, καί τον σκότωσαν, όταν αυτός, όπως έγραψα, πηδούσε από τη φωτιά.»<br /><br /><br /><br />Σχόλιο: Όπως λοιπόν βλέπουμε στο συγκεκριμένο απόσπασμα, ο Αλκιβιάδης πέθανε για ερωτικούς καθαρώς λόγους. Διότι, είτε δεχθούμε ότι οι Λακεδαιμόνιοι καί ο Λύσανδρος ζήτησαν από τον Φαρνάβαζο, για χάρη του βασιλιά τους Άγιδος, να εξοντώσει τον Αλκιβιάδη, είτε αντιθέτως δεχθούμε ότι δολοφονήθηκε επειδή διέφθειρε κόρη γνωστής οικογενείας στην Φρυγία, ο λόγος είναι ο ίδιος, στην ουσία του: ερωτικός. Καί ακόμη, αν συνυπολογίσουμε ότι ο Αλκιβιάδης είχε ερωμένη του την Κορινθία εταίρα Τιμάνδρα, από την οποίαν απέκτησε την μετέπειτα λαμπρή εταίρα Λαΐδα, αποδεικνύει πόσο πολύ άνδρας καί γυναικάς κατά το κοινώς λεγόμενον ήταν.<br /><br />Σύνοψη για τον Αλκιβιάδη<br /><br />i) Απατούσε την γυναίκα του Ιππαρέτη με Αθηναίες καί μη Αθηναίες εταίρες, σε σημείο ώστε να την αναγκάσει να ζητήσει διαζύγιο.<br />ii) Στην Σπάρτη είχε ερωτικές σχέσεις με την γυναίκα του βασιλιά της Σπάρτης Άγιδος την Τιμαία, την οποία καί κατέστησε έγκυο, κατά το κοινώς λεγόμενον την «γκάστρωσε». Αυτό είναι κατά μία εκδοχή η αιτία ώστε μετά την ήττα της Αθήνας, οι Σπαρτιάτες να ζητήσουν μέσω του Λυσάνδρου από τον Φαρνάβαζο την εξόντωση του Αλκιβιάδη, η οποία καί έγινε.<br />iii) Ο Αλκιβιάδης επίσης είχε ερωτικές σχέσεις μετά τον θάνατο της γυναίκας του Ιππαρέτης με την Κορινθία εταίρα Τιμάνδρα, από την οποίαν απέκτησε την επίσης εταίρα Λαΐδα, η οποία φημιζόταν για την ομορφιά της καί τον πλούτο της.<br />iv) Επίσης κατά μία εκδοχή, ο θάνατος του Αλκιβιάδη, οφείλεται στο ότι αυτός, διέφθειρε στην Φρυγία κόρη γνωστής οικογενείας καί για αυτόν τον λόγο τον θανάτωσαν οι αδελφοί της.<br />v) Επίσης, η σχέση του Αλκιβιάδη με τον Σωκράτη, με βάση όσα στοιχεία παραθέτει ο Πλούταρχος, ήταν απλώς φιλική, ενώ η μαρτυρία του Θουκυδίδη, λόγω των πολιτικών διαφορών του με τον Αλκιβιάδη, πρέπει να απορριφθεί.<br />vi) Επομένως, με βάση όλα αυτά, ο Αλκιβιάδης, αποδεικνύεται ένας γυναικάς καί ερωτύλος άνευ προηγουμένου.<br /><br />4) Σωκράτης<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br /> «έτι δέ Λυσιμάχου θυγατέρα Πολυκρίτην απολιπόντος, ως Καλλισθένης φησί, καί ταύτη σίτησιν όσην τοίς Ολυμπιονίκαις ο δήμος εψηφίσατο. Δημήτριος δ' ο Φαληρεύς καί Ιερώνυμος ο Ρόδιος καί Αριστόξενος ο μουσικός καί Αριστοτέλης είγε δή τό περί ευγενείας βιβλίον εν τοίς γνησίοις Αριστοτέλους θετέον ιστορούσι Μυρτώ θυγατριδήν Αριστείδου Σωκράτει τώ σοφώ συνοικήσαι, γυναίκα μέν ετέραν έχοντι, ταύτην δ' αναλαβόντι, χηρεύουσαν διά πενίαν καί τών αναγκαίων ενδεομένην. πρός μέν ούν τούτους ικανώς ο Παναίτιος εν τοίς περί Σωκράτους αντείρηκεν. ο δέ Φαληρεύς εν τώ Σωκράτει φησί μνημονεύειν Αριστείδου θυγατριδούν εύ μάλα πένητα Λυσίμαχον, ός εαυτόν μέν εκ πινακίου τινός ονειροκριτικού παρά τό Ιακχείον λεγόμενον καθεζόμενος έβοσκε, τή δέ μητρί καί τή ταύτης αδελφή ψήφισμα γράψας έπεισε τόν δήμον τροφήν διδόναι τριώβολον εκάστης ημέρας. αυτός μέντοι φησίν ο Δημήτριος νομοθετών αντί τριωβόλου δραχμήν εκατέρα τάξαι τών γυναικών.»<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> «Ακόμα, στην Πολυκρίτη, την κόρη που άφησε ο Λυσίμαχος, όπως λέει ο Καλλισθένης, ο δήμος αποφάσισε να δίνεται σιτηρέσιο όσο καί στους Ολυμπιονίκες. Από την άλλη μεριά, ο Δημήτριος ο Φαληρεύς, ο Ιερώνυμος ο Ρόδιος, ο Αριστόξενος ο μουσικός καί ο Αριστοτέλης(αν το βιβλίο του Περί ευγενείας πρέπει να τοποθετηθεί στα γνήσιά του) λένε ότι η Μυρτώ, η εγγονή του Αριστείδη από την κόρη του, έμενε με τον σοφό Σωκράτη, ο οποίος είχε βέβαια άλλη γυναίκα, αλλά την πήρε κοντά του γιατί ήταν χήρα καί άπορη καί δεν είχε με τί να ζήσει. Όλους αυτούς τους έχει<br /> διαψεύσει ικανοποιητικά ο Παναίτιος σε όσα έχει γράψει για τον Σωκράτη. Ο Φαληρεύς, όμως, στο βιβλίο του Σωκράτης, αναφέρει ότι θυμάται έναν εγγονό του Αριστείδη από την κόρη του, τον Λυσίμαχο, που ήταν πάρα πολύ φτωχός καί συντηρούσε τον εαυτό του ερμηνεύοντας τα όνειρα μ' ένα βιβλιαράκι, καθισμένος κάπου στο λεγόμενο Ιακχείο. Κι αφού έγραψε ψήφισμα, έπεισε τον δήμο να δίνει στην μητέρα του καί την αδελφή της τρεις οβολούς τη μέρα. Λένε, όμως, ότι αργότερα, όταν νομοθετούσε ο ίδιος ο Δημήτριος, ψήφισε να δίνουν σε καθεμιά από τις δύο γυναίκες μία δραχμή τη μέρα.»<br /><br /><br /><br />Σχόλιο: Το γεγονός λοιπόν ότι ο Σωκράτης κατά τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς Δημήτριο Φαληρέα, Ιερώνυμο Ρόδιο, Αριστόξενο μουσικό καί Αριστοτέλη, είχε ερωμένη του την Μυρτώ, την εγγονή του Αριστείδη, επειδή η τελευταία δεν είχε πώς να ζήσει, ενώ επίσης είχε γυναίκα του καί την Ξανθίππη, από την ποία, όπως μας αναφέρει ο Ξενοφώντας είχε τρεις γιους, τον Λαμπροκλή, τον Σωφρονίσκο καί τον Μενέξενο. Μάλιστα, ο Ξενοφώντας μας παραθέτει διάλογο του Σωκράτη με τον γιο του Λαμπροκλή, σχετικώς με την ενδεδειγμένη συμπεριφορά του Λαμπροκλή προς την<br />μητέρα του Ξανθίππη(Ξενοφώντος Απομνημονεύματα, βιβλίο Β΄, κεφάλαιο ΙΙ). Τα ονόματα των γιων του Σωκράτη τα αναφέρει ο Διογένης Λαέρτιος στο έργο του «Βίοι Φιλοσόφων», (11, 26).<br />Άρα, μην εμπιστεύονται ορισμένοι μονομερείς αναφορές. Καί ακόμα, θέλω να επισημάνω, ότι είναι απαράδεκτη αυτή η μονομανία της προσέγγισης του Σωκράτη μέσω του Πλάτωνος, όταν υπάρχουν στοιχεία για τον Σωκράτη καί από τον Ξενοφώντα, ο οποίος επίσης ήταν μαθητής του καί μας δίνει σημαντικές πληροφορίες, τις οποίες πολλοί αγνοούν μονομανούντες Πλατωνικώς. Ο Πλάτωνας μας δίνει τον Σωκράτη των φιλοσοφικών διαλόγων, ενώ ο Ξενοφώντας μας δίνει στα Απομνημονεύματά του τον Σωκράτη της καθημερινής ζωής, ο οποίος είναι ο αληθέστερος σε σχέση με αυτόν του Πλάτωνος. Ωστόσο, ήλθε η ώρα να παραθέσω τον διάλογο του Σωκράτη με τον Ξενοφώντα, σχετικώς με τον Κριτόβουλο, τον γιο του Κρίτωνα. Αυτός ο διάλογος παρατίθεται στα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα. Νομίζω λοιπόν ότι θα είναι πολύ ενδιαφέρων στην ανάγνωσή του.<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br /> «Αφροδισίων δέ παρήνει τών καλών ισχυρώς απέχεσθαι. ου γάρ έφη ράδιον είναι τών τοιούτων απτόμενον σωφρονείν. αλλά καί Κριτόβουλόν ποτε τόν Κρίτωνος πυθόμενος ότι εφίλησε τόν Αλκιβιάδου υιόν καλόν όντα, παρόντος τού Κριτοβούλου ήρετο Ξενοφώντα. Ειπέ μοι, έφη, ώ Ξενοφών, ου σύ Κριτόβουλόν ενόμιζες είναι τών προνοητικών ανθρώπων μάλλον ή τών ανοήτων τε καί ριψοκινδύνων, Πάνυ μέν ούν, έφη ο Ξενοφών. Νύν τοίνυν νόμιζε αυτόν θερμουγότατον είναι καί λεωργότατον. ούτος κάν εις μαχαίρας κυβιστήσειε κάν εις πύρ άλοιτο. Καί τί δή, έφη ο Ξενοφών, ιδών ποιούντα τοιαύτα κατέγνωκας αυτού; Ου γάρ ούτος, έφη, ετόλμησε τον<br /> Αλκιβιάδου υιόν φιλήσαι, όντα ευπροσωπότατον καί ωραιότατον; Αλλ' ει μέντοι, έφη ο Ξενοφών, τοιούτόν εστι τό ριψοκίνδυνον έργον, κάν εγώ δοκώ μοι τόν κίνδυνον τούτον υπομείναι. Ω τλήμον, έφη ο Σωκράτης, καί τί αν οίει παθείν καλόν φιλήσας; άρ' ουκ αν αυτίκα μάλα δούλος μέν είναι αντ' ελευθέρου, πολλά δέ δαπανάν εις βλαβεράς ηδονάς, πολλήν δέ ασχολίαν έχειν τού επιμεληθήναί τινος καλού καγαθού, σπουδάζειν δ' αναγκασθήναι εφ' οίς ουδ' άν μαινόμενος σπουδάσειεν; Ώ Ηράκλεις, έφη ο Ξενοφών, ως δεινήν τινα λέγεις δύναμιν τού φιλήματος είναι. Καί τούτο, έφη ο Σωκράτης, θαυμάζεις; Ουκ οίσθ' ότι τά φαλάγγια ουδ' ημιωβελιαία τό μέγεθος όντα προσαψάμενα μόνον τώ στόματι ταίς τε οδύναις επιτρίβει τούς ανθρώπους καί του φρονείν εξίστησι; Ναί μά Δί' έφη ο Ξενοφών. ενίησι γάρ τι τά φαλάγγια κατά τό δήγμα. Ώ μώρε, έφη ο Σωκράτης, τούς δέ καλούς ουκ οίει φιλούντας ενιέναι τι, ότι σύ ουχ οράς. ουκ οίσθ' ότι τούτο τό θηρίον, ό καλούσι καλόν καί ωραίον, τοσούτω δεινότερόν εστι τών φαλαγγίων, όσω εκείνα μέν αψάμενα, τούτο δέ ουδ' απτόμενον, εάν τις αυτό θεάται, ενίησί τι καί πάνυ πρόσωθεν τοιούτον ώστε μαίνεσθαι ποιείν; ίσως δέ καί οι έρωτες τοξόται διά τούτο καλούνται, ότι καί πρόσωθεν οι καλοί τιτρώσκουσιν. αλλά συμβουλεύω σοι, ώ Ξενοφών, οπόταν ίδης τινά καλόν, φεύγειν προτροπάδην. σοί δ', ώ Κριτόβουλε, συμβουλεύω, απενιαυτίσαι. μόλις γάρ άν ίσως εν τοσούτω χρόνω τό δήγμα υγιής γένοιο. ούτω δή και αφροδισιάζειν τούς μή ασφαλώς έχοντας πρός αφροδίσια ώετο χρήναι πρός τοιαύτα, οία μή πάνυ μέν δεομένου τού σώματος ουκ άν προσδέξαιτο η ψυχή, δεομένου δέ ουκ άν πράγματα παρέχοι. αυτός δέ πρός ταύτα φανερός ήν ούτω παρεσκευασμένος ώστε ράον απέχεσθαι τών καλλίστων καί ωραιοτάτων ή οι άλλοι τών αισχίστων καί αωροτάτων. περί μέν δή βρώσεως καί πόσεως καί αφροδισίων ούτω κατεσκευασμένος ήν καί ώετο ουδέν άν ήττον αρκούντως ήδεσθαι τών πολλά επί τούτοις πραγματευομένων, λυπείσθαι δέ πολύ έλαττον.»<br /><br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> «Σχετικά με τις αφροδίσιες ηδονές συμβούλευε να κρατιέται κανείς όσο μπορεί πιο μακριά από τους όμορφους, γιατί έλεγε πως δεν είναι εύκολος να διατηρήσει τη σύνεσή του όποιος τους πλησιάζει. Αλλά καί όταν κάποτε έμαθε ότι ο Κριτόβουλος, γιος του Κρίτωνα, φίλησε τον γιο του Αλκιβιάδη, επειδή ήταν όμορφος, ρώτησε τον Ξενοφώντα μπροστά στον Κριτόβουλο: «Πες μου, Ξενοφώντα», είπε, «εσύ δεν νόμιζες πως ο Κριτόβουλος ανήκει μάλλον στους συνετούς ανθρώπους παρά στους θρασείς καί περισσότερο στους προνοητικούς παρά στους ριψοκίνδυνους;». «Βεβαίως», είπε ο Ξενοφών. «Τώρα λοιπόν να τον θεωρείς πολύ απερίσκεπτο καί ικανό για όλα. αυτός καί σε μαχαίρια μπορεί να κάνει τούμπες καί στη φωτιά να πηδήξει». «Τί τον είδες να κάνει», είπε ο Ξενοφών, «καί του αποδίδεις τέτοιες κατηγορίες;». «Αυτός δεν τόλμησε», είπε, «να φιλήσει τον γιο του Αλκιβιάδη, που έχει πολύ όμορφο πρόσωπο καί υπέροχη όψη;». «Αν λοιπόν», είπε ο Ξενοφών, «τέτοια είναι η ριψοκίνδυνη πράξη, νομίζω πως κι εγώ θα μπορούσα να διατρέξω τέτοιο κίνδυνο». «Δύστυχε», είπε ο Σωκράτης, «καί τί νομίζεις ότι θα κέρδιζες από το φιλί; Δεν θα γινόσουν αμέσως δούλος από ελεύθερος, δεν θα ξόδευες πολλά σε επιζήμιες ηδονές, θα είχες ευκαιρία να φροντίσεις για κάτι σωστό κι ενάρετο καί δεν θα ήσουν αναγκασμένος να ασχολείσαι με όσα ούτε τρελός δεν ασχολείται;». «Ω Ηρακλή», είπε ο Ξενοφώντας, «πόσο φοβερή λες ότι είναι η δύναμη του φιλιού!». «Καί γι' αυτό», είπε ο Σωκράτης, «εκπλήσσεσαι; Δεν ξέρεις ότι τα σφαλάγγια(είδος δηλητηριώδους αράχνης), ενώ δεν είναι στο μέγεθος ίσα ούτε με μισό οβολό, αγγίζοντας καί μόνο με το στόμα τους ανθρώπους τους προξενούν πόνο καί τους προκαλούν παραφροσύνη;». «Ναί μα τον Δία», είπε ο Ξενοφών, «τα σφαλάγγια με το δάγκωμα χύνουν κάτι μέσα στο ανθρώπινο σώμα». «Ανόητε», είπε ο Σωκράτης, «κι οι όμορφοι νομίζεις πως δεν χύνουν κάτι μέσα στο σώμα με το φιλί, επειδή δεν το βλέπεις εσύ; Δεν ξέρεις ότι το θηρίο αυτό, που ονομάζουν καλό καί ωραίο, είναι τόσο φοβερότερο από τα σφαλάγγια, όσο καί το άγγιγμα εκείνων, αυτό καί χωρίς ν' αγγίζει αλλά ακόμα καί αν κάποιος το δει, χύνει κάτι ακόμα καί από πολύ μακριά, έτσι ώστε προξενεί τρέλα; Ίσως γι' αυτό καί οι έρωτες ονομάζονται τοξότες, επειδή οι όμορφοι πληγώνουν καί από μακριά. Σε συμβουλεύω, όμως, Ξενοφώντα, όταν βλέπεις κάποιον όμορφο, να φεύγεις χωρίς να στρέφεσαι πίσω. Καί σένα, Κριτόβουλε, σε συμβουλεύω ν' αποφύγεις τον γιο του Αλκιβιάδη για ένα χρόνο. γιατί ίσως μόλις καί μετά βίας θα καταφέρεις σε τόσο καιρό να θεραπευτείς από το δάγκωμα».<br /> Έτσι πίστευε πως όσοι δεν μπορούν ν' απέχουν από τις σεξουαλικές ηδονές πρέπει να τις ασκούν απέναντι σε ο,τιδήποτε, αν δεν είχε μεγάλη ανάγκη το σώμα, δεν θα το δεχόταν η ψυχή, καί αν πάλι το είχε ανάγκη, δεν θα προκαλούσε προβλήματα. Αυτός ήταν φανερό πως είχε τέτοια αντιμετώπιση απέναντι σε αυτά τα θέματα, ώστε ευκολότερα απέφευγε τους πιο καλούς καί ωραίους απ' ό,τι οι άλλοι τους πιο αισχρούς καί άσχημους. Έτσι ήταν λοιπόν προδιατεθειμένος απέναντι στο φαγητό, το ποτό καί τα αφροδίσια καί πίστευε ότι τα χαίρεται πολύ περισσότερο απ' ό,τι όσοι ασχολούνται πολύ με αυτά καί ότι παίρνει λιγότερες στενοχώριες.»<br /><br />Σχόλιο: Όπως λοιπόν παρατηρούμε εδώ, ο Σωκράτης, ήταν πολύ συγκρατημένος έως αδιάφορος ως προς τα αφροδίσια, ενώ αποστρεφόταν την ερωτική συναναστροφή με άνδρες. Καί σημειωτέον, ο Ξενοφώντας ήταν επίσης μαθητής του Σωκράτη, όπως ακριβώς καί ο Πλάτωνας. Επομένως, η εικόνα που δίνει ο Πλάτωνας για τον Αλκιβιάδη στο «Συμπόσιο»(212d-223a) ως κάποιου που επιθυμεί ερωτική σχέση με τον Σωκράτη, είναι ψευδής, καί διαψεύδεται τόσο από τον Ξενοφώντα στα Απομνημονεύματά του όσο καί από τον Πλούταρχο στον Βίο του Αλκιβιάδη.<br /><br />Β) Πηγές-Βιβλιογραφία<br /><br />1) «Αχαρνής» τόμος 10 της σειράς «Οι Έλληνες» των εκδόσεων Κάκτος, Αθήνα<br />1.992μ.α.χ.χ., στίχοι 134-139<br /><br />2) «Βάτραχοι», τόμος 143 της σειράς «Οι Έλληνες» των εκδόσεων Κάκτος, Αθήνα, πρώτη έκδοση 1.993μ.α.χ.χ., ενότητα «Αριστοφάνης», σελίδες 11-31, ιδίως σελίδα 24 για τα οικογενειακά του Αριστοφάνη.<br /><br />3) Πλουτάρχου Γάϊος Μάρκιος-Αλκιβιάδης, τόμος 151 της σειράς «Οι Έλληνες» εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα Ιούνιος 1.993μ.α.χ.χ.<br />Από τον Βίο του Αλκιβιάδη που έγραψε ο Πλούταρχος παραθέτω ανωτέρω τις εξής αναφορές:<br />α) Κεφάλαιο 6, για την σχέση του Αλκιβιάδη με τον Σωκράτη καί την εν γένει ερωτική συμπεριφορά του Αλκιβιάδη, ως νεαρού.<br />β) Κεφάλαιο 8, εδάφια 5-6(8,5-6) για την απιστία του Αλκιβιάδη απέναντι στην γυναίκα του Ιππαρέτη.<br />γ) Κεφάλαιο 23, εδάφια 7-9(23,7-9) για την ερωτική σχέση του Αλκιβιάδη με την βασίλισσα της Σπάρτης Τιμαία.<br />δ) Κεφάλαιο 39 για την σχέση του Αλκιβιάδη με την Τιμάνδρα την Κορινθία, από την οποία γεννήθηκε η Λαΐς, ενώ αναφέρεται καί ο θάνατος του Αλκιβιάδη.<br /><br />4) Πλουτάρχου Αριστείδης-Μάρκος Κάτων, τόμος 152 της σειράς «Οι Έλληνες», εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα Ιούνιος 1.993μ.α.χ.χ.<br />Από τον Βίο του Αριστείδη η αναφορά είναι από το Κεφάλαιο 27, εδάφια 3-5(27,3-5) για την προστασία από τον Σωκράτη της Μυρτώς, της εγγονής του Αριστείδη, επειδή η τελευταία δεν είχε να ζήσει.<br /><br />5) Στοιχεία για τους γιους του Αριστοφάνη Αραρώ και Νικόστρατο ή Φιλέταιρο άντλησα από το βιβλίο του αειμνήστου Κωνσταντίνου Γεωργανά με τον τίτλο «Ρίζες Ελευθερίας-2500 πνευματικοί δημιουργοί της Αρχαίας Ελλάδος», εκδόσεις Δαυλός, Ιανουάριος 1.994μ.α.χ.χ, στο οποίο παρατίθενται με απόλυτη αλφαβητική σειρά ονόματα Αρχαίων Ελλήνων καί Ελληνίδων δημιουργών, ποιητών, φιλοσόφων, μαθηματικών, ρητόρων κ.λ.π. τους οποίους πολλοί αγνοούν ακόμη καί σήμερα. Παραλλήλως, κάτω από κάθε όνομα παρατίθενται και αναφορές από αρχαίες πηγές για την δράση του.<br /><br />6) Πλάτωνος Συμπόσιον(ή περί έρωτος), τόμος 2 της σειράς «Οι Έλληνες» των εκδόσεων Κάκτος, Αθήνα Ιούνιος 1.991μ.α.χ.χ.,<br />α) εδάφια 189b-193e Αναφορά του Πλάτωνα για τον κωμικό ποιητή Αριστοφάνη.<br />β) εδάφια 212d-223a Αναφορά του Πλάτωνα για την επιθυμία του Αλκιβιάδη να συνάψει ερωτική σχέση με τον Σωκράτη.<br />Στην εργασία, στα στοιχεία καί για τα δύο πρόσωπα, οι θέσεις του Πλάτωνα<br />διαψεύδονται πανηγυρικώς από τον Ξενοφώντα καί τον Πλούταρχο. Τα σχετικά στοιχεία παρατίθενται ανωτέρω, στις αντίστοιχες ενότητες.<br /><br />7) Ξενοφώντος Απομνημονεύματα, τόμος 117 της σειράς «Οι Έλληνες» των εκδόσεων Κάκτος, Αθήνα Μάρτιος 1.993μ.α.χ.χ.,<br />α) βιβλίο Β΄, κεφάλαιο ΙΙ, τόμος 1 των Απάντων του Ξενοφώντος για τον διάλογο του Σωκράτη με τον γιο του Λαμπροκλή.<br />β) βιβλίο Α΄, κεφάλαιο III, εδάφια 8-15, τόμος 1 των Απάντων του Ξενοφώντος για την αντίληψη του Σωκράτη για τις ερωτικές επαφές.<br /><br />Με εξαίρετη τιμή<br /><br />Αντίοχος Αχαρνεύς<br /><br />Υστερόγραφο: Φίλτατε Φίλιππε Ονειροπόλε, αυτό που δεν εννοείς να κατανοήσεις, είναι ότι ένας ιστορικός δεν μπορεί να είναι 100% αντικειμενικός καί απαθής.<br />Δηλαδή τί ήθελες να γράψει ο Ξενοφώντας για τους Ηλείους καί τους Θηβαίους, όταν αφενός οι Θηβαίοι το 404π.α.χ.χ. πρότειναν την καταστροφή της Αθήνας, δηλαδή της πατρίδας του Ξενοφώντα, ενώ αφετέρου το 370π.α.χ.χ. οι Ηλείοι σε συνεργασία με τους Θηβαίους κατέλαβαν τον Σκιλλούντα εκδιώκοντας τον Ξενοφώντα καί την οικογένειά του που αναγκάστηκαν να καταφύγουν στην Κόρινθο; Άρα το περίεργο δεν είναι που τα έγραψε, αλλά θα ήταν αν δεν τα έγραφε.<br />Ακόμη καί ο Παπαρρηγόπουλος που πολλοί θεωρούν ως τον ιστορικό του έθνους μας, όπως καί τον Καρολίδη, επειδή θεωρούν Ελληνικό το λεγόμενο "Βυζάντιο"¨πόσοι ξέρουν ότι ο μέν Παπαρρηγόπουλος καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη, ο δέ Καρολίδης από την Καππαδοκία; Καί επομένως επηρεάσθηκαν στην ιστορική θεώρησή τους από τον τόπο καταγωγής τους;<br />Αν λοιπόν αυτούς τους θεωρούμε αξιοπίστους που έκαναν το ίδιο, για ποιόν λόγο να αμφισβητούμε τον Ξενοφώντα φίλτατε Φίλιππε Ονειροπόλε;<br />Αλλά πλέον εδώ ανοίγεις ένα μεγάλο θέμα πέρί της αντικειμενικότητας της ιστορίας καί των ιστορικών, που απαιτείται να αναπτυχθεί σε χωριστή ενότητα, αν δεν έχεις αντίρρηση. Μάλιστα δεσμεύομαι, μόλις γυρίσω στην Δάφνη, να προσκομίσω στοιχεία επί αυτού του θέματος.<br />Επίσης, δεν μεροληπτεί υπέρ της Σπάρτης, για τον απλό λόγο ότι έζησε εκεί 24 έτη καί ξέρει καλά τί γράφει. Επίσης τονίζει το πόσο γνωστά είναι ορισμένα πράγματα για την Σπάρτη, αλλά αυτά τα συστηματοποιεί ο ίδιος καί συγκρίνει την Σπάρτη πριν από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο καί μετά, στο έργο του Λακεδαιμονίων Πολιτεία, ενώ όπως είπα, καί μόνον το γεγονός ότι ο ίδιος έδωσε στα τέκνα του την Λακωνική αγωγή, μας επιβάλλει να τον θεωρήσουμε ως γνώστη επί του θέματος, παρά την προσωπική επίθεσή του στους Ηλείους καί τους Θηβαίους, έτερον εκάτερον.<br /><br />ΑΔ) Πηγές για την θεώρηση της ομοφυλοφιλίας<br /><br />Για την θεώρηση της παιδεραστίας καί της ομοφυλοφιλίας, όποιος θέλει την αντικειμενική θεώρηση, μπορεί να καταφύγει στις εξής πηγές:<br /><br />1) Στον λόγο του ρήτορα Αισχίνη με τον τίτλο "Κατά Τιμάρχου", όπου παρατίθεται η σχετική Αθηναϊκή νομοθεσία.<br /><br />2) Στην "Λακεδαιμονίων Πολιτεία" του Ξενοφώντα όπου αναλύεται η στάση της Σπάρτης σε αυτά τα θέματα.<br /><br />3) Στον βίο του Πελοπίδα από τον Πλούταρχο, όπου παρατίθενται τα σχετικά για τον Ιερό Λόχο.<br /><br />4) Στον βίο του Αλεξάνδρου από τον Πλούταρχο όπου παρατίθενται τα σχετικά με τον Αλέξανδρο.<br /><br />5) Στον βίο του Αλκιβιάδη από τον Πλούταρχο όπου παρατίθενται τα σχετικά με τον Αλκιβιάδη.<br /><br />6) Στα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα όπου παρατίθενται τα σχετικά με τον Σωκράτη.<br /><br />7) Στις αναφορές του Αριστοφάνη στους Αχαρνής(στίχοι 134 - 139) καί στα βιογραφικά του Αριστοφάνη καί τους "Βατράχους"(σελίδα 24)<br /><br />Όλα αυτά προέρχονται από τους Αρχαίους Έλληνες Συγγραφείς των εκδόσεων Κάκτος.<br /><br />Ακόμη όμως καί αυτά να μην ήθελε κάποιος, θα μπορούσε να καταφύγει στον Θηβαϊκό Κύκλο.<br />Σύμφωνα με αυτόν, ο Λάϊος, ο πατέρας του Οιδίποδα, σε μικρή ηλικία, εκδιώχθηκε από τους συγγενείς του καί έχασε την εξουσία. Τότε αυτός κατέφυγε στην Πελοπόννησο, όπου βρήκε άσυλο στο βασίλειο του Πέλοπα, για μερικά έτη. Καθώς μεγάλωνε, ο Πέλοπας ζήτησε από τον Λάϊο, να εκπαιδεύσει τον γιο του(=του Πέλοπα) τον Χρύσιππο, στην αρματοδρομία. Ο Λάϊος τον εξεπαίδευσε τον Χρύσιππο. Όταν όμως πήρε την εξουσία στην Θήβα, έφυγε καί κατά μία εκδοχή απήγαγε τον Χρύσιππο, ενώ κατά μία άλλη λίγο αργότερα πέρασε ο Χρύσιππος ως πρεσβευτής από την Θήβα.<br />Ο Λάϊος φιλοξένησε τον Χρύσιππο. Όμως, ένα βράδυ, καθώς ο Χρύσιππος κοιμόταν, μπήκε ο Λάϊος στο δωμάτιο του Χρυσίππου καί βίασε τον Χρύσιππο. Ο Χρύσιππος αυτοκτόνησε από ντροπή.<br />Οι υπηρέτες του ειδοποίησαν τον Πέλοπα. Τότε ο Πέλοπας ζήτησε από τους Θεούς την τιμωρία του Λα'ί'ου. Ο Ζευς, διέταξε τον Απόλλωνα, να χρησμοδοτήσει στους Δελφούς στον Λάϊο ότι του είναι γραφτό να τον φονεύσει ο γιος του καί επίσης ο γιος του να πάρει γυναίκα του την μητέρα του, όπερ καί εγένετο. Έτσι η πόλη των Θηβών οδηγήθηκε στην καταστροφή. Άρα πού βλέπετε την κοινωνική αποδοχή; Αυτά τα στοιχεία, μπορείτε να τα βρείτε στην "Ελληνική Μυθολογία της Εκδοτικής Αθηνών", ενώ δεσμεύομαι σε λίγες ημέρες να αναφέρω τις ακριβείς πηγές.<br /><br />ΑΕ) Απάντηση στον Γκέουλα για την ομοφυλοφιλία, συμπληρωματική<br /><br />Επειδή δεν έχεις φαντασθεί με ποιόν έχεις μπλέξει στο διαδίκτυο, καλό είναι να σου απαντήσω επί της ουσίας καί σε αυτά τα θέματα.<br /><br />Κατ' αρχάς δεν έδωσες καμμία αποστομωτική απάντηση στον Ξενοφώντα ή όπου αλλού. Αν θέλεις, μπορούμε να συναντηθούμε διά ζώσης όλοι οι χρήστες του διαδικτύου που ενδιαφερόμαστε για αυτό το θέμα καί είμαστε μέλη της ιστοσελίδας, για να σου δείξω τόσο αυτά όσο καί πολλά άλλα στοιχεία.<br /><br />Δυστυχώς, δεν έχω καί σαρωτή για να παραθετώ επακριβώς σελίδες καί αναγκάζομαι να αντιγράφω με το χέρι στον υπολογιστή, επιβαρύνοντας την ήδη επιβαρυμένη όρασή μου. Άρα θα πρέπει αυτό να το εκτιμήσεις.<br />Επίσης αν βασίζεσαι μόνον στο "Συμπόσιο" του Πλάτωνα για να συμπεράνεις για τον Σωκράτη, λανθάνεις λάθος μεγάλο.<br />Τα δεδομένα είναι τα εξής:<br />1) Το συμπόσιο το διηγείται ο Απολλόδωρος σε κάποιον φίλο του μετά από πολλά έτη, ενώ ο πραγματικός χρόνος του συμποσίου τοποθετείται στο 415π.α.χ.χ., διότι αναφέρεται ότι έγινε με αφορμή την πρώτη νίκη του Αγάθωνα, η οποία συνέβη τότε.<br />2) Ο Απολλόδωρος διηγείται ό,τι περίπου ενθυμείται καί αυτό έχει σημασία.<br />3) Αν διαβάσεις τα "Απομνημονεύματα" του Ξενοφώντα, τα οποία εγώ έχω διαβάσει καί μελετήσει σε βάθος, κάτι που δεν γνωρίζω αν έχεις κάνει εσύ, ο Σωκράτης συμβουλεύει τους μαθητές του να απέχουν από την ερωτική ασυδοσία.<br />Άρα ένας εκ των δύο ψεύδεται περί του Σωκράτη. Ή ο Πλάτωνας ή ο Ξενοφώντας. Ή εσύ καταλαβαίνεις λάθος κάποια πράγματα.<br />Η επιλογή είναι δική σου.<br />4) Όσο για τον Παυσανία, δεν παρέθεσα επειδή απλώς δεν έθεσες το θέμα.<br />Ανεφέρθης στον Αριστοφάνη. Αν αναφερόσουν στον Παυσανία θα παρέθετα, αλλά τονίζοντας πάντα τους 3 πρώτους λόγους που μας υποχρεώνουν να είμαστε επιφυλακτικοί.<br /><br />Περί Αλκιβιάδη<br /><br />Σου παραθέτω εκ νέου το συγκεκριμένο κείμενο.<br /><br />Αρχαίο κείμενο<br /><br /> ο μέν ούν Κλεάνθης έλεγε τόν ερώμενον υφ' εαυτού μέν εκ τών ώτων κρατείσθαι, τοίς δ' αντερασταίς πολλάς λαβάς παρέχειν αθίκτους εαυτώ, τήν γαστέρα λέγων καί τά αιδοία καί τόν λαιμόν.<br /><br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> Ο στωικός Κλεάνθης έλεγε πως τον αγαπημένο του ο Σωκράτης μπορούσε να τον τραβά μόνον από τ' αφτιά, οι αντεραστές του όμως είχαν κι άλλες πολλές λαβές, που αυτός δεν επιτρεπόταν να τις αγγίξει, εννοώντας την κοιλιά, τα αιδοία καί τον λαιμό.<br /><br /><br /><br />Πλουτάρχου Αλκιβιάδης, κεφάλαιο 6 εδάφιο 2.<br /><br />Όπως λοιπόν βλέπεις φίλτατε Γκέουλα, όχι μόνον ο Σωκράτης δεν έκανε αυτά που τον κατηγορείς εσύ, αλλά καί τα απέφευγε. Καλό είναι λοιπόν να προσέχεις πολύ καλά τί διαβάζεις καί τί γράφεις.<br />Εσύ κάνεις το εξής λάθος: ενώ ο Κλεάνθης αναφέρει ότι ο Σωκράτης τραβούσε τον Αλκιβιάδη μόνον από τα αφτιά, ενώ οι αντεραστές του Αλκιβιάδη τον τραβούσαν καί από την κοιλιά, τον λαιμό καί τα αιδοία, εσύ χρεώνεις τα αγγίγματα των αντεραστών στον Σωκράτη. Αυτό είναι το λάθος σου.<br /><br />Επίσης ξέχνα την αμφιφυλοφιλία του Αλεξάνδρου καί του Αλκιβιάδη, αφού δεν τεκμηριώνεται από πουθενά, καί κοίτα να ασχοληθείς με τίποτε άλλο.<br /><br />Περί Ξενοφώντος<br /><br />Δεν κατάλαβα, ποιός σου είπε ότι ένας ιστορικός δεν μπορεί να επηρεασθεί από τις φιλίες καί τις έχθρες του, τις συμπάθειες καί τις αντιπάθειές του, την θρησκεία, τις πολιτικές ή ιδεολογικές ή πολιτιστικές καταβολές του, την οικονομική ή κοινωνική θέση του; Τϊ νομίζεις ότι ο ιστορικός ζει μέσα σε μία γυάλα; Αν νομίζεις αυτό απάτάσαι.<br />Για να έλθουμε στην νεότερη καί σύγχρονη Ιστορία.<br />Γνωρίζεις ότι ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος ήταν από την Κωνστναντινούπολη καί επομένως αυτό πιθανόν να επηρέασε την θέση του στην διατύπωση της θεωρίας του "Ελληνοχριστιανισμού"; Ότι ο διάδοχός του Παύλος Καρολίδης καταγόταν από την Καππαδοκία καί έγραψε για την "Ελληνικότητά" της ενώ ο Ηρόδοτος δεν την θεωρεί Ελληνική ούτε τους Καππαδόκες Έλληνες;<br />Αν λοιπόν σε νεότερους χρόνους έγιναν τέτοια πράγματα, γιατί θεωρείς ότι δεν έχει δικαίωμα ο Ξενοφώντας, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυυδίδης, ο Πολύβιος ή όποιος άλλος ιστορικός να έχει προσωπικές θέσεις;<br />Άρα λοιπόν τελειώνοντας, εγώ δεν ξέρω τί θα πει πρόζακ που το αναφέρεις καί ούτε θέλω να μάθω. Με ενδιαφέρουν μόνον οι Αρχαίοι Έλληνες Συγγραφείς καί ό,τι συνδέεται με αυτούς.<br /><br />ΒΑ) Αθηναϊκή νομοθεσία<br /><br />Πάρτε καί την Αρχαία Αθηναϊκή νομοθεσία, για αυτά τα θέματα.<br /><br />1) Αισχίνη "Κατά Τιμάρχου" 12<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> Οι δάσκαλοι των παιδιών να μην ανοίγουν τα διδασκαλεία πριν από την ανατολή του ήλιου καί να τα κλείνουν πριν από τη δύση. Δεν επιτρέπεται σ' όποιον έχει υπερβεί την παιδική ηλικία να μπαίνει στα διδασκαλεία, όταν μέσα βρίσκονται παιδιά, εκτός αν αυτός είναι γιος, αδερφός ή γαμπρός του δασκάλου. Αν κάποιος παραβαίνοντας αυτή τη διαταγή μπει μέσα, τιμωρείται με την ποινή του θανάτου. Καί οι γυμναστές οφείλουν στις γιορτές του Ερμή να μην αφήνουν κανέναν ενήλικο καί με κανένα τρόπο να κάθεται μαζί με τα παιδιά. Ο γυμναστής εκείνος που επιτρέπει κάτι τέτοιο καί δεν διώχνει από το γυμναστήριο τον παραβάτη θα είναι ένοχος για παράβαση του νόμου περί διαφθοράς ελευθέρων παιδιών. Οι χορηγοί που ορίζει ο δήμος πρέπει να έχουν συμπληρώσει το τεσσαρακοστό έτος της ηλικίας τους.<br /><br /><br /><br />2) Αισχίνη "Κατά Τιμάρχου" 16<br /><br />Μετάφραση Κάκτου<br /><br /> Αν κάποιος Αθηναίος προσβάλει ελεύθερο παιδί, τότε ο κηδεμόνας του παιδιού κάνει μήνυση ενώπιον των θεσμοθετών καί στη μήνυσή του αναφέρει καί την ποινή που προτείνει. Αν το δικαστήριο εκδώσει καταδικαστική απόφαση, τότε ο κατηγορούμενος παραδίνεται στους Ένδεκα καί εκτελείται την ίδια μέρα("παραδοθείς τοίς ένδεκα τεθνάναι αυθημερόν"). Αν πάλι του επιβληθεί πρόστιμο, πρέπει να το καταβάλει μέσα σε έντεκα μέρες μετά τη δίκη, αν δεν μπορέσει να τα πληρώσει αμέσως' μέχρι να καταβληθεί το πρόστιμο φυλακίζεται. Οι ίδιες ποινές ισχύουν καί για όσους διαπράττουν το ίδιο αδίκημα σε βάρος δούλων.<br /><br /><br /><br />Σχόλιο: Αυτά ισχύουν για τα δικαιώματα των παιδιών κατά τον Αισχίνη. Τα επόμενα, κατά τον Αισχίνη αφορούν τις επιλογές των ενηλίκων.<br /><br />3) Αισχίνη "Κατά Τιμάρχου" 21<br /><br />Μετάφραση "Κάκτου"<br /><br /> Αν κάποιος Αθηναίος εκπορνευτεί, δεν έχει δικαίωμα να γίνει ένας από τους εννέα άρχοντες ούτε να γίνει ιερέας ούτε να δημηγορεί σε δημόσιες δίκες ούτε να καταλάβει οποιοδήποτε αξίωμα εντός ή εκτός της πόλης, ανεξάρτητα αν το αξίωμα αυτό απονέμεται με κλήρο ή με εκλογή, ούτε να αποσταλεί ως κήρυκας ούτε να εκφέρει γνώμη ούτε να μπαίνει σε δημόσιους ιερούς χώρους ή να παίρνει μέρος σε θρησκευτικές τελετές φορώντας στεφάνι ή να περιφέρεται στο μέρος της αγοράς που έχει εξαγνιστεί φιά ραντίσματος. Ο παραβάτης των διατάξεων αυτών, εφόσον κριθεί ένοχος για ασελγή βίο, τιμωρείται με θάνατο.<br /><br /><br /><br />Βιβλιογραφία<br /><br />Αισχίνη Άπαντα, τόμος 1ος, τόμος 235 των εκδόσεων «Κάκτος» στην σειρά Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων «Οι Έλληνες».<br /><br />Με εξαίρετη τιμή<br /><br />Αντίοχος Αχαρνεύς<br /><br />ΒΒ) Απάντηση στον φίλτατο Σαλίβερο για το Αθηναϊκό ποινικό σύστημα<br /><br /> Φίλτατε Σαλίβερε πάλι στο γνωστό παίγνιό σου της παρερμηνείας;<br /> Αφού ο νόμος είναι σαφής.<br /> Στο Αρχαίο Αθηναϊκό Δίκαιο υπήρχαν οι εξής ποινές:<br /> 1) Πρόστιμο<br /> 2) Εξορία<br /> 3) Θάνατος<br /> Η φυλάκιση δεν ήταν ποινή, αλλά μεταβατικό στάδιο μέχρι την έκτιση της μίας εκ των τριών ανωτέρω ποινών.<br /> Το γεγονός λόγου χάριν ότι ο Σωκράτης έμεινε φυλακισμένος για έναν μήνα, συνέβη επειδή έπρεπε να πάει το ιερό πλοίο στην Δήλο καί να επιστρέψει. Αν δεν είχε συμβεί αυτό το γεγονός, ο Σωκράτης θα είχε εκτελεσθεί την επομένη ημέρα από την καταδίκη του σε θάνατο.<br /> Ακόμα, το πρόστιμο εκείνη την εποχή, ήταν εξοντωτικό.<br /> Η λογική δηλαδή των προστίμων στην Αρχαία Αθήνα ήταν ότι αν εντός μίας πρυτανείας(=36 ημερών) δεν πληρώσει κάποιος το πρόστιμό του, αυτό διπλασιάζεται. Άρα, σκέψου ένα ελάχιστο πρόστιμο των 50 Αττικών δραχμών τί θα σήμαινε για κάποιον, όταν το μέσο ημερομίσθιο ήταν μισή Αττική δραχμή. Έτσι οφείλεις να σκέπτεσαι τα δεδομένα, φίλτατε Σαλίβερε.<br /><br /><br /><br />ΒΓ) Απάντηση στον φίλτατο Κλινοσοφιστή στα περί ανδρικής πορνείας<br /><br />Φίλτατε Κλινοσοφιστή, μάθε λοιπόν τί εννοούσαν οι Αρχαίοι Έλληνες. Σου αντιγράφω σε μετάφραση "κάκτου" από τον λόγο του Αισχίνη "Κατά Τιμάρχου".<br /><br />1) εδάφια 75-76<br /><br /> 75 Με τον ίδιο τρόπο λοιπόν πρέπει να εξεταστεί καί η υπόθεση του Τιμάρχου καί να μην εξετάζετε αν τον είδε κανείς, αλλά αν πράγματι έκανε αυτή τη δουλειά. Γιατί τί πρέπει, για όνομα των θεών, να πούμε, Τίμαρχε; Συ ο ίδιος τί θα έλεγες για κάποιον άλλον που δικαζόταν για την ίδα παράβαση; Τί πρέπει τέλος πάντων να υποθέσουμε, όταν ένας όμορφος νεαρός εγκαταλείψει το πατρικό του καί κοιμάται σε ξένα σπίτια, κάθεται σε πολυτελή δείπνα χωρίς να πληρώνει, έχει χορεύτριες καί εταίρες πολυτελείας, παίζει ζάρια καί δεν πληρώνει ούτε δραχμή ο ο ίδιος, αλλά πληρώνει άλλος γι΄αυτόν; 76 Πρέπει να είναι μάντης κανείς για να καταλάβει; Δεν είναι φανερό ότι εκείνος που έχει τέτοιες απαιτήσεις είναι υποχρεωμένος σε αντάλλαγμα να ικανοποιεί τις ορέξεις αυτών που ξοδεύουν για λογαριασμό του; Μα τον Ολύμπιο Δία, δεν βρίσκω άλλες ευπρεπέστερες εκφράσεις για να ιστορήσω τα γελοία σου καμώματα.<br /><br /><br /><br />Σχόλια: Άρα, κατανοείς ότι εδώ φίλτατε Κλινοσοφιστή, δεν ομιλούμε απλώς για ομοφυλοφιλία καί για ανδρική πορνεία, αλλά ακόμα καί για το λεγόμενο "σπίτωμα". Δες καί την παρακάτω αναφορά επί του θέματος.<br /><br />2) εδάφια 52-54<br /><br /> 52 Αν όμως σας θυμίσω καί σας παρουσιάσω -αφήνοντας κατά μέρος τους χυδαίους εκείνους τύπους σαν τον Κηδωνίδη καί τον Αυτοκλείδη καί τον Θέρσανδρο, που κι αυτοί είχαν σπιτώσει τον Τίμαρχο, πάλι δεν μένει ο Μισγόλας ο μόνος στον οποίο μίσθωσε ο Τίμαρχος το κορμί του για χρήματα' υπάρχει καί δεύτερος καί τρίτος, καί άλλος μετά από αυτόν, οπότε δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι ένοχος μόνο για ερωτική επαφή με άντρα αλλά -μα τον Διόνυσο, δεν ξέρω πώς θα τα καταφέρω να μιλάω όλη την ημέρα με περιφράσεις- ότι είναι ένοχος για εκπόρνευση' διότι γι' αυτή την παράβαση είναι, νομίζω, ένοχος αυτός που με τη μεγαλύτερη ευκολία κάνει αυτή τη δουλειά με τον οποιονδήποτε επί πληρωμή. 53 Όταν λοιπόν ο Μισγόλας δεν μπορούσε πια να ξοδεύει καί τον έδιωξε από κοντά του, τον πήρε μετά ο Αντικλής, ο γιος του Καλλία, από τον δήμο των Ευωνυμέων. Αλλά αυτός απουσιάζει στη Σάμο με τους κληρούχους, γι' αυτό θα προχωρήσω στα παρακάτω. Όταν λοιπόν τα χάλασε με τον Αντικλή καί με τον Μισγόλα, ο Τίμαρχος από δω δεν έβαλε μυαλό ούτε καταπιάστηκε με καλύτερες ασχολίες. Περνούσε όλη την ημέρα του στα καταγώγια, όπου στήνουν τα τραπέζια κι οργανώνουν τις κοκορομαχίες καί παίζουν ζάρια. Νομίζω ότι αρκετοί από σας θα έχουν δει αυτά που λέω ή τουλάχιστον ή τουλάχιστον θα τα έχουν ακούσει. 54 Μέσα σ' αυτά λοιπόν τα καταγώγια σύχναζε καί κάποιος Πιττάλακος, δούλος στην υπηρεσία της πολιτείας. Αυτός είχε αρκετά χρήματα, γι' αυτό μόλις είδε τον Τίμαρχο εκεί μέσα τον πήρε μαζί του καί τον σπίτωσε. Κι αυτός ο διεφθαρμένος δεν έφερε την παραμικρή αντίρρηση, παρ' όλο που επρόκειτο να τον ατιμάσει ένας δούλος στην υπηρεσία της πόλης. Τίποτε άλλο δεν σκεφτόταν παρά πώς θα βρει χρηματοδότη του διεφθαρμένου χαρακτήρα του, καί για το τί είναι καλό καί τί κακό δεν νοιαζόταν ποτέ.<br /><br />Σχόλιο: Άρα λοιπόν, ο Τίμαρχος, "σπιτωνόταν" κατά το κοινώς λεγόμενο, ενώ τον "σπίτωσε" ακόμα καί ένας δημόσιος δούλος, δηλαδή ένας δούλος στην υπηρεσία της πόλης. Αυτό ας το σημειώσουν κάποιοι, για να δουν την κοινωνική θέση των δούλων στην Αρχαία Αθήνα.<br /><br />ΒΔ) ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΩΝ ΟΡΩΝ<br /><br />ΓΛΩΣΣΑΡΙ<br />ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ<br />από το Λεξικό LIDDELL-SCOTT<br /><br />ΚΑΤΑΠύΓΩΝ = ΚΙΝΑΙΔΟΣ = ΚΑΤΑΠΡΩΚΤΟΣ = ΕΥΡΥΠΡΩΚΤΟΣ = ΠΕΠΟΡΝΕΥΜΕΝΟΣ = ΜΑΡΙΚΑΣ<br /><br />ΚΙΝΑΙΔΟΣ = ο κινών την Αιδώ, που με το πέρασμά του προκαλεί σε όλους ντροπή<br />παραδομένος σε παρα φύσιν σαρκικές επιθυμίες, όλως δι όλου αισχρός, αχρείος, ασελγής<br />ΚΙΝΑΙΔΙΑ = ΚΙΝΑΙΔΕΙΑ = η παρά φύσιν ασέλγεια<br />ΚΙΝΑΙΔΕΥΟΜΑΙ = είμαι κίναιδος<br />ΚΙΝΑΙΔΙΑΙΟΣ = ο παραδομένος εις εις παρα φύσιν επιθυμίας, ο παρά φύσιν ασελγής<br />ΚΙΝΑΙΔΙΖΟΜΑΙ = άγω βίον κιναίδου, φέρομαι ως κίναιδος<br />ΚΙΝΑΙΔΙΣΜΑ = η παρά φύσιν ασέλγεια<br />ΚΙΝΑΙΔΟΓΡΑΦΟΣ = ο γράφων περί ασελγειών<br />ΚΙΝΑΙΔΟΛΟΓΕΩ = ομιλώ περί αισχρών και ασελγών πραγμάτων (ΚΙΝΑΙΔΟΛΟΓΙΑ, ΚΙΝΑΙΔΟΛΟΓΟΣ)<br />ΚΙΝΑΙΔΩΔΗΣ = κατά τον τρόπο των κιναίδων<br /><br />ΚΑΤΑΠΥΓΩΝ = κίναιδος<br />ΚΑΤΑΠΥΓΟΣΥΝΗ = κτηνώδης όρεξις, σαρκική επιθυμία παρά φύσιν<br />ΚΑΤΑΠΥΓΙΖΩ = ενεργώ ως καταπύγων, είμαι κίναιδος, την πυγήν επί πολύ μεταφέρει εν τω βαδίζειν, περπατώ κουνιστά<br /><br />ΚΑΤΑΠΡΩΚΤΟΣ = ο καταπύγων<br />ΚΑΤΑΠΡΩΚΤΙΖΩ = καταπυγίζω<br /><br />ΑΣΕΛΓΕΙΑ = ακολασία, η μετά θρασύτητος βία, λαγνεία, ακολασία, αισχρότης, ΥΒΡΙΣ<br />ΑΣΕΛΓΗΣ = ο ακόλαστος, ο κτηνώδης, αισχρός, βίαιος<br />ΑΣΕΛΓΗΜΑ = ΥΒΡΙΣ = ασελγής πράξις<br />ΑΣΕΛΓΟΜΑΝΕΩ = είμαι εμμενώς ασελγής<br /><br />ΥΒΡΙΣ = πράξις ακόλαστη ασελγής, φθείρειν ασελγώς γυναίκας και παίδας<br />ΥΒΡΙΖΩ = φέρομαι υβριστικώς με χρήση βίας, βιάζω, ακολασταίνω, παραδίδομαι υπερμέτρως σε ηδονές, επί σαρκικής ηδονής ακολασταίνω ή ασελγαίνω<br />ΥΒΡΙΣ ΔΙ ΑΙΣΧΡΟΥΡΓΙΑΣ = ΣΚΛΗΡΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ με ποινή έως και θανάτου<br />ΥΒΡΙΣΤΙΚΟΣ = ακόλαστος επί προσώπων<br /><br />ΕΥΡΥΠΡΩΚΤΟΣ = ο κίναιδος, ο τιμωρημένος εκ ραφανισμού μοιχός<br />ΕΥΡΥΠΡΩΚΤΙΑ = η κατάστασις κιναίδου<br /><br />ΜΑΡΙΚΑΣ = κίναιδος<br />η ρίζα ΜΑΡ- εκτός της εννοίας του απαστράπτοντος σημαίνει και χοροπήδημα, πήδημα πάνω-κάτω... εξ ου και μαρ-μαρυγή<br /><br />Πηγή: www.tetraktys.org καί 25ο τεύχος του περιοδικού ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ ΑΕΙΓΝΗΤΟΣ.<br /><br />Επίσης, εκτός αυτής της δημοσίευσης, μαθαίνουμε ότι στην<br />Αρχαία Ελληνική Γλώσσα, όπως σημειώνει το Επίτομον Λεξικόν<br />της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης Ετυμολογικόν – Ερμηνευτικόν,<br />του Γυμνασιάρχου Π. Χ. Δορμπαράκη, Βιβλιοπωλείον τής Εστίας, ΕΚΤΗ ΕΚΔΟΣΗ, ΑΘΗΝΑ 1.992μ.α.χ.χ., σελίδα 708, στήλη α΄, σειρές 3 – 17,<br />πυγή στα Αρχαία Ελληνικά είναι ο πρωκτός, οι γλουτοί, τα οπίσθια, η ουρά.<br />Εξ αυτής της λέξης παράγωγα είναι:<br />πυγαίος –α –ον = της πυγής, του πρωκτού,<br />πυγηδόν, που είναι επίρρημα καί σημαίνει με τα οπίσθια εμπρός,<br />κώλο με κώλο,<br />τό πυγίδιον = υποκορ. λεπτή πυγή, ισχνά οπίσθια,<br />πυγίζω = οχεύω πυγηδόν, βατεύω από πίσω(όθεν:<br />τό πύγισμα = τό πυγίζειν), πύγαργος, -ον = ο έχων λευκήν<br />ουράν, πυγόστολος, -ον= η στολίζουσα τά οπίσθια.<br /><br />Επομένως «καλλίπυγος γυνή» στα Αρχαία Ελληνικά<br />ονομάζεται η γυναίκα με τον ωραίο κώλο, ή κατά το<br />νεοελληνικό «καλοκάπουλη» ή «ωραιόκωλη».<br /><br />Αλλά καί ο Αριστοφάνης, συχνά στις κωμωδίες του<br />χρησιμοποιεί τέτοιους όρους.<br /><br />Λόγου χάριν στους «Αχαρνής», στον στίχο 90, χρησιμοποιεί τον όρο λαικαστής = γυναικωτός.<br /><br />ΒΕ) Η Νομοθετική καί Κοινωνική αντιμετώπιση της ανδρικής ομοφυλοφιλικής συμπεριφοράς στην Αρχαία Ελλάδα<br /><br />Η Νομοθετική και Κοινωνική αντιμετώπιση της<br />ανδρικής ομοφυλοφιλικής συμπεριφοράς στην Αρχαία Ελλάδα<br />Ομοφυλοφιλία στην αρχαία Ελλάδα. Ένα μεγάλο θέμα, αφορμή πολλών παρεξηγήσεων ή καλύτερα εσκεμμένων παρερμηνειών. Έχουν γραφεί χιλιάδες σελίδες, έχουν ειπωθεί αμέτρητοι λόγοι, τις περισσότερες φορές δίχως την παραμικρή αλήθεια, σχεδόν πάντα ερμηνεύοντας εσφαλμένα συγκεκριμένες φιλοσοφικές τοποθετήσεις.<br />Και πριν ξεκινήσουμε την οποιαδήποτε αναφορά, θα πρέπει ευθύς εξαρχής να ξεκαθαρίσουμε κάτι πολύ βασικό. Οι σημερινές έννοιες «ομοφυλοφιλία», «ομοφυλόφιλος» και «ετεροφυλόφιλος» δεν υφίσταντο για τους αρχαίους Έλληνες. Και πώς θα μπορούσαν εξάλλου να υπήρχαν τέτοιοι χαρακτηρισμοί σ' ένα κατ' εξοχήν φυσιολατρικό και φυσιοκεντρικό πολιτισμό (με την ευρύτερη έννοια της λέξεως Φύσις ως το Σύνολο, ως το Εν, το αρμονικό, το αιώνιο, το άφθαρτο) ή σε μια κοινωνία όπου η «αιδώς» δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας -απαγορευμένης ή μη- «διαφωτίσεως» ούτε αποτέλεσμα κάποιας αόριστης, εμβόλιμης και κατασκευασμένης αμαρτίας.<br />Όχι βέβαια.<br />Σε μια κοινωνία όπου το αίσθημα της αιδούς εθεωρείτο έμφυτο στον άνθρωπο, συσχετιζόμενο με την συμπαντική τάξη και αρμονία αλλά που συγχρόνως και εκαλλιεργείτο με την παιδεία, σε μια κοινωνία όπου η ατομική τιμή ή υπόληψη και το προσωπικό συμφέρον καθωρίζετο από το συμφέρον της Πόλεως -και συνάμα εταυτίζετο με αυτό- ήταν αδιανόητο να επινοηθούν έννοιες που εμπεριείχαν και υιοθετούσαν α-φύσικες συμπεριφορές, συμπεριφορές που ουσιαστικά καταργούσαν την κοσμική τάξη των πραγμάτων.<br />Όλα τα ανωτέρω, από την άλλη, ίσως φαντάζονται περίεργα για μια κοινωνία που είχε δημιουργήσει τον θεσμό της δημοκρατίας και όπου το δικαίωμα σε μια άλλη, διαφορετική άποψη ήταν κατοχυρωμένο. Όμως εδώ κυριαρχεί το πρόβλημα της αλλοιώσεως των λέξεων και κατ' επέκταση των εννοιών μια που σήμερα ταυτίζουμε, ασυνείδητα ίσως, το δικαίωμα της ελεύθερης εκφράσεως, την ελευθερία εν γένει, με την δίχως όρια αυθαιρεσία. Οι απόψεις των Ελλήνων, όπως εκφράστηκαν μέσα από τις διάφορες φιλοσοφικές σχολές, αποσκοπούσαν κύρια στην ερμηνεία των πραγμάτων. Η βάση, η Ηθική βάση πάντα υπήρχε και πάνω σε αυτήν την Ηθική κτίστηκε το οικοδόμημα της Ελληνικής Φιλοσοφικής Σκέψεως. Δεν υπήρχε αμφισβήτηση της Ηθικής. Αντιθέτως σήμερα, οι «άλλες απόψεις» αποσκοπούν στην δικαιολόγηση συμπεριφορών και ενεργειών που θα ήταν απορριπτέες από τους Έλληνες ως μη Ηθικές - με την αρχαιοελληνική βέβαια ματιά της Ηθικής. (Φυσικά δεν γίνεται λόγος για τα διάφορα εκφυλιστικά, αλαζονικά φαινόμενα που έκαναν την εμφάνισή τους την περίοδο παρακμής των Ελλήνων και που, καθόλου περίεργα, πολλοί μελετητές παίρνουν εκείνες τις τάσεις, όχι ως εκφυλιστικές αλλά ως καθιερωμένες και ενδεικτικές).<br />Επειδή ακριβώς οι Έλληνες είχαν Ηθική που δεν πήγαζε από διάφορα περίεργα, απάνθρωπα, μεσσιανικά δόγματα ούτε και είχε ξεπηδήσει μέσα από σαδιστικού τύπου απειλές για αιώνιες τιμωρίες, αλλά αντιθέτως είχαν Ηθική έμφυτη, εναρμονισμένη με την Φύση, εν αντιθέσει με την σημερινή μας κοινωνία, όπου η δική μας (η όποια) ηθική ουσιαστικά είναι μια Αν-ηθική ή μια ψευδο-ηθική, αφού βασίζεται κύρια πάνω σε ψευδο-θεόπνευστα δόγματα, γι' αυτό ακριβώς και οι τότε έννοιες διαφόρων λέξεων όπως «έρως», «φίλος», «ερωμένος», «εραστής», σήμερα ακούγονται διαστρεβλωμένες - εξαιτίας, επαναλαμβάνω, της διαστρεβλώσεως που έχει υποστεί η έννοια της λέξεως Ηθική.<br />Η εργασία που ακολουθεί θα κινηθεί γύρω από τρεις βασικούς άξονες. Στο πρώτο μέρος θα αναφερθούμε στην νομοθεσία που ίσχυε για περιπτώσεις που αφορούσαν την ομοφυλοφιλία. Στο δεύτερο μέρος θα ασχοληθούμε με τον αποκαλούμενο «κοινωνικό έλεγχο» ή την «κοινωνική αντιμετώπιση» του συγκεκριμένου φαινομένου. Δηλαδή, με απλά λόγια ποια στάση κρατούσε η τότε ελληνική κοινωνία απέναντι στους ομοφυλοφίλους. Πηγές μας θα αποτελέσουν μαρτυρίες των τότε συγγραφέων και αναφορές σε έργα αλλά και σε γνωστούς μύθους. Τέλος, θα ασχοληθούμε και με τον Πλάτωνα. Ο Πλάτων, και πιο συγκεκριμένα, το έργο του «Συμπόσιο», αποτελεί ουσιαστικά το μέγα επιχείρημα όσων υποστηρίζουν ότι οι Έλληνες ήσαν στην πλειοψηφία τους ομοφυλόφιλοι ή και παιδεραστές.<br />Ο λόγος που επελέγη η αναφορά στον Πλάτωνα να γίνει στο τελευταίο μέρος της ομιλίας και όχι στην αρχή -μια που όπως αναφέρθηκε, από τον Πλάτωνα ουσιαστικά ξεκινά η πηγή των όλων κατηγοριών και χαρακτηρισμών- είναι πολύ συγκεκριμένος. Αν κάποιος, έχοντας πλήρη άγνοια της νομοθεσίας της αρχαίας Αθήνας αλλά και της Σπάρτης, αν κάποιος δίχως να μελετήσει προσεκτικά την εν γένει κοινωνική συμπεριφορά των αρχαίων Ελλήνων, διαβάσει το «Συμπόσιο» και δίχως να έχει υπόψη του τα άλλα έργα του Πλάτωνος -ιδίως τους «Νόμους» και την «Πολιτεία»- τότε είναι πιθανόν να του δημιουργηθεί η εντύπωση ότι πράγματι οι Έλληνες θεωρούσαν την ομοφυλοφιλία και την παιδεραστία ως μέγα αγαθό. Και έχοντας πάντα κατά νου ότι οι περισσότερες εκδόσεις που κυκλοφορούν δεν είναι παρά μεταφράσεις όχι από το αυθεντικό κείμενο αλλά από την απόδοση των αρχικών γραπτών στην αγγλική κυρίως γλώσσα, με αποτέλεσμα να υφίσταται ήδη μια σημαντική παραποίηση λόγω τεραστίας διαφοράς εννοιολογικής, ετυμολογικής και ερμηνευτικής δυναμικότητος μεταξύ της αρχαιοελληνικής γλώσσας και της αγγλικής.<br />Έτσι λοιπόν, για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε και να ερμηνεύσουμε ορθώς τα γραπτά του Πλάτωνα και τις θέσεις του για το συγκεκριμένο ζήτημα -ιδίως τα έργα του «Συμπόσιο» και «Φαίδρος»- θα πρέπει να γνωρίζουμε τόσο την νομοθεσία όσο και την κοινωνία στην οποία έζησε και έδρασε ο Πλάτων. Και βέβαια δίχως να αγνοήσουμε τους «Νόμους» του, που αποτελούν -όσο και αν ενοχλεί αυτού κάποιους- το σημαντικότερο έργο του Πλάτωνος.<br />Με αυτά υπ' όψιν θα ξεκινήσουμε την πορεία μας προς την ορθή ερμηνεία και κατανόηση του ζητήματος περί ομοφυλοφιλίας στην Αρχαία Ελλάδα, με την παράθεση της νομοθεσίας.<br />Νομοθεσία<br />Είναι εντυπωσιακό πως η σημερινή κοινωνία μας, αν και δεν διαθέτει κανέναν νόμο κατά της ομοφυλοφιλίας, αντιθέτως διαθέτει τρομακτικές ανοχές σε σημείο μάλιστα που σε πολλά μέρη του κόσμου επιτρέπονται και οι γάμοι μεταξύ των ανδρών, εντούτοις θεωρείται -κυρίως από τους κατηγόρους της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας- ότι αποτελεί μια ηθικότατη κοινωνία -με τις όποιες εξαιρέσεις της- δημιούργημα βεβαίως της ηθικής διδασκαλίας των εβραιοχριστιανικών κειμένων και απόψεων.<br />Αντιθέτως, η αρχαία ελληνική κοινωνία, θεωρείται έκφυλη και ακόλαστη, ενώ διέθετε αυστηρούς, αυστηρότατους νόμους κατά της ομοφυλοφιλίας και προέβλεπε σκληρότατες ποινές σε όσους διέπρατταν τον παρα-φύσιν έρωτα - όπως αποκαλεί την ομοφυλοφιλία ο Πλάτων στους «Νόμους».<br />Το γεγονός ότι υπήρχαν νόμοι κατά της ομοφυλοφιλίας στην τότε κοινωνία, σαφώς υποδεικνύει υπήρχαν ομοφυλόφιλοι. (Σημείωση: Με τον όρο ομοφυλοφιλία εννοείται ο παρα-φύσιν έρωτας). Όπως σε κάθε κοινωνία, όπως σε κάθε εποχή. Θα έλεγα μάλιστα, ότι συμπερασματικά -από τα κείμενα που έχουν διασωθεί- το ποσοστό των αποκαλουμένων κιναίδων ήταν πολύ μικρότερο από το αντίστοιχο ποσοστό στην σημερινή κοινωνία. Και επειδή ακριβώς οι ομοφυλόφιλοι ήσαν σχετικά λίγοι γι' αυτό και αποτελούσαν στόχο.<br />Τις κύριες πηγές μας για την νομοθεσία αποτελούν αναφορές του Δημοσθένους, του Αριστοτέλους, του Ξενοφώντος και άλλων πολλών συγγραφέων. Όμως στον «Κατά Τιμάρχου» λόγο του Αισχίνου, έχουμε την πλήρη καταγραφή των σχετικών νόμων.<br />Πριν όμως αναφέρουμε τους νόμους όπως είναι γραμμένοι στο κείμενο, ας πούμε λίγα λόγια για την υπόθεση «Κατά Τιμάρχου», γιατί και από μόνη της, παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον.<br />Ο Δημοσθένης και ο Τίμαρχος, το 345 προ της απαρχής της χριστιανικής χρονολογήσεως, κατηγόρησαν τον Αισχίνη δια «γραφήν παραπρεσβείας», δηλαδή τον κατηγόρησαν ότι ως πρεσβευτής των Αθηναίων, δωροδοκήθηκε από τον Φίλιππο και ενήργησε κατά τρόπον βλαβερόν για την Αθήνα. Και συγκεκριμένα όταν ο Φίλιππος, παραβιάζοντας την συμφωνία του με τους Αθηναίους, επετέθη εναντίον των Φωκαέων.<br />Εδώ θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι ο κάθε Αθηναίος, επιφορτισμένος με δημόσια υπηρεσία, άρα και οι πρεσβευτές, ήταν υποχρεωμένος εντός τριάντα ημερών από το πέρας της αποστολής του ή της επιστροφής του, να λογοδοτήσει για την δράση του αλλά και να δικαιολογήσει το πώς χρησιμοποίησε το δημόσιο χρήμα που η Πόλις του εμπιστεύθηκε. Ο Δημοσθένης λοιπόν μαζί με τον Τίμαρχο -που παρουσιάζονταν ως ο κύριος μηνυτής- κατηγόρησε τον Αισχίνη ότι δεν εξετέλεσε πιστά το καθήκον του ως πρεσβευτής των Αθηνών και κατά συνέπεια πρόδωσε το συμφέρον της πόλεως.<br />(Φυσικά θα πρέπει να έχουμε υπ' όψη μας -για το συγκεκριμένο θέμα- πως ενώ ο Αισχίνης ήταν φιλο-μακεδών, ο Δημοσθένης υπήρξε ανέκαθεν αντίπαλος των Μακεδόνων).<br />Ο Αισχίνης αμέσως προσπάθησε να επιβραδύνει μια επικίνδυνη γι' αυτόν, δίκη. Έτσι, χρησιμοποίησε την «αντιγραφήν», προέβαλε δηλαδή, ζήτημα το οποίον έπρεπε να εξετασθεί προ της εκδικάσεως της εναντίων του δίκης. (παρένθεση. Εδώ συναντάμε ίσως την πρώτη περίπτωση δικαστικού τεχνάσματος της ιστορίας)<br />Κατηγόρησε λοιπόν ο Αισχίνης τον Τίμαρχο ως «ηταιρηκότα» δηλαδή ότι διάγει βίον ανήθικο και ότι σπατάλησε την πατρική του περιουσία. Κατηγορίες, που αν απεδεικνύοντο αφαιρούσαν από τον ένοχο το δικαίωμα του «ομιλείν δημοσίως» τόσο εις στα δικαστήρια όσο και στις συνελεύσεις του Δήμου.<br />Πράγματι, ο Αισχίνης κέρδισε την δίκη και έτσι απεσύρθη η κατηγορία της παραπρεσβείας εναντίον του - τουλάχιστον στην συγκεκριμένη περίπτωση.<br />Τοιουτοτρόπως, ο Τίμαρχος, ο οποίος καταδικάστηκε για ομοφυλοφιλία και για το ότι συζούσε με άλλους άνδρες, έχασε το ύψιστο δικαίωμα του δημοσίου βήματος.<br />Τέλος να τονίσουμε ότι: Οι νομικές διατάξεις που ρυθμίζουν τις διάφορες μορφές ομοφυλόφιλης συμπεριφοράς μπορούν να ενταχθούν σε τρεις κατηγορίες:<br />Α) Νόμοι που αφορούν την πορνεία<br />Β) Νόμοι που αφορούν στην εκπαίδευση και την ερωτοτροπία<br />Γ) Γενικές διατάξεις που σχετίζονται με την σεξουαλική κακοποίηση.<br /><br />Αναφέρει λοιπόν ο πρώτος νόμος:<br />(Σημείωση: Η μετάφραση είναι του Κ.Θ Αραποπούλου, όπως δημοσιεύτηκε στους «Λόγους του Αισχίνου» από τις εκδόσεις «Πάπυρος»)<br />12. « Οι δάσκαλοι να μη ανοίγουν τα σχολεία πριν ανατείλη ο ήλιος και να τα κλείνουν πριν δύση ο ήλιος.<br />Να μη επιτρέπεται εις τους έχοντας ηλικίαν ανωτέραν της παιδικής να εισέρχονται εις τα σχολεία, όταν υπάρχουν εντός αυτών παιδιά, εκτός εάν πρόκειται περί υιού, αδελφού ή γαμπρού του διδασκάλου. Εάν δε κάποιος παρά την απαγόρευσιν ταύτην εισέρχεται εις το σχολείο, να τιμωρήται με την ποινήν του θανάτου.<br />Επίσης οι επί κεφαλής της παλαίστρας να μη επιτρέπουν εις κανένα ενήλικον να κάθηται μαζί με τα παιδιά κατά τας εορτάς του Ερμού, με καμμίαν δικαιολογίαν. Εάν δε επιτρέπη τούτο εις αυτούς και δεν τους εκδιώκη εκ της παλαίστρας, ο επί κεφαλής της παλαίστρας θα είναι ένοχος παραβάσεως του νόμου περί διαφθοράς των ελευθέρων παίδων. Οι δε χορηγοί οι οριζόμενοι υπό του λαού, πρέπει να έχουν συμπληρώσει το τεσσαρακοστόν έτος της ηλικίας των.»<br />Είναι γνωστόν ότι σχολείο παρακολουθούσαν μόνο τα αγόρια. Άρα εδώ έχουμε ξεκάθαρα έναν νόμο που προστατεύει τα ανήλικα παιδιά από τυχόν ανώμαλους.<br />Είναι αστείο το επιχείρημα διαφόρων «σοβαρών» μελετητών ότι αφού υπήρχε τέτοιος αυστηρός νόμος τότε θα πρέπει η παιδεραστία να ήταν διαδεδομένη. Με την ίδια λογική, αφού σήμερα υπάρχει νόμος περί παιδεραστίας και περί βιασμού και περί δολοφονίας, άρα και οι περισσότεροι από μας είμεθα είτε βιαστές είτε παιδεραστές είτε δολοφόνοι είτε και τα τρία μαζί.<br />Είναι εκπληκτικό το γεγονός πως συναντάμε έναν τέτοιο νόμο σε μια κοινωνία 500 χρόνια πριν την απαρχή της χριστιανικής χρονολογήσεως, την στιγμή που παρόμοιοι νόμοι, θεσπίστηκαν αιώνες αργότερα -και με σαφώς ελαφρύτερες ποινές- στις αυτοαποκαλούμενες «ηθικές» και «χριστιανικές» κοινωνίες.<br />Ας δούμε όμως με προσοχή τον νόμο. Πρώτα απ' όλα εντύπωση δημιουργεί η κοινωνική θέση και ισχύς του δασκάλου. Ο δάσκαλος υπήρξε στην τότε ελληνική κοινωνία ένα πρόσωπο ιδιαίτερο, που διακατείχε μια πολύ υψηλή θέση. Και βέβαια όταν μια κοινωνία έχει τέτοια άποψη για τον δάσκαλο και κατά συνέπεια έδινε τέτοια σημασία στην παίδευση, είναι φυσικό αυτή κοινωνία να φτάσει σε πολιτιστικά, φιλοσοφικά, πνευματικά και επιστημονικά επίπεδα τέτοια, όπως αυτά των Ελλήνων 3000 και πλέον, χρόνια πριν. (Εν αντιθέσει με το σημερινό κατάντημα της εκπαίδευσης)<br />Ο δάσκαλος λοιπόν είχε την ευχέρεια να καταγγείλει τον οποιονδήποτε που παρεβίαζε το σχολικό άσυλο, ακόμα και πατέρα κάποιου μαθητού - με κίνδυνο να υποστεί ο εισβολεύς ακόμα και την θανατική ποινή.<br />Πέρα από το περιβάλλον του σχολείου, ο νόμος προεκτείνετο και στις παλαίστρες αλλά και στις γιορτές. Στις παλαίστρες που τα παιδιά γυμνάζονταν γυμνά, θα μπορούσαν να αποτελέσουν εύκολο στόχο για κάποιον ανώμαλο, Το κράτος λοιπόν όριζε επιτρόπους που συνόδευαν τα παιδιά στις παλαίστρες αλλά και σε όλες τις εκδηλώσεις. Γιατί όριζε επιτρόπους; Για να εξαλείψει και την περίπτωση που ο δάσκαλος δεν συμπεριφερόταν όπως του άρμοζε. Σήμερα έχουμε περιπτώσεις όπου μαθητές καταγγέλλουν εκπαιδευτικούς για ασέλγεια. Οι Έλληνες έχοντας προβλέψει και αυτές τις ελάχιστες περιπτώσεις, έπαιρναν μέτρα για την αποτροπή τους.<br /><br />Ο επόμενος νόμος αναφέρει:<br />16. « Αν κάποιος Αθηναίος προσβάλη ελεύθερον παίδα, να διώκεται ενώπιον των θεσμοθετών από εκείνον, ο οποίος έχει εξουσίαν επί του παιδιού, αφού αναγράψη εις την μήνυσίν του την ποινήν, της οποίας θεωρεί τούτον άξιον. Αν δε ο μηνυσθείς καταδικασθή, να παραδοθή εις τους ένδεκα και να θανατωθή την ιδίαν ημέραν. Εάν δε του επιβληθή χρηματική ποινή, να την καταβάλη εντός ένδεκα ημερών μετά την δίκην, εάν δεν δύναατι να την καταβάλη αμέσως, μέχρις ότου δε την καταβάλη, να φυλακισθή. Εις την ιδίαν ποινήν να υπόκεινται και εκείνοι, οι οποίοι υποπίπτουν εις τας ιδίας παραβάσεις και όσον αφορά τους δούλους.»<br />Αξίζει να μνημονεύσουμε το εδάφιο που αναφέρεται και στους δούλους. Οι δούλοι λοιπόν είχαν και αυτοί νομική κάλυψη. Και όπως αναφέρει πάρα κάτω ο Αισχίνης:<br />«..αλλά βουλόμενος υμάς εθίσαι πολύ απέχειν της των ελευθέρων ύβρεως, προέγραψε μηδ' εις τους δούλους υβρίζειν» Δηλαδή: « ..αλλά θέλων να σας συνηθίση να σέβεσθε τους ελευθέρους άνδρας, ώρισε να μην προσβάλλη κανείς ούτε τους δούλους»<br /><br />Παρακάτω:<br />21. « Ο Αθηναίος, ο οποίος έγινεν ερωμένος ανδρός αντί χρημάτων, να μη έχη το δικαίωμα να εκλεγή εις εκ των εννέα αρχόντων, ούτε να αναλάβη ιερατικόν αξίωμα, ούτε να παρουσιασθή ως συνήγορος εις δημοσίας δίκας ή να καταλάβη οιανδήποτε εξουσίαν, είτε εντός της πόλεως, είτε εκτός των ορίων αυτής, είτε αύτη ορίζεται δια κλήρου ή δι' εκλογής, ούτε να αποστέλλεται ως δημόσιος κήρυξ, ούτε και να εκφέρη γνώμην, ούτε να μετέχη εις δημοσίας θρησκευτικάς τελετάς, ούτε να φέρη δημοσία τον στέφανον ούτε να περιφέρεται εντός του τμήματος της αγοράς που έχει καθαρισθή δια ραντισμού. Εάν δε τις πράττη παρά τας διατάξεις ταύτας, αφού έχει καταδικασθή επί εταιρήσει, ούτος να τιμωρήται δια θανάτου»<br />Ας δούμε αναλυτικότερα αυτόν τον νόμο, που αποτελεί και την καρδιά του κατηγορητηρίου του Αισχίνου κατά του Τιμάρχου. Πρώτα βέβαια να σχολιάσουμε ότι ο «καταδικασθείς επί εταιρήσει» εθεωρείτο μιαρός, αφού του απηγορεύετο η παρουσία σε μέρη που έχουν «καθαρθεί δια ραντισμού».<br />Διαβάζοντας κανείς έτσι απλά τον νόμο, θα μπορούσε να υποθέσει πως εάν ένας άνδρας έχει απλώς ομοφυλοφιλικές σχέσεις με άλλον άνδρα, τότε δεν προκύπτει κατηγορία εναντίον του. Έτσι ερμηνεύουν τον νόμο όσοι δεν προσπαθούν να τον κατανοήσουν βαθύτερα.<br />Μελετώντας προσεκτικά αυτόν τον νόμο, πλησιάζουμε πιστεύω, στο να κατανοήσουμε ακριβώς το πώς έβλεπαν οι Αθηναίοι το θέμα της ομοφυλοφιλίας, και ως πράξη παρά-φύσιν αλλά κυρίως ως προς την πόλη τους.<br />Αν ένας ενήλικας είχε σεξουαλικές σχέσεις με άλλον ενήλικα, ο νόμος δεν προέβλεπε ποινή εναντίον του. Φυσικά, όπως θα δούμε παρά κάτω, ο ενήλικας αυτός θα έπρεπε να υποστεί την κοινωνική κατακραυγή, αλλά νομοθετικά, δεν προβλεπόταν καμία ποινή εναντίον του. Τι σημαίνει όμως η φράση «..αντί χρημάτων»; Η ερμηνεία που δίνουν οι περισσότεροι ότι εδώ εννοείται η πορνεία, δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη. Θα μπορούσε ο νόμος να όριζε ξεκάθαρα την λέξη πορνεία ή κάτι άλλο αντίστοιχο. Μάλιστα αναφέρει συγκεκριμένα την λέξη «εταιρείν».<br />Την σωστή ερμηνεία του νόμου, μας την δίνει ο ίδιος ο Αισχίνης λίγο πιο κάτω στις προτάσεις 75 και 76:<br />75. « Δίοτι, δι' όνομα των θεών, Τίμαρχε, τι θα έλεγες συ ο ίδιος δια κάποιον άλλον, ο οποίος κατηγορείται δια την ιδίαν παράβασιν; Ή τι πρέπει να λέγης, όταν ένας ωραίος νέος διαφέρων των άλλων κατά την όψιν, εγκαταλείπη την πατρικήν οικίαν και διανυκτερεύη εις ξένας οικίας και λαμβάνη μέρος εις πολυτελή δείπνα χωρίς να συνεισφέρη τίποτε και έχη αυλητρίδας και εταίρας, που χρειάζονται προς συντήρησίν των πολλά χρήματα και παίζη τους κύβους και δεν πληρώνη τίποτε αυτός, αλλά πληρώνει άλλος αντί εκείνου; 76. Χρειάζονται λοιπόν μαντικήν δύναμιν ταύτα δια να κατανοηθούν; Δεν είναι φανερόν ότι ο άνθρωπος, ο οποίος επιβάλλει εις τους άλλους τοιαύτας δαπάνας, πρέπει αναγκαστικώς να προσφέρη εις αυτούς εις ανταπόδοσιν ωρισμένας απολαύσεις; Μα τον Ολύμπιον Δία, δεν ευρίσκω άλλας ευπρεπεστέρας εκφράσεις δια να δηλώσω τας πράξεις σου, αι οποίαι σε κατέστησαν περίγελον όλων.»<br />Εδώ φαίνεται ξεκάθαρα τι εννοεί ο νόμος όταν αναφέρει «..αντί χρημάτων». Εννοείται η συμβίωση ή αλλιώς, το κοινώς λεγόμενο «σπίτωμα»<br />Για τους Αθηναίος ήταν πολύ σημαντικό η εικόνα που έδιναν για την πόλη τους στους ξένους. Ενώ λοιπόν είχαν αυστηρούς νόμους που διαφύλατταν και προστάτευαν την προσωπική, την ατομική ελευθερία των πολιτών, έπρεπε όμως συγχρόνως οι νόμοι αυτοί να μην επέτρεπαν στον κάθε «κακό» και επιπόλαιο πολίτη να στιγματίσει την πόλη τους. Έτσι λοιπόν, ο ενήλικας που διέπραττε την πράξη του αφύσικου έρωτα με άλλον ενήλικα, δεν είχε νομικές κυρώσεις αρκεί η πράξη αυτή να ήταν μυστική και να μην εξέθετε την πόλη,. Όπως θα συνέβαινε στην περίπτωση που ο ενήλικας απεφάσιζε να συζήσει με άλλον ενήλικα.<br />Βέβαια, αν αυτό ίσχυε σήμερα, θα φώναζαν όλοι για παραβίαση των «ατομικών δικαιωμάτων». Και αν και ίσχυε κάτι τέτοιο τότε, παρ' όλα αυτά κατηγορείται η αρχαία ελληνική κοινωνία ως έκφυλη..<br />Ο Αισχίνης λοιπόν κατηγόρησε τον Τίμαρχο ότι συζούσε με άλλους άνδρες. Χαρακτηριστικά αναφέρει στην πρόταση 54:<br />54. «Μεταξύ δε αυτών που περνούσαν έτσι τον καιρόν τους υπήρχε κάποιος Πιττάλακος, δούλος εις την υπηρεσίαν της πόλεως. Ούτος είχεν αρκετά χρήματα και ιδών τον Τίμαρχον τον επήρε μαζί του και τον είχεν εις την οικίαν του. Και ο διεφθαρμένος αυτός άνθρωπος δεν ησθάνετο καμμίαν αποστροφήν, διότι επρόκειτο να εντροπιάση τον εαυτόν του μένων πλησίον ενός δούλου, αλλά τούτο μόνον εσκέφθη, αν θα εύρη χρηματοδότην της αισχράς του διαγωγής, ποτέ όμως δεν εφρόντισε να μάθη τι είναι καλόν και τι κακόν»<br /><br />Θα πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα αυτό το εδάφιο..<br />Μια αναγκαία παρένθεση: Αυτό το εδάφιο είναι καταπληκτικό και θα έπρεπε να το αφιερώσουμε σε όλους όσους υποστηρίζουν ότι η δουλεία στην αρχαία Ελλάδα ήταν όπως σε κάθε άλλη χώρα του κόσμου οποιανδήποτε εποχή. Ένας δούλος λοιπόν, έχει τόση ελευθερία και οικονομική άνεση ώστε να σπιτώνει έναν πολίτη!<br />Λίγο παρακάτω, ο Αισχίνης αναφέρει στην πρόταση 58<br />58. «Όταν λοιπόν ο Τίμαρχος έφυγεν από τον Πιττάλακον και επήγε με τον Ηγήσανδρον, ο Πιττάλακος ήτο πολύ στενοχωρημένος, νομίζω, διότι είχε την εντύπωσιν, ότι εις μάτην είχεν εξοδεύσει τόσα χρήματα..»<br />Καταλήγουμε λοιπόν στα εξής συμπεράσματα:<br />Υπήρχε μια ανοχή -από νομικής και ποινικής απόψεως- ως προς την ομοφυλοφιλία και τις σχέσεις μεταξύ δύο ενηλίκων ανδρών. Αρκεί αυτή η σχέση να ήταν κρυφή. Στην περίπτωση που η σχέση γινόταν δημοσίως γνωστή και ιδίως στην περίπτωση που οι ενήλικες συζούσαν τότε οι έκφυλοι και ακόλαστοι ενήλικες έχαναν το δικαίωμά τους στα δημόσια πράγματα και δεν μπορούσαν να απευθυνθούν στον λαό από δημόσιο βήμα. Και όλοι γνωρίζουμε ότι κάτι τέτοιο για τον Έλληνα της εκείνης εποχής ήταν δυσβάστακτο.<br />Μάλιστα, ένας πολίτης έχανε το δικαίωμα στο δημόσιο λόγο όταν:<br />1. Απέφευγε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις.<br />2. Σπαταλούσε την πατρική του περιουσία.<br />3. Ζούσε ακόλαστο βίο.<br /><br />Αναλυτικώτερα:<br />Δεν είναι δυνατόν ένας ανυπότακτος να έχει λόγο για την πορεία της πόλεως όταν ο ίδιος αποφεύγει να την υπερασπιστεί. Δεν είναι δυνατόν να ανατεθεί σε έναν πολίτη μια υπεύθυνη δημόσια θέση και άρα διαχείριση δημοσίου χρήματος, όταν ο ίδιος δεν είναι ικανός να διασφαλίσει ή να διαχειριστεί σωστά την πατρική του κληρονομιά. Το σκεπτικό ήταν πως δεν είναι δυνατόν ένας πολίτης να έχει λόγο για την πόλη την ίδια ώρα που ο ίδιος αδιαφορώντας για την εικόνα, για την κακή εικόνα που τις προσδίδει, διαπράττει ύβριν.<br />Ας φαντασθούμε το τι θα γινόταν αν σήμερα εφαρμόζονταν αυτοί οι νόμοι! Ειδικά στην χώρα μας, σχεδόν το 90% όσων βγαίνουν στα τηλεοπτικά κανάλια θα είχαν -βάση νόμου- σιγήσει και θα τους είχε απαγορευτεί κάθε επαφή με δημόσιο βήμα.<br />Ας επανέλθουμε τώρα στους νόμους περί ανδρικής πορνείας, αναλύοντάς τους περισσότερο. Μια διάταξη στερούσε λοιπόν τα πολιτικά δικαιώματα σε όποιον Αθηναίο πολίτη εμπλεκόταν σε μια ομοφυλοφιλική επαφή με στόχο το κέρδος, είτε στο παρελθόν, όταν ήταν νεαρό αγόρι, είτε ως ενήλικας. Έχανε το δικαίωμα να παίρνει το λόγο στην εκκλησία του δήμου και να συμμετέχει σε άλλες σημαντικές περιοχές της δημόσιας ζωής {όπως αναφέρει ο Αριστοτέλης στο Αθηναίων Πολιτεία (18.2), ο Δημοσθένης (19.2000, 257, 22.21, 31-3, ο Αισχίνης (1.3, 13-4, 18-9, 29), ο Αριστοφάνης στους Ιππείς (880 κ.εξ), ο Ισοκράτης στον Παναθηναϊκό (140-1), ο Ανδοκίδης (1.100-1)} Κατά δεύτερο λόγο, ο πατέρας, αδελφός, θείος ή κηδεμόνας ενός αγοριού, που το παραχωρούσε για σεξουαλικές υπηρεσίες επί πληρωμή, υπόκειτο σε δημόσια αγωγή, όπως και ο πελάτης (Αισχίνης 1.13-4) Τρίτον, μια γενική διάταξη απαγόρευε τη μαστροπεία ελευθέρων παιδιών ή γυναικών (Αισχίνης, Αριστοτέλης - Ηθικά Νικομάχεια 1131α 7) Τέλος, ο Αισχίνης επανειλημμένα υπαινίσσεται ότι ένας άνδρας που εξηγόρασε τις σεξουαλικές υπηρεσίες ενός Αθηναίου, μπορούσε επίσης να υποστεί σοβαρές κυρώσεις.<br />Η δεύτερη κατηγορία νόμων αφορούσε στην εκπαίδευση και έθετε μια σειρά λεπτομερών απαγορεύσεων σχεδιασμένων, μεταξύ άλλων, για να προστατεύουν τους μαθητές από την ερωτική προσοχή ενηλίκων ανδρών. Οι νόμοι αυτοί ρύθμιζαν όλες τις επαφές, όπως είδαμε, που είχαν τα αγόρια με ενήλικους άνδρες στη διάρκεια της φοιτήσεώς τους στο γυμνάσιο και προέβλεπε επίσης τον διορισμό στο γυμνάσιο δημοσίων αξιωματούχων που εξασφάλιζαν την τήρηση της τάξεως. Σύμφωνα με τον Αισχίνη, ο νόμος απαγόρευε να ανοίγουν τα σχολεία πριν την αυγή ή να μένουν ανοιχτά μετά τη δύση και όριζε ρητά ποιος επιτρεπόταν να εισέλθει και κάτω από ποιες προϋποθέσεις. Τέλος ένας άλλος νόμος απαγόρευε σε δούλους να ερωτοτροπούν με ελεύθερα αγόρια.<br />Το τρίτο είδος νομοθετικής απαγορεύσεως που αφορά την σεξουαλική κακοποίηση είναι περισσότερο προβληματικός από τα δύο προηγούμενα.<br />Η σύγχρονη γραμματεία πάνω στην παιδεραστία συχνά βεβαιώνει ότι δεν υπήρχε νόμος που να απαγόρευε σ' έναν Αθηναίο να ολοκληρώσει μια ερωτική σχέση μ' έναν ελεύθερο αγόρι χωρίς να χρησιμοποιήσει βία ή πληρωμή. Το σημείο αυτό αποτελεί κατά κανόνα το θεμέλιο λίθο της κρατούσας ερμηνείας (αναφέρω ενδεικτικά τον Dover & Foucault) Η ερμηνεία αυτή όμως στηρίζεται στην υπονοούμενη παραδοχή ότι μια τέτοια απαγόρευση θα ανήκε σε μια διάταξη που θα απαγόρευε ειδικά τη σεξουαλική επαφή ανάμεσα σε αγόρια και άνδρες. Από τη στιγμή που δε γνωρίζουμε καμμία τέτοια διάταξη, συνάγεται ότι το είδος αυτής της ομοφυλοφιλικής επαφής βρισκόταν έξω από τις νομοθετικές ρυθμίσεις. Όμως μια τέτοια παραδοχή αγνοεί μιαν άλλη δυνατότητα, να διώκεται η ομοφυλοφιλική επαφή ενός άνδρα και ενός αγοριού από την οικογένεια του αγοριού σύμφωνα με το νόμο περί ύβρεως. Το γεγονός δηλαδή ότι ένα αγόρι συγκατατέθηκε στη σεξουαλική σχέση με έναν άνδρα μπορεί να μην εμπόδιζε την οικογένεια του αγοριού να ασκήσει δίωξη για την πράξη αυτή, θεωρώντας την επιζήμια για την τιμή του αγοριού, αλλά και για τη δική της τιμή, με τον ίδιο τρόπο που ο Ρωμαϊκός νόμος επέτρεπε τη δίωξη σεξουαλικών προσβολών σε μέλη της οικογένειας.<br />Εδώ λοιπόν έχουμε την περίπτωση της ύβρεως. Πρέπει να τονίσουμε ότι το ουσιαστικό ύβρις και το ρήμα υβρίζειν έχουν έντονες σεξουαλικές συμπαραδηλώσεις.<br />Πολλοί συγγραφείς, για παράδειγμα, αναφέρονται σε ύβριν, όρος που εδώ, όπως και σε πολυάριθμες άλλες περιπτώσεις, υπονοεί καθαρά την υποταγή στη σεξουαλική θέληση του άλλου. Χαρακτηριστικά αποσπάσματα συναντάμε στον Θουκυδίδη (8.74), στους Νόμους του Πλάτωνα (874c), στον Ηρόδοτο (3.80, 4.114), στα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη (115α 23) καθώς και στην Ρητορική του (1314b, 1315a, 15-20, 1373a 35), στους Λόγους και στις Επιστολαί του Δημοσθένους (17.3-4, 19.309, 4.10-11), στον Δείναρχο (1.23), στην Επιστολή προς Αρχίδαμον του Ισοκράτη (3.36, 4.114., 10)<br />Τα κείμενα αυτά αποκαλύπτουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο η ανικανότητα να προστατεύσει την σεξουαλική ακεραιότητα της οικογένειάς του ατιμάζει τον άνδρα που έχει την ευθύνη αυτή. Οι ερευνητές συνήθως δεν αναφέρονται στην ύβριν σε συνδυασμό με την παιδεραστία, γιατί πιστεύουν ότι η ύβρις αφορά μόνο στη βίαιη προσβολή ή εξύβριση (όπως αναφέρει ο Dover). Δεν έχουν όμως δώσει αρκετή προσοχή στο γεγονός ότι ο νόμος περί ύβρεως ίσως εμπεριέχει τις κυριότερες νομικές ποινές για τον βιασμό. Αλλά, αν ο βιασμός χαρακτηρίζεται συχνά ύβρις (όπως τον αποκαλεί ο Δείναρχος, ο Ανδοκίδης, και ο Δημοσθένης), το ίδιο χαρακτηρίζεται και η αποπλάνηση. Ο Ευφίλητος λόγου χάρη, μιλά για την ύβριν που διέπραξε εναντίον του ο εραστής της γυναίκας του -στον σχετικό λόγο του Λυσία 1.4, 17, 25- ενώ ένας λόγος του Δημοσθένη σχετίζεται με μια δίωξη για ύβριν (ύβρεως γραφή), που ξεκίνησε ένας γιος εξαιτίας της αποπλανήσεως της μητέρας του (45,4).<br />Έχουμε επίσης αναφορά στον Πολύαινο (Στρατηγήματα):<br />Αγαθοκλής 4. «Όταν ο Αγαθοκλής πληροφορήθηκε πως ο Οφέλας ο Κυρηναίος που εκστράτευε εναντίον του με μεγάλο στρατό, αγαπούσε τα αγόρια, του έστειλε ως όμηρο τον ίδιο του τον γιο τον Ηρακλείδη, ωραίο αγόρι, δίνοντάς του εντολή να αποκρούει για λίγες μέρες τις ερωτικές επιθέσεις του Οφέλα. Ο νεαρός έφτασε. Ο Κυρηναίος, ενδίδοντας στη νεανική του ομορφιά, του φερόταν καλά και ασχολιόταν μόνο με την περιποίησή του. Ο Αγαθοκλής, οδηγώντας αιφνιδιαστικά τους Συρακουσίους εναντίον του, σκότωσε τον Οφέλα, επικράτησε σε όλο τον στρατό του και πήρε πίσω τον γιο του χωρίς να έχει ατιμαστεί»<br />Συγκεκριμένα, το αρχαίο κείμενο αναφέρει «επαγαγών τον τε Οφέλαν απέκτεινε και της δυνάμεως αυτού πάσης εκράτησε και τον υιόν απέλαβεν ούχ υβρισθέντα»<br />Τέτοια συμφραζόμενα ταιριάζουν απόλυτα με τον ορισμό της ύβρεως από τον Αριστοτέλη ως συμπεριφοράς που ατιμάζει και προκαλεί ντροπή στο θύμα και ηδονή ή άλλη ικανοποίηση του θύτη (όπως αναφέρεται στην Ρητορική 1378b) Είναι, άλλωστε, στο πλαίσιο αυτό που ο Αισχίνης εισάγει το νόμο περί ύβρεως στον κατάλογο των διατάξεων τις οποίες απαριθμεί ως σχετικές με την ρύθμιση της παιδεραστίας στην Αθήνα του τετάρτου αιώνα πριν την απαρχή της χριστιανικής χρονολογήσεως. Μάλιστα, όταν αναφέρεται για πρώτη φορά στον νόμο αυτό, τον χαρακτηρίζει νόμο που περικλείει κάθε τέτοια συμπεριφορά σε μια συνοπτική απαγόρευση: «Αν κάποιος διαπράξει ύβριν εναντίον άνδρα, γυναίκας ή παιδιού..» (1.15) Αντίστοιχα, αθηναϊκές πηγές χαρακτηρίζουν και τον βιασμό και την αποπλάνηση παιδιών και γυναικών σαν πράξεις ύβρεως, γιατί και οι δύο παραβιάζουν τη σεξουαλική ακεραιότητα της οικογένειας και προσβάλλουν την τιμή της.<br />Οι σεξουαλικές σχέσεις με παιδιά, ιδιαίτερα αν είναι επί πληρωμή, τα ατιμάζουν και σύμφωνα με το νόμο αυτό, κάθε πράξη που επιφέρει ντροπή και ατίμωση για την ευχαρίστηση του θύτη συνιστά ύβριν. Με δεδομένες τις ισχυρές σεξουαλικές συμπαραδηλώσεις των λέξεων ύβρις και υβρίζω στην καθημερινή γλώσσα, το επιχείρημα του Αισχίνη φαίνεται απόλυτα λογικό, ιδιαίτερα στην περίπτωση των ανηλίκων, η συγκατάθεση των οποίων μοιάζει να μην έχει καμμία σημασία. Εξάλλου, και πέρα από την περίπτωση των παιδιών, πολυάριθμα αποσπάσματα από τους ρήτορες δείχνουν ότι η υποβολή ενός άνδρα σε παθητικό σεξουαλικό ρόλο τον ατιμάζει και έτσι χαρακτηρίζεται ύβρις. Φυσικά, όταν πρόκειται για ενήλικα, η εκούσια συγκατάθεση μπορεί να ακυρώσει την απόδοση ευθυνών στον εραστή. Και πράγματι, άνδρες που δίνουν την συγκατάθεσή τους σε τέτοιες πράξεις χαρακτηρίζονται ως υβρισταί του εαυτού τους λόγω της υποταγής τους, γεγονός που δεν αφήνει χώρο για δίωξη του εραστή.<br />Αλλά, όταν πρόκειται για ένα αγόρι, η συγκατάθεση αυτή κρίνεται άνευ σημασίας και αποδίδονται ευθύνες στον άνδρα που ατιμάζει το αγόρι, είτε με βιασμό είτε με αποπλάνηση. Όπως και στο σύγχρονο νόμο, για την αποπλάνηση των ανηλίκων, η συγκατάθεση ενός αγοριού κάτω από μια συγκεκριμένη ηλικία δεν αναιρούσε την κατηγορία για ύβριν.<br />Η περιγραφή αυτή της σεξουαλικής πλευράς της ύβρεως, ενισχύεται και από την περιγραφή από τον Αριστοτέλη των επαίσχυντων πράξεων που ατιμάζουν όποιον τις υποστεί. Ως παράδειγμα μιας τέτοιας συμπεριφοράς αναφέρει το να παρέχει κανείς σεξουαλικές υπηρεσίες με το σώμα του και ρητά αναφέρει ότι μια τέτοια επαίσχυντη πράξη αποτελεί υποταγή στην ύβριν -όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στα Ηθικά Νικομάχεια 1148b 29) Όπως είδαμε, ο Δημοσθένης και ο Λυσίας χαρακτηρίζουν τόσο την αποπλάνηση όσο και τον βιασμό των ελεύθερων γυναικών ύβριν, ενώ ο Αριστοτέλης εφαρμόζει αναμφισβήτητα το ίδιο κριτήριο στα αγόρια, όταν λέει ότι ορισμένους άνδρες τους ευχαριστεί η ομοφυλοφιλική συνουσία, γιατί είχαν υποστεί ύβριν όταν ήταν μικροί. Προφανώς δεν εννοεί ότι απέκτησαν την συνήθεια του παθητικού ρόλου μόνον επειδή έπεσαν θύματα βιασμού. Αντίθετα, εννοεί ότι υπέστησαν ύβριν, επειδή έδωσαν την συγκατάθεσή τους είτε με στόχο το χρηματικό κέρδος είτε από άλλα κίνητρα. Έτσι, αν και η ερωτική πράξη μπορεί να ήταν εκούσια, αυτό δεν την αποχαρακτηρίζει ως ύβριν. Παρόμοια, ο Δημοσθένης στο λόγο του Κατά Ανδροτίωνος (58), εφαρμόζει στους ενήλικες άνδρες τα ίδια ακριβώς κριτήρια με τον Αισχίνη, υποστηρίζοντας ότι ο εκπορνευόμενος άνδρας υφίσταται αναγκαστικά ύβριν. Τέλος ο Ξενοφών λέει στα Απομνημονεύματά του (2.1.30) ότι η χρήση ανδρών στο ρόλο των γυναικών συνιστά ύβριν.<br />Εν ολίγοις, ο ισχυρισμός του Αισχίνη ότι ο νόμος περί ύβρεως προβλέπει δυνητικά κυρώσεις και για ορισμένες ομοφυλοφιλικές σχέσεις, συμφωνεί με πλήθος άλλες μαρτυρίες. Από την στιγμή που ο νόμος περί ύβρεως, όπως και άλλες αθηναϊκές ποινικές διατάξεις, δεν παρείχαν ένα σαφή ορισμό του αδικήματος, ύβρις ήταν ότι ήταν διατεθειμένη να θεωρήσει ως τέτοια, χωρίς μάλιστα να έχει την βοήθεια της συζήτησης ή της νομικής συμβουλής, η μεγάλη μάζα των ανειδίκευτων δικαστών.<br />Τελειώνοντας υπενθυμίζω:<br />Στο γυμνάσιο τα αγόρια δεν έχαιραν της προστασίας της οικογένειάς τους, γι' αυτό και ο νόμος τα προστάτευε στο περιβάλλον αυτό, επιβάλλοντας την θανατική ποινή σε όσους επιχειρούσαν να επωφεληθούν της ευκαιρίας. Θα μπορούσε να υπάρχει ένας τέτοιος νόμος, αν η αθηναϊκή κοινωνία δεν θεωρούσε την παιδεραστική ερωτοτροπία και κατάκτηση προβληματική; Υπήρχε, ολοφάνερα, η αίσθηση ότι οι υιοί των πολιτών έπρεπε να προστατευτούν από το νόμο για να διασφαλιστεί η σεξουαλική τους ακεραιότητα.<br />Πριν προχωρήσουμε παρά κάτω, στην κοινωνική κριτική, αξίζει τον κόπο να δούμε και τον νόμο περί μοιχείας. Στον λόγο του Λυσία «Υπέρ του Ερατοσθένους φόνου», μαθαίνουμε την νομική αντιμετώπιση της αρχαίας Αθήνας ως προς την μοιχεία.<br />Ο σύζυγος λοιπόν είχε το δικαίωμα -εφ΄ όσον παρευρίσκονταν και μάρτυρες- να σκοτώσει τον μοιχό που παραβίασε την οικογενειακή του εστία. Όμως δεν είχε κανένα δικαίωμα να πειράξει την γυναίκα του. Θα έπρεπε βέβαια, να την απομάκρυνε από το σπίτι του αλλά δεν μπορούσε να χειροδικήσει εναντίον της. Η δε γυναίκα έχανε το δικαίωμα συμμετοχής της στις τελετές της πόλεως.<br />Από αυτόν εδώ τον νόμο, καταλαβαίνουμε ακόμα καλύτερα την μεγάλη σημασία που έδιναν οι Έλληνες στην ενασχόληση στα δημόσια πράγματα καθώς επίσης και το πόσο ιερό θεωρούσαν το οικογενειακό άσυλο, το σπίτι δηλαδή. Με αυτήν την έννοια, είναι εύκολο να συνειδητοποιήσουμε το γιατί τιμωρούσαν τόσο αυστηρά την συμβίωση δύο ενήλικων ανδρών. Όχι μόνο εξευτέλιζαν την εικόνα της πόλεως αλλά διέπρατταν ύβριν εις το ιερό χώρο της οικίας, της Εστίας.<br />Φυσικά, το ίδιο ίσχυε και στην Σπάρτη Ο Ξενοφών αποδίδει στον Λυκούργο σχετικό νόμο, που απαγόρευε αυστηρά την παιδεραστία: «Ει δε τις παιδός σώματος ορεγόμενος φανείη, αίσχιστον τούτο θείς εποίησεν (δηλ ο Λυκούργος) εν Λακεδαίμονι μηδέν ήττον εραστάς παιδικών απέχθεσθαι ή γονείς παίδων απέχονται» (Ξεν. Λακεδαιμόνιων Πολιτεία 11, 13)<br />Ο Πλούταρχος διασαφηνίζει ότι ο ψυχικός δεσμός μεταξύ των νέων δεν είχε καμμιά σχέση με σωματικές επαφές και ότι εστερείτο τα πολιτικά του δικαιώματα δυνάμει νόμου όποιος επιχειρούσε να ασελγήσει σε βάρος άλλου:<br />Ανάλογη μαρτυρία σχετικά με το πόσο παρεξηγημένο θέμα ήταν ο ψυχικός δωρικός έρωτας και ότι αυτός δεν περιείχε καμμία σωματική σχέση καταθέτει και ο Μάξιμος Τύριος λέγοντας: «ερά Σπαρτιάτης ανήρ μειρακίου Λακωνικού, αλλ΄ ερά μόνον ως αγάλματος καλού, και ενός πολλοί, και εις πολλών. Η μεν γαρ εξ ύβρεως ηδονή ακοινώνητος προς αλλήλους.»<br />Τέλος και ο Αιλιανός αναφέρει: «Ο Σπαρτιατικός έρωτας δεν είχε σχέση με αισχρότητες. Εάν ποτέ κάποιος έφηβος τόλμησε να ανεχθεί ασέλγεια σε βάρος του είτε εάν κάποιος έφηβος επιχειρήσει να ασελγήσει σε βάρος άλλου, δεν συνέφερε κανέναν από τους δύο να καταντροπιάσουν τη Σπάρτη. Και σε τέτοια περίπτωση, κρούσματος δηλαδή, ή εξορίστηκαν ή κάτι χειρότερο, έχασαν τη ζωή τους» (Ποικιλ. Ιστορ. 111, 12).<br /><br />ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ<br />Πώς αντιμετώπιζε η Ελληνική Κοινωνία την ομοφυλοφιλία; Ας ξεκινήσουμε με έναν άγνωστο μύθο του Αισώπου.<br />Ο Δίας και η Ντροπή<br />Ο Δίας πλάθοντας τους ανθρώπους, έβαλε μέσα τους διάφορες ψυχικές αρετές και μόνο την ντροπή λησμόνησε να βάλει. Γι' αυτό μην έχοντας άλλο δρόμο να την τοποθετήσει, την πρόσταξενα μπεί από τον πισινό των ανθρώπων. Εκείνη αρχικά αρνήθηκε και διαμαρτυρήθηκε για την προσβολή. Επειδή, όμως, ο Δίας τη ζόρισε πολύ, είπε: "Ας είναι, θα μπώ, με τον όρο ότι από εκεί δε θα μπεί ο έρωτας. Γιατί, αν τύχει και μπεί, εγώ θα βγώ αμέσως"! Από τότε συμβαίνει όλοι οι ανώμαλοι να είναι αδιάντροποι.<br />έκδοσις του συνόλου των Μύθων του Αισώπου<br />του Εμίλ Σαμπρύ, σειρά "Γκιγιώμ Μπιντέ", Παρίσι 1967 , Μετάφρασις, Εγκυκλοπαίδεια "ΓΙΟΒΑΝΗ".<br />Ο Πλάτων στους «Νόμους», καταδικάζοντας απερίφραστα ως αφύσικο τον σαρκικό έρωτα μεταξύ αρρένων, αναφέρει έναν παλαιό νόμο που απαγόρευε τον σωματικό έρωτα μεταξύ αρρένων, τον οποίο νόμο, πρώτος παραβίασε ο Λάιος με αποτέλεσμα τα γνωστά δεινά του οίκου του. Ο μύθος λοιπόν του Οιδίποδα και η κατάρα που το συνοδεύει, δεν ξεκίνησε ούτε από τον φόνο του Λάιου από τον υιό του αλλά και ούτε από τον ανίερο γάμο του Οιδίποδα με την Ιοκάστη. Αλλά η κατάρα έχει την ρίζα της στην αισχρή πράξη του Λάιου.<br />Βέβαια, πώς είναι δυνατόν να μην αναφερθούμε και στον μύθο του Γανυμήδη. Και σε αυτήν την περίπτωση όσοι ερμηνεύουν τον μύθο κατά τρόπο διαστροφικό αγνοούν ή δεν μπορούν να κατανοήσουν ή πάλι δεν επιθυμούν να καταλάβουν ότι όπως όλοι οι μύθοι έτσι και αυτός είναι συμβολικός. Θα πρέπει οπωσδήποτε, να γίνει αναφορά στο γεγονός ότι ο μύθος πήρε την τωρινή του μορφή κατά τα παρακμιακά χρόνια δηλαδή περί το 400 προ της απαρχής της χριστιανικής χρονολογήσεως. Όπως μας αναφέρει ο Πλάτων στους «Νόμους», την αρπαγή του Γανυμήδους την γνώριζε ο Όμηρος αλλά πρώτα οι Δωριείς έδωσαν εις αυτόν παιδεραστικόν νόημα. Τι συμβολίζει όμως ο μύθος;<br />«Γανυμήδα, Γανυμήδης. Ελληνικές χαριτήσιες θεότητες (εκ του γάνυμαι, δηλαδή χαίρω, τέρπομαι και το ρήμα μέδω, δηλαδή άρχω ή προστατεύω), έφοροι της κάθε φυσικής ωραιότητος που μπορεί να στρέφει τους θνητούς στην ενατένιση και συνείδηση της ομορφιάς που έσπειραν στον Κόσμο οι Θεοί. Η πρώτη ετιμάτο στη Σικυώνα και τον Φλιούντα ως Δία ή Γανυμήδα ή Ήβη, με λαμπρό Ναό της στην είσοδο της Ακροπόλεως, ως Θεά "χρυσοστέφανος" προστάτις των δούλων και των ικετών. Προς τιμήν της εωρτάζονταν οι λεγόμενοι "Κισσοτόμοι". Ο δεύτερος, θεότης του λάμπους και της χάρης, μυθολογείται ως ο οινοχόος των Ολυμπίων, και συμβολίζει τον "αθανατισμό" του ανώτερου ανθρώπου μέσω της θεάσεως των Αθανάτων (επί του προκειμένου, του κάλλους του Κόσμου).<br />Αργότερα, κατά τους Ελληνιστικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους, ετιμήθη και ως το προστατευτικό Genius των πηγών του Νείλου, του γεωγραφικού σημείου δηλαδή από όπου μοιραζόταν η φυσική ωραιότης στην Αίγυπτο. Η απεικόνιση του Γανυμήδου δίπλα σε έναν αετό θεωρείται σύμβολο της κατανικήσεως του Θανάτου.»<br />Πριν προχωρήσουμε πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι η ελληνική κοινωνία χώριζε την κοινωνική ζωή σε δύο διαφορετικούς χώρους. Τον ιδιωτικό -που είχε ως φυσικά όρια τα σύνορα του σπιτιού μέχρι την εξώπορτα, και τον Δημόσιο- που είχε τους χώρους της αγοράς, την εκκλησία του δήμου, τα δικαστήρια, τα λουτρά κτλ.<br />Μια σειρά νομικών κατηγοριών αποδεικνύουν την πολιτιστική σημασία αυτής της διακρίσεως του χώρου. Καταρχήν, ορισμένα εγκλήματα φαίνεται να εντάσσονται στην σοβαρότερη κατηγορία αδικημάτων του αθηναϊκού ποινικού κώδικα, όχι εξαιτίας της βαρύτητας της άμεσης βλάβης που προκαλούν, αλλά γιατί, κατά κανόνα, λαμβάνουν χώρα σε δημόσιους χώρους και έτσι απειλούν την κοινωνική τάξη (πρόκειται για το νόμο που τιμωρεί τους κακούργους.) Για τον λόγο αυτό, η κλοπή για παράδειγμα ενδυμάτων σε δημόσιο χώρο (συνήθως στα λουτρά, η λωποδυσία, τιμωρείται πολύ αυστηρότερα από μια συνηθισμένη κλοπή. Συγκεκριμένα, τιμωρείται με θάνατο διότι αποτελεί βεβαρημένη περίπτωση. Είναι επιδεικτική κλοπή και αποτελεί κατά συνέπεια σοβαρή απειλή για την κοινωνική τάξη.<br />Μεγαλύτερη σημασία όμως έχει η νομική κατηγορία του αποκλεισμού από τους δημοσίους χώρους. Στην Αθήνα, μεγάλη ποικιλία αδικημάτων επέφερε, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, κάποια απώλεια πολιτικών δικαιωμάτων (ατιμία: κυριολεκτικά, το να είναι κανείς χωρίς τιμή) Στην Αθήνα λοιπόν, ο αποκλεισμός είτε από τον νόμο είτε από την κοινή γνώμη, από το δημόσιο χώρο, όπου συναθροίζονται οι άνδρες, καθιστά αδύνατη τη διατήρηση της θέσης κάποιου στην κοινότητα και τον οδηγεί στην ατίμωση. Οι άνδρες οφείλουν να συχνάζουν στους καταλλήλους δημοσίους χώρους για να διατηρήσουν ή να βελτιώσουν την υπόληψή τους. Έτσι, οι Αθηναίοι που έχουν εξασκήσει πορνεία δεν μπορούν να πάρουν το λόγο στην Εκκλησία του Δήμου ή να μπουν στους ναούς. Οι κατηγορούμενοι ή καταδικασθέντες για ανθρωποκτονία αποκλείονται από την αγορά, τους ναούς και άλλους δημόσιους χώρους, όπως μας πληροφορεί ο Αντιφών (5.9, 6.4-5, 35-6). Παρόμοια, ο Ανδοκίδης αναφέρει ένα ψήφισμα που απαγορεύει την είσοδο στους ναούς και την αγορά σε όσους είχαν καταδικαστεί για ασέβεια (1.71-2) Ένας άλλος νόμος απέκλειε τις μοιχαλίδες από τους ναούς και τις θρησκευτικές γιορτές - όπως αναφέρει ο Δημοσθένης (59.85-7) από τους δημοσίους χώρους που αντιστοιχούν στις γυναίκες. Τέλος, ο Λυκούργος εκφράζει το κοινό ηθικό αίσθημα που υποκρύπτουν τέτοιες διατάξεις, όταν λέει πως είναι ντροπή να επιτρέπεται σ' έναν αχρείο σαν τον Λεωκράτη η είσοδος στην αγορά ή η συμμετοχή σε δημόσιες γιορτές (1.5-7, 142) ( ο Λεωκράτης κατηγορήθηκε για προδοσία)<br />Ο δε Δημοσθένης, απαντώντας σε κατηγορίες για την προσωπική του ζωή, υπενθυμίζει στους δικαστές πως έζησε όλη του την ζωή ανάμεσά τους και τους ζητά να τον κρίνουν σύμφωνα με τη φήμη του και την κοινή γνώμη για την ιδιωτική του ζωή. Σύμφωνα με τέτοιες εκτιμήσεις, μόνο ανέντιμοι άνδρες επιθυμούν να κρύψουν τις κακές τους πράξεις και την ντροπή τους και για την απόκρυψη αυτή χρησιμοποιούν την μυστικότητα και το ψέμα. Γι' αυτό λέει ο Ξενοφών στο «Συμπόσιο» ότι οι άνδρες προσπαθούν να κρατήσουν κρυφούς τους παράνομους ομοφυλοφιλικούς δεσμούς τους, ενώ η αγνή, έντιμη αγάπη είναι δημόσια και όχι κρυφή. Πολλοί γνωρίζουν γι' αυτήν, συμπεριλαμβανομένης της οικογένειάς του αγοριού.<br />Ένα ακόμα, παρόμοιο περιστατικό έχουμε από τον Ξενοφώντα.<br />Ο Ξενοφώντας λοιπόν, διηγούμενος τη ζωή του Σπαρτιάτη βασιλιά Αγησιλάου δίνει ένα εύγλωττο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η υπόληψη και η τιμή εξαρτώνται από τέτοια συμπεράσματα με βάση την δημόσια συμπεριφορά. Ο Αγησίλαος, λέει, διέμενε πάντοτε σε δημόσιους χώρους, σε ναούς για παράδειγμα, ώστε κανείς να μην μπορεί να τον συκοφαντήση ότι είχε τάχα ομοφυλοφιλικές σχέσεις. Κανείς, ισχυρίζεται ο Ξενοφών, δεν θα πίστευε παρόμοιες ιστορίες για τον Αγησίλαο, αφού όλοι ήξεραν ότι περνούσε το χρόνο του σε μέρη όπου αυτή η κρυφή συμπεριφορά ήταν αδύνατη. Αντίθετα, θα πληγεί η υπόληψη ενός αγοριού που το βλέπουν μόνο του με έναν άνδρα τη νύχτα ή σε μια απόμερη τοποθεσία.<br />Βλέπουμε λοιπόν τον αυστηρό έλεγχο της κοινωνίας. Αν όμως η τιμή κερδίζεται δημοσίως, μπορεί να χαθεί στην ιδιωτική ζωή. Ένας άνδρας που δεν μπορεί να προστατεύει την ιδιωτική του ζωή, ντροπιάζεται. Έτσι η διάρρηξη στο σπίτι με βία ή κρυφά, ιδιαίτερα αν παρίστανται οι ελεύθερες γυναίκες του σπιτιού, συνιστά -κατά τον Λυσία και κατά τον Δημοσθένη- ύβρι, μέγα αδίκημα.<br />Μπροστά σε μια τέτοια προσβολή, ο μόνος τρόπος να επανακτήσει κανείς την πληγωμένη τιμή του είναι η εκδίκηση - όπως αναφέρει ο Λυσίας. Αλλά αυτό προκαλεί σοβαρούς κινδύνους για την δημόσια τάξη. Για τον λόγο αυτό ο Ισοκράτης ταξινομεί την ύβρι στα ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος σχολιάζοντας ότι από πράξεις ύβρεως γεννιούνται διαμάχες, θάνατοι, εξορίες και ακόμη μεγαλύτερες δυστυχίες. Η ύβρις, καταλήγει, έχει καταστρέψει πολλά σπιτικά και έχει αφανίσει πολλές πόλεις. (Κατά Λοχία) Για τον λόγο αυτόν, λέει ο Δημοσθένης, όλοι οι πολίτες μπορούν να κάνουν αγωγή για μια πράξη ύβρεως ακόμα και αν το θύμα είναι δούλος.<br />Όπως λέει ο Αριστοτέλης στο έργο του «Ρητορική», η ύβρις απέναντι στις γυναίκες της οικογένειας ή τους υιούς της είναι αδικήματα που ένας άνδρας θα ντρεπόταν να δημοσιοποιήσει. (1373α) Αυτό σημαίνει πως οι πτυχές της ιδιωτικής ζωής που επιφέρουν ντροπή πρέπει πάση θυσία να προφυλαχθούν από το κουτσομπολιό και τη συκοφάντηση - όπως υποστηρίζει ο Λυσίας. Συνεπώς το σπίτι θεωρείται ότι προστατεύει την ιδιωτική σφαίρα, άρα και την σεξουαλική αγνότητα και υπόληψη των γυναικών, από τις οποίες η τιμή του σπιτιού σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται. Η κοινή γνώμη επικυρώνει την προστασία αυτή, αφού η υπόληψη και η ντροπή απαιτούν εκδίκηση για την ηθική βλάβη που προκλήθηκε στην αδελφή, στα παιδιά ή στη σύζυγο κάποιου - όπως υποστηρίζει ο Δημοσθένης (59.12) αλλά και ο Υπερείδης στο έργο του «Λυκόφρων». Ο νόμος ενισχύει και αυτός την προστασία αυτή, επιτρέποντας τον φόνο του μοιχού ή του ληστή, χωρίς επιπλοκές αν γίνει σύλληψή τους μέσα στο σπίτι, καθώς και εντάσσοντας τα αδικήματα κατά της αυτονομίας και της τιμής του ατόμου στα μείζονα δημόσια αδικήματα - όπως μας πληροφορεί ο Λυσίας (10.89-9) ότι ο Αθηναϊκός νόμος θεωρούσε την ύβρι μείζον αδίκημα.<br />Έχοντας όλα αυτά υπ' όψη καταλαβαίνουμε το τι εννοούσε ο Αισχίνης όταν ανέφερε πως ορισμένες ομοφυλοφιλικές δραστηριότητες φαίνεται πως απαιτούσαν την μυστικότητα ενός προφυλαγμένου ή έστω απόμερου χώρου έξω από το σπίτι. Ήταν δύσκολο όπως είπαμε να κρύψει κανείς ατιμωτικές δραστηριότητες από τους γείτονές του.<br />Σε έναν λόγο του, ο Αισχίνης διαπιστώνει ομοφυλοφιλική συμπεριφορά ενός νεαρού, από το γεγονός ότι θεάθηκε να μπαίνει σε σπίτια αγνώστων ή να είναι μόνος του με μεγαλύτερους άνδρες σε παράμερα σημεία την νύχτα.<br /><br />Ας αναφερθούμε τώρα και σε μιαν άλλη πτυχή του θέματος, στην θέση της γυναίκας..<br />Συχνά οι υποστηρικτές της απόψεως ότι οι ΄Έλληνες επικροτούσαν την ομοφυλοφιλική συμπεριφορά , επιχειρηματολογούν υποστηρίζοντας πως η θέση της γυναίκας στην Ελληνική κοινωνία ήταν τέτοια που ήταν επόμενο οι άνδρες να μην τις αντιμετωπίζουνε παρά ως μέσω αναπαραγωγής. Μια προσεκτική μελέτη όμως της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας, δείχνει το ακριβώς αντίθετο.<br />Καταρχήν, οι Ελληνίδες εργάζονταν. Έχουμε αναφορές από τον Αριστοφάνη, Δημοσθένη αλλά και άλλους πολλούς συγγραφείς, ότι γυναίκες εργάζονταν στα χωράφια, ήσαν πωλήτριες, μαμές, είχαν πανδοχεία κτλ. Σε έναν λόγο του Δημοσθένη, ένας άνδρας καταθέτει ότι η μητέρα του εργαζόταν ως νοσοκόμα.<br />Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι οι αθηναίες ιέρειες ήσαν δημόσιοι άρχοντες και υπόκεινταν στις ίδιες ελεγκτικές διαδικασίες με τους άνδρες αξιωματούχους. Στην αθηναϊκή κοινωνία, η θρησκεία καταλάμβανε σημαντικό χώρο στη ζωή της πόλεως και στην θρησκεία οι γυναίκες έπαιζαν καθοριστικό ρόλο. Συμμετείχαν σε νεκρικές πομπές, πήγαιναν στα δημόσια λουτρά, παρακολουθούσαν τους δημόσιους επιταφίους λόγους ενώ σύζυγοι, πατέρες και υιοί τις έφερναν στα δικαστήρια για να προκαλέσουν την συμπάθεια των δικαστών,<br />Ας μην ξεχνάμε ότι στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα, ο λόγος του Σωκράτη είναι ουσιαστικά η ανάγνωση του λόγου της Διοτίμας. Είναι λοιπόν δυνατόν να θεωρούνταν οι γυναίκες «κατώτερα όντα» και να τοποθετεί ο Πλάτων στο έργο του μια γυναίκα να «ανοίγει» τα μάτια του μεγάλου δασκάλου του;<br />Μάλιστα ο Αριστοτέλης προχωρεί ακόμα παραπέρα και ασκώντας κριτική στην αθηναϊκή κοινωνία την κατηγορεί γιατί η υπόληψη των ανδρών της εξαρτάται από το κουτσομπολιό των γυναικών. Οι γυναίκες ισχυρίζεται, κυβερνούν στο σπίτι και μεταφέρουν έξω από αυτό πληροφορίες για τους άνδρες (Πολιτεία)<br />Δεν είναι δυνατόν λοιπόν, όταν οι γυναίκες κατείχαν τέτοια κοινωνική θέση να θεωρούνταν υποδεέστερα όντα. Και ενώ διάφοροι ερευνητές προσπαθούν να μας βεβαιώσουν ότι στην Αθήνα η φιλία και η ρομαντική αγάπη διαπιστώνεται μόνο στις σχέσεις μεταξύ ανδρών ή ότι οι Αθηναίοι άνδρες ουσιαστικά αδιαφορούσαν κυριολεκτικά γα την σεξουαλική ηδονή στο γάμο (Humphreys, Keuls), δεν έχουμε παρά να ανατρέξουμε σε πλήθος μαρτυριών από τους Αριστοτέλη, Ξενοφώντα, Ισοκράτη, Ευριπίδη, Αριστοφάνη, Λυσία καθώς και σε αγγειογραφίες που κάνουν σαφές ότι πολλοί -τουλάχιστον- άνδρες αγαπούσαν με πάθος τις γυναίκες τους και ήταν βαθύτατα συναισθηματικά και ερωτικά συνδεδεμένοι με τις συζύγους των.<br />Ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του, θεωρεί αυτονόητη την σημασία της συζυγικής σεξουαλικότητας όπως και ο Ξενοφών στο έργο του «Οικονομικός» Εξάλλου βλέπουμε την ισχυρή συζυγική σεξουαλικότητα και σε διάφορα έργα, με κυρίαρχο ίσως την Λυσιστράτη του Αριστοφάνους.<br />Επίσης στο έργο του «Ηθικά Νικομάχεια» ο Αριστοτέλης περιγράφει το γάμο ως μια ένωση που βασίζεται στην φυσική φιλία ανάμεσα στο ζεύγος. Ενώ τα άλλα ζώα ζευγαρώνουν για να αναπαράγουν το είδος τους, στα ανθρώπινα ζευγάρια αναπτύσσονται διαφορετικοί και βαθύτεροι δεσμοί.<br />Έτσι λοιπόν, όπως διαπιστώνεται, η θέση της γυναίκας ήταν ιδιαίτερη και κοινωνία στο σύνολό της, τόσο οι απλοί πολίτες όσο και οι δάσκαλοι - φιλόσοφοι, τιμούσαν και υμνούσαν το θεσμό του γάμου.<br />Κλείνοντας αυτό το κεφάλαιο να επιστρέψουμε στον Αριστοτέλη ο οποίος αναλύοντας τον γάμο στα «Ηθικά Νικομάχεια» γράφει ότι η φιλία ανάμεσα στον άνδρα και στην γυναίκα του είναι κατά φύσιν, γιατί ο άνθρωπος είναι από την φύση του ον που ζευγαρώνει περισσότερο και από όσο είναι πολιτικό ον. Αλλά ζευγαρώνει όχι όπως τα ζώα μόνο για να δημιουργήσει απογόνους αλλά επίσης τακτοποιώντας τη ζωή του με βάση αυτό το ζευγάρωμα. Κατά συνέπεια, όπως αναφέρει στα Πολιτικά του, είναι φυσική αναγκαιότητα να ζουν μαζί ένας άνδρας και μία γυναίκα.<br />Στον αντίποδα βεβαίως βρίσκεται η σεξουαλική σχέση άνδρα με άλλον άνδρα.. Το σύνολο των φιλοσόφων καταδικάζει την ομοφυλοφιλική σχέση ενώ συγχρόνως διαχωρίζει την παθητική από την ενεργητική στάση.<br />Συγκεκριμένα ο Ξενοφώντας αναφέρεται στην υβριστική πρακτική της χρήσεως ανδρών ως γυναικών. Ο Πλάτων στους «Νόμους» ισχυρίζεται ότι τον άνδρα που υιοθετεί παθητικό ρόλο στην ομοφυλοφιλική συνουσία τον ψέγουν ως μιμητή των γυναικών, μια κατάσταση που είναι παρά φύσιν. Ο Αριστοτέλης στην «Ρητορική» χαρακτηρίζει παρόμοια υποταγή ατιμωτική, επαίσχυντη και μη αρμόζουσα σε έναν άνδρα. Ο Αισχίνης σε ένα σημείο του λόγου του, κατηγορεί τον Τίμαρχο ότι μετέτρεψε τον εαυτό του σε γυναίκα.. Σε ένα απόσπασμά του, ο Υπερείδης γράφει πως η φύση θα εκπλησσόταν αν έβλεπε έναν άνδρα να κακομεταχειρίζεται το σώμα του λειτουργώντας ως γυναίκα. Στους «Νόμους», ο Πλάτων ισχυρίζεται πως είναι φυσικό για ένα αρσενικό να ζευγαρώνει με ένα θηλυκό και εξίσου φυσικό να μην στρέφεται το αρσενικό ζώο σε άλλο αρσενικό. Έτσι είναι αφύσικο να μην ακολουθούν οι άνδρες το παράδειγμα της Φύσεως.<br />Στο «Περί ζώων γεννήσεως» ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι από άποψη φυσιολογίας, ο ανίκανος άνδρας προσομοιάζει με γυναίκα γιατί δεν έχει την ικανότητα παραγωγής σπέρματος. Από την άποψη της σεξουαλικής συμπεριφοράς, ο άνδρας που υιοθετεί έναν υποτακτικό ρόλο δεν είναι άνδρας, είναι θηλυπρεπής και κατά συνέπεια ατιμάζει και ντροπιάζει τον εαυτό του.<br />Πρέπει, τέλος, να αναφέρουμε ότι οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις υπήρξαν συνηθισμένα αντικείμενα χλευασμού της αριστοφανικής σάτιρας. Στο έργο του «Νεφέλες», ο Αριστοφάνης αποκαλεί τους ομοφυλόφιλους «ευρύπρωκτους» και σε αυτούς έριχνε την ευθύνη της κατάντιας της τότε αθηναϊκής κοινωνίας. Μάλιστα ήταν τέτοια η ντροπή και η ξεφτίλα που δεν διστάζει ο Στρεψιάδης -στο ίδιο έργο- να μαλώσει με τον υιό του αποκαλώντας τον «λακκόπρωκτε» ή σύμφωνα με την σημερινή του απόδοση «πηγαδόκωλε».<br />Συμπερασματικά.<br />Ο θεσμός της οικογένειας και ο θεσμός του γάμου θεωρούνται ιεροί. Η γυναίκα κατείχε ιδιαίτερη θέση στην ελληνική κοινωνία και η ομοφυλοφιλία ήταν μεγάλη ντροπή και ύβρις. Και όσοι ήσαν ομοφυλόφιλοι ήταν υποχρεωμένοι να κρύβονται στα σκοτάδια.<br /><br />Περί Πλατωνικού Έρωτος<br />Στο τρίτο σκέλος αυτής της εργασίας θα ασχοληθούμε με τον αποκαλούμενο «πλατωνικό έρωτα».<br />Όπως διατυπώθηκε, το έργο του μεγάλου φιλοσόφου «Συμπόσιον» αποτελεί την ρίζα όλου του κακού. Πολλοί θα υποστηρίξουν ότι δεν χωρά καμμία αμφιβολία πως το «Συμπόσιον» αποτελεί ύμνο προς την ομοφυλοφιλία αλλά και στην παιδεραστία. Ακόμα και ο Συκουτρής, παρ' όλο τον μέγα σεβασμό που δείχνει προς την Ελληνική Φιλοσοφία, καταλήγει στο να δέχεται ως δεδομένη την νομιμοποίηση αλλά και εφαρμογή της παιδεραστίας στην αρχαία Ελλάδα.<br />Ήταν λοιπόν αναγκαίο να γίνει αναφορά τόσο στην νομοθεσία όσο και στην εν γένει κοινωνική συμπεριφορά και άποψη για την ομοφυλοφιλία, για να είμαστε σε θέση να εκτιμήσουμε σωστά το έργο του Πλάτωνα. Έχοντας λοιπόν υπ' όψη όσα έχουν ειπωθεί και έχοντας πάντα κατά νου τους «Νόμους» του Πλάτωνα, μπορούμε πλέον με βεβαιότητα να υποστηρίξουμε την θέση ότι ο καταλογισμός στους Έλληνες για εξάσκηση της πράξεως της παιδεραστίας αλλά και της απροκάλυπτης ομοφυλοφιλίας, είναι πέρα ως πέρα εσφαλμένος, στερείται οποιαδήποτε νομικής αλλά και λογικής βάσεως και θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι τέτοιες κατηγορίες πηγάζουν εκ του πονηρού.<br />Πριν συνεχίσουμε, να πούμε και λίγα λόγια για το συμπόσιο. Γράφτηκε, μάλλον, το έτος 385 πριν την απαρχή της χριστιανικής χρονολογήσεως, όταν οι Σπαρτιάτες κατέλυσαν τα τείχη της Μαντινείας, της πόλεως εκείνης η οποία υπό την επιρροή του Αργους ή των Αθηνών, πρωτοστατούσε πάντοτε στην αντιλακωνική πολιτική στην Αρκαδία. Τι ήσαν όμως τα συμπόσια;<br />Όπως μας πληροφορεί ο Συκουτρής, « ..τα συμπόσια εις τας αρχαίας πόλεις είχαν αναπτυχθεί εις ωργανωμένον και χαρακτηριστικόν κοινωνικόν θεσμόν με κανονισμούς και εθιμοτυπίαν καθωρισμένην,.. ήσαν τα κέντρα ανταλλαγής ιδεών και πνευματικών ζυμώσεων..»<br />Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα απόσπασμα από τους «Νόμους», όπου ο Πλάτων δίδει μεγάλη παιδαγωγική σημασία στα συμπόσια και για αυτό (Νόμοι, 640, κεξ: «..προβαίνει εις διαγραφήν κανονισμών, οι οποίοι θα πρέπει να ρυθμίζουν τας συγκεντρώσεως αυτάς, ώστε ν' αποδώσουν ό,τι θα ημπορούσαν δια την καλλιέργειαν του νου και της ψυχής των μετεχόντων..»<br />Έχοντας υπ' όψη όλα τα παραπάνω, είναι να απορεί κανείς πώς είναι δυνατόν να ερμηνεύσει κανείς τον όρο «έρωτα» -όπως αναφέρεται στο «Συμπόσιο»- ως όρο καθαρά σεξουαλικό ή και σεξουαλικό; Σε συγκεντρώσεις που κύριο στόχο έχουν την πνευματική ανύψωση του ανθρώπου, είναι ποτέ δυνατόν να εφαρμόζονται πρακτικές και να υιοθετούνται κοινωνικές συμπεριφορές που ήταν κατακριτέες από όλους; Ιδίως δε, όταν ο Πλάτων ο ίδιος ρητά, τις καταδικάζει σε άλλο έργο του;<br />Γεννάται λοιπόν το εύλογο ερώτημα, πώς είναι δυνατόν να γίνονται τέτοια λάθη και τέτοιες παρερμηνείες από ερμηνευτές, θαυμαστές μάλιστα των Ελλήνων, όπως στην περίπτωση του Συκουτρή; Η εξήγηση που μπορεί να δώσει κανείς είναι πως ακόμα και χαρισματικά πνεύματα όπως ο Συκουτρής, είχαν εγκλωβιστεί στα όρια που είχαν θέσει οι παραλλαγμένες έννοιες κοινών -με την αρχαιότητα- λέξεων. Βεβαίως ο Συκουτρής προσπαθεί με περίσσεια αγάπη είναι αλήθεια, να δικαιολογήσει αυτό το ανύπαρκτο ατόπημα των Ελλήνων. Όμως, όταν άνθρωποι σαν τον Συκουτρή παρερμηνεύουν την λέξη «έρωτα», την λέξη «εραστής», την λέξη «ερωμένος», τότε τι να περιμένουμε από τους ξένους μελετητές και τους κατ' εξοχήν ανθέλληνες;<br />Και η έκπληξή μας, μαζί με την απογοήτευση, μεγαλώνει, όταν στην εισαγωγή του ο Συκουτρής αναφέρει: « ..Η μακρά αυτή ανάλυσις, μας εξηγεί διατί ένας αρχαίος έφηβος εζητούσεν έξω από την οικογένειάν του - με την συγκατάθεσιν πάντοτε σχεδόν των γονέων του - το πρόσωπο το οποίον θα τον εισήγεν εις την ζωή, από τον οποίον περίμενε βελτίων γενέσθαι. Ο δεσμός μεταξύ των δύο, ήτο φιλίας δεσμός, μιας φιλίας η οποία επρόκειτο.. να διατηρηθή εφ' όρου ζωής»<br />Ας σταθούμε λοιπόν σε αυτήν την αποκαλυπτική αναφορά. Ο έφηβος παίρνει την συγκατάθεση των γονέων του για να ακολουθήσει τον δάσκαλόν του - τον «εραστήν» του - που ο μεταξύ τους δεσμός ήταν δεσμός φιλίας, με διάρκεια όλη του την ζωή. Μάλιστα.. Αν υπήρχε έστω μια περίπτωση να συνέβαινε κάποια σεξουαλική επαφή μεταξύ δασκάλου και μαθητού - μεταξύ δηλαδή εραστή και ερωμένου - τότε πώς θα ήταν δυνατόν οι γονείς να έδιναν την συγκατάθεσή τους, όταν - όπως είδαμε προηγουμένως - θα βρίσκονταν κατηγορούμενοι ως προαγωγοί, ως υπεύθυνοι ύβρεως και συγκεκριμένα ο πατέρας θα χαρακτηρίζονταν «άτιμος» γιατί θα έχανε η οικογένειά του, την τιμή της; Δίνοντας σεξουαλική διάσταση στην σχέση δασκάλου - μαθητή (εραστή - ερωμένου) πέφτουμε σε τρομακτικές αντιφάσεις. Αντιφάσεις που γίνονται - αν είναι δυνατόν - ακόμα πιο έντονες όταν έχουμε να κάνουμε με μια κοινωνία που όλα έπρεπε να ήσαν κρυστάλλινα και ξεκάθαρα.<br />Τότε ποια εξήγηση μπορούμε να δώσουμε στην επιμονή του Πλάτωνα σε αυτήν την σχέση που την συναντάμε μόνο σε μια συγκεκριμένη περίοδο;<br />Για να καταλάβουμε τον λόγο που στο «Συμπόσιο» εξιδανικεύεται η μαθητεία δίπλα σε έναν δάσκαλο και όχι η απλή φοίτηση σε κάποιο σχολείο, θα πρέπει να μεταφερθούμε νοερά στην εποχή του Σωκράτη και του Πλάτωνα, και να ανατρέξουμε στις περιγραφές εκείνες της κοινωνίας από τους τότε συγγραφείς. Ο Αριστοφάνης σε όλα του τα έργα, κάνει λόγο για ηθική κατάπτωση και για παρακμή. Ο Σωκράτης και ο Πλάτων επαινούν και υμνούν την Σπαρτιατική κοινωνία. Η δε περιγραφή της τέλειας κοινωνίας, τόσο από τον Πλάτωνα όσο και από τον Αριστοτέλη, συγκλίνει πάρα πολύ προς τον Σπαρτιατικό τύπο διακυβέρνησης.<br />Γιατί όμως όλοι οι φιλόσοφοι και γενικά οι σοφοί εκείνης της εποχής κάνουν λόγο για παρακμή; Η Αθηναϊκή κοινωνία μετά από τις λαμπρές νίκες της είχε γίνει αλαζονική, μαλθακή, τα ήθη είχαν ξεπέσει γιατί οι Αθηναίοι φαντάζονταν τους εαυτούς τους ημίθεους και μάλιστα εμφανίζονται διάφορες τάσεις που αμφισβητούσαν και τα θεία.<br />Ο Πλάτων λοιπόν, βλέπει σαν την μόνη λύση, την σωστή διαπαιδαγώγηση των νέων, το μπόλιασμά τους με αξίες που είτε χάνονταν είτε είχαν χαθεί, έτσι ώστε όταν οι νέοι αυτοί γίνουν ενεργοί πολίτες να είχαν εκείνα τα πνευματικά αλλά και ψυχικά εφόδια να αντιστρέψουν την ολέθρια πορεία της κοινωνίας. Αυτό όμως δεν μπορούσε να επιτευχθεί μέσω του καθιερωμένου σχολείου όπου είχαν διεισδύσει σοφιστές. (Την δε απέχθειά του προς αυτούς την εκφράζει ο Πλάτων στο έργο «Φαίδρος») Έπρεπε ο σοφός, ο σωστός δάσκαλος να πάρει κοντά του τον μαθητή και να του δείξει - με την δική του ζωή - τον ιδανικό τρόπο ζωής, σύμφωνα με ηθικές αξίες. Έτσι προχωρούσε ένα βήμα παραπέρα η σχέση δασκάλου - μαθητή και γίνονταν σχέση εραστή - ερωμένου. Αλλά όχι με την σεξουαλική έννοια. Με τον όρο εραστή, δεν εννοείται ο εραστής του σώματος, και μάλιστα του ανδρικού - πράγμα, όπως είδαμε, ιδιαίτερο απεχθές - αλλά του εραστή της Αληθείας, της Ορθής συμπεριφοράς, αυτής με που συμφωνεί με τις αιώνιες ηθικές αξίες. Πλάι σε αυτόν, ο μαθητής θα γίνει και αυτός με την σειρά του ερωμένος της Αλήθειας.<br />Του εφήβου τα αισθήματα προς τον «εραστήν» - δάσκαλον δεν είναι βέβαια έρως - όπως εννοείται σήμερα - αυτός εξάλλου φυσικώς, ηθικώς αλλά και νομικώς αποκλειόταν. Ο έρως αυτός ήταν αισθήματα βαθύτατης φιλίας και σεβασμού. Στα μάτια του εφήβου, ο δάσκαλος - εραστής φάνταζε ως η ενσάρκωσης του ιδανικού, ως το ιδεώδες πρόσωπο, προς το οποίο απέβλεπε, κατά το οποίον θα διέπλαττε την προσωπικότητά του.<br />Χαρακτηριστικό είναι το τμήμα του λόγου του Παυσανία, όπου πιστοποιεί την ύπαρξη δύο μορφών Αφροδίτης. Της Ουρανίας και της Πανδήμου για να στηρίξει σε αυτήν την διάκριση των δύο Ερώτων, του Ουρανίου και του Πανδήμου.<br />Ο Πάνδημος έρωτας είναι ο έρωτας που νιώθει όλος ο κόσμος, είναι ο έρωτας προς μια γυναίκα. Ο Ουράνιος όμως είναι ο πνευματικός έρωτας, εκείνος που θα ανυψώσει πνευματικά τον άνθρωπο.<br />Μάλιστα, ο Παυσανίας αναφέρει για τους εραστές εκείνους που ακολουθούν και εφαρμόζουν τον Πάνδημο Έρωτα στις σχέσεις τους με τους μαθητές τους ότι:<br />« ..έπρεπεν όμως και εις τους χυδαίους αυτούς εραστάς να επιβάλλωμεν δια της βίας τοιαύτην διαγωγήν, όπως και με τας γυναίκας, τας ελευθέρας τους εξαναγκάζομεν, όσον μας είναι δυνατόν, να μην συνάπτουν ερωτικά σχέσεις. Διότι αυτοί είναι που έχουν προκαλέσει δυσφήμησιν..»<br />Για αυτό και συνεχίζοντας λέει ο Παυσανίας:<br />«..Αφ' ετέρου όμως όταν οι πατέρες προσλαμβάνουν εις εποπτείαν των αγαπητικών παιδαγωγούς και δεν τους επιτρέπουν να έρχωνται εις ομιλίας με τους εραστάς των και αυτάς τας οδηγίας δίδουν εις τον παιδαγωγόν..»<br />Μήπως διακρίνει κανείς, σε κάποιο σημείο του παραπάνω αποσπάσματος νύξη για παρά - φύσιν σεξουαλική σχέση; Παρ' όλα αυτά αναφέρεται ρητώς η λέξη «αγαπητικών» όπου εννοούνται οι υιοί των πατεράδων, οι μαθητές δηλαδή και η λέξη «εραστάς» με την οποία εννοούνται οι δάσκαλοι. Αλλά για τον φόβο άνομων σχέσεων, ο πατέρας όριζε επιτηρητή που τον ονομάζει παιδαγωγόν.<br />Μια άλλη μαρτυρία που ενισχύει την θέση του Πλάτωνα και του Σωκράτη για την αλλαγή που θα μπορούσε να επιφέρει στην κοινωνία η σχέση δασκάλου - μαθητή (εραστή - ερωμένου) αποτελεί και η απαγόρευση τέτοιων σχέσεων στην Ιωνία. Μια απαγόρευση που δεν έπαιρνε αφορμή από τις τυχόν σαρκικές παρεκτροπές αλλά από την πολιτική σκοπιμότητα των αρχόντων, οι οποίοι επέβαλλαν ως ηθικήν αντίληψη - ό,τι κυρίως τα συμφέροντά τους εξυπηρετούσε. Γιατί ο έρως, όπως ο αθλητισμός και η φιλοσοφία, δημιουργούν μεταξύ των προσώπων δεσμούς δυνατούς, επικίνδυνους για τους κυβερνήτες. Η σχέση δασκάλου - μαθητή αποτελεί την ακρόπολη - όπως αποκαλείται στο «Συμπόσιο» της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας που είναι ασύμφορα σε τυραννικά καθεστώτα.<br />Έτσι λοιπόν γίνεται ξεκάθαρο το τι ακριβώς εννοούσε ο Πλάτων με τους όρους «έρως», «εραστής», «ερωμένος».<br />Επίσης, είναι ενδεικτικό, πως όταν ομιλεί ο Αριστοτέλης στο «Συμπόσιο», για να δικαιολογήσει ομοφυλοφιλικές συμπεριφορές, δημιουργεί έναν μύθο για περίεργα πλασμένα ανθρώπους. Και αυτό βέβαια είναι λογικό γιατί εφ' όσον μια τέτοια συμπεριφορά βρίσκει την αφετηρία της στο παράλογο (και στο φανταστικό άρα και μη υπαρκτό, οπότε και μη-φυσικό) άρα και η ίδια η συμπεριφορά είναι παράλογη και μη φυσική.<br />Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο - που ήδη έχει σχολιαστεί όταν αναφέρθηκε η θέση της γυναίκας - αποτελεί η επιλογή του Πλάτωνα να μας πληροφορήσει μια γυναίκα για την ουσία του έρωτα. Μια γυναίκα, που από την φύση της είναι ξένη προς την παιδεραστία. Αυτό και μόνο το γεγονός θα έπρεπε να προβληματίσει σοβαρά όλους τους μελετητές. Πώς είναι δυνατόν, από την μία να υποστηρίζεται ότι ο Πλάτων ενθαρρύνει και αποδέχεται την παιδεραστία και από τη άλλη να τοποθετεί ως υποστηρικτή του έρωτος μια γυναίκα; Και μάλιστα αν λάβουμε σοβαρά τις αναφορές του Πλάτωνα για τις γυναίκες στον Τίμαιο αλλά και σε άλλα αποσπάσματα του Συμποσίου, η απλή και μόνο αναφορά της Διοτίμας ως σημαντικό πρόσωπο, που διδάσκει τον Σωκράτη θα έπρεπε να αρκούσε για να υποβαθμιστεί αν όχι, να εξευτελιστεί το όλο έργο.<br />Μπορούμε λοιπόν εδώ, να σημειώσουμε τις ξένες επεμβάσεις που έχουν γίνει στο έργο του Πλάτωνα αλλά συγχρόνως και την πλήρη κατάρρευση της δήθεν παιδεραστίας που τάχα χαρακτηρίζει το πλατωνικό έργο.<br />Αλλο σημαντικό σημείο του Συμποσίου που δεν έχει μελετηθεί όσο έπρεπε. Έχει επικρατήσει η εσφαλμένη εντύπωση ότι ο Σωκράτης είχε εραστή (με την ομοφυλοφιλική έννοια) τον Αλκιβιάδη. Αν όμως ίσχυε κάτι τέτοιο σίγουρα θα υπήρχαν και αλλού αναφορές, είτε στο κατηγορητήριο εναντίον του - όπως στην περίπτωση του Τιμάρχου από τον Αισχίνη - είτε σε αναφορές από άλλους συγγραφείς. Αλλά ούτε ο Ξενοφών ούτε ο Αντισθένης αλλά ούτε και αυτός ο Αισχίνης κάνουν τέτοια νύξη.<br />Στο περίφημο εδάφιο, ο Αλκιβιάδης εκμυστηρεύεται στους συμμετέχοντες του συμποσίου ότι προσπάθησε να πλησιάσει σωματικά τον Σωκράτη αλλά ο Σωκράτης τον ειρωνεύτηκε - και ενώ συνεχώς τον εκθειάζει για την ομορφιά του - και με την συμπεριφορά του ο Σωκράτης, έδειξε στον Αλκιβιάδη το πώς παρεξήγησε την σχέση εραστή - ερωμένου, δασκάλου - μαθητή. Αλλά αλήθεια, θα μπορούσε ποτέ ο νομοταγής, όσο κανείς άλλος Σωκράτης, να παραβίαζε ποτέ τέτοιον ηθικό αλλά και γραπτό νόμο; Φυσικά θα πρέπει να τονισθεί ότι η αποκάλυψη αυτή, της έκφυλης τάσης του Αλκιβιάδη, δεν ήταν παρά προοίμιο για την μελλοντική του πορεία.<br />Επιστρέφοντας στην επιμονή του Πλάτωνα στη δημιουργία σχέσεων ζωής δασκάλου - μαθητού, μπορούμε να νιώσουμε την πίστη του ότι δια μέσου αυτής της σχέσεως θα μπορούσε να δημιουργήσει πραγματικούς πολίτες, άξιους για μια πραγματική δημοκρατία, για μια πολιτεία, διαφορετική φυσικά από την ξεπεσμένη δημοκρατία των Αθηνών, που για τον Πλάτωνα, αποτελούσε την αιτία της κακοδαιμονίας της πόλεως γιατί πλέον ίσχυε η διακυβέρνηση της ακεφάλου μάζας και των ανευθύνων.<br />Σε ένα άλλο σημείο, αναφέρεται ότι ο Έρως αποκαθιστά την επικοινωνία μεταξύ των θεών και των ανθρώπων ώστε να μπορεί ο άνθρωπος να εξυψώνεται μέχρι της γνώσεως και της μιμήσεως του θείου, χωρίς να χάνει τούτο από την ανέφικτον τελειότητα και την ευδαιμονία του δια του συγχρωτισμού προς την ανθρώπινην μηδαμινότητα.<br />Είναι δυνατόν, όταν δίνεται τέτοια αξία στον όρο «έρως» να πράττεται στο ίδιο όνομα, άνομες παρά-φύσιν πράξεις που καθολικά ήσαν μη-αποδεκτές;<br />Εξάλλου, η Διοτίμα μας λέει ότι ο έρως είναι : «ο τόκος εν τω καλώ» Αυτός ο ορισμός δεν θα μπορούσε να σταθεί, αν μέσα σε αυτόν εμπεριέχεται η πράξη της ύβρις, είτε προς ένα ανήλικο παιδί είτε προς τον ίδιο.<br />Δεν είναι λοιπόν τυχαίο το γεγονός ο Πλάτων, όταν αναφέρεται στον έρωτα τον σωματικό, να κάνει λόγο για τον έρωτα της Αλκηστης, κόρη του Πελία, προς τον άνδρα της, Όπως επίσης κάνειλόγο για τον έρωτα του Ορφέα για την Ευριδίκη.<br />Αλλά, όπως ήδη έχει γίνει κατανοητό, ο Πλάτων γνώριζε τον κίνδυνο της ύβρεως, στην περίπτωση που ο δάσκαλος, ο εραστής, ήταν ακόλαστος.<br />Αυτό τονίζεται ιδιαίτερα στο έργο του «Φαίδρο».<br />Λέει λοιπόν ο Σωκράτης:<br />«Αυτός που κυριαρχείται από την επιθυμία και είναι δούλος της ηδονής, θα θελήσει οπωσδήποτε να κανονίσει έτσι τα πράγματα ώστε να πάρει από τον αγαπημένο του την μεγαλύτερη ευχαρίστηση. Όμως σ' έναν άρρωστο, ευχάριστο είναι οτιδήποτε δεν του εναντιώνεται ενώ του είναι εχθρικό το καλύτερό του και το ίσο με αυτό».<br />Αποκαλεί λοιπόν ο Σωκράτης «άρρωστο» όποιον «εραστήν» προσπαθεί να πάρει από τον αγαπημένο του σωματική ηδονή.<br />Υπάρχει και μια πολύ πετυχημένη παρομοίωση, πάλι στον «Φαίδρο»<br />Ο Πλάτων παρομοιάζει την ψυχή ως άρμα με δύο άλογα και με έναν ηνίοχο. Το ένα άλογο είναι καλό, το άλλο όχι. Το καλό έχει σώμα στητό και καλοδεμένο, τον αυχένα του ψηλό, τη μύτη γαμψή, είναι άσπρο με μαύρα μάτια, είναι φιλότιμο, συνετό και σεμνό, αγαπάει την αληθινή δόξα, δεν έχει ανάγκη από χτυπήματα, αλλά καθοδηγείται μόνο με τον λόγο και το παράγγελμα. Το άλλο πάλι άλογο, έχει στραβό σώμα, είναι παχύ, κακοσχηματισμένο, με χοντρό αυχένα και κοντό λαιμό, πλατύ πρόσωπο, μαύρο με μάτια γκριζογάλαζα και αιματώδη, ρέπει στην ύβρη και την αλαζονεία, είναι κουφό και έχει τριχωτά αυτά και πολύ δύσκολα υπακούει στα χτυπήματα με το μαστίγιο και στα κεντρίσματα.<br />Όταν λοιπόν ο ηνίοχος συνδέεται με τον μαθητή του με τον καλώς εννοούμενο έρωτα, το άλογο που είναι υπάκουο, συγκρατείται από την σεμνότητα, ελέγχει τον εαυτό του. Όμως, το άλλο άλογο δεν δίνει σημασία ούτε στο μαστίγιο ούτε στα κεντρίσματα του ηνιόχου, πετάγεται απότομα και με βία προς τα μπρος και ταλαιπωρώντας με κάθε τρόπο τον σύντροφό του και τον ηνίοχο, τους αναγκάζει να ορμήσουν επάνω στον αγαπημένο. Και τότε ο έρωτας μετατρέπεται σε ύβριν.<br />Κλείνοντας αυτήν την αναφορά στον Πλάτωνα.<br />Μελετώντας προσεκτικά το σύνολο του έργου του Πλάτωνα και όχι μεμονωμένα αποσπάσματα και ούτε μόνο το «Συμπόσιο» καταλήγει κανείς σε ασφαλή και ολοκληρωμένα συμπεράσματα.<br />Είναι θεμιτό ο έφηβος να βρει έναν προσωπικό δάσκαλο, ένα πρότυπο κατά κάποιο τρόπο, και μάλιστα τις περισσότερες φορές όχι τόσο ο ίδιος ο έφηβος αλλά ο πατέρας του. Αυτή η ιδιαίτερη σχέση, επειδή είναι προσωπική, ονομάζεται «έρως» όχι με την έννοια την σωματική αλλά όπωςλέμε και σήμερα «είμαι ερωτευμένος με την ζωή» και εκφράζει ένα ιδανικό πολύ υψηλό.<br />Ο Πλάτων υποστηρίζει ότι αυτή η σχέση είναι η αρίστη και δια μέσου αυτής της σχέσεως θα άλλαζε, ενδεχομένως, και η παρακμιακή κοινωνία της εποχής του. Συγχρόνως ήταν ενήμερος και για την άλλη πλευρά, την ύβρι που θα μπορούσε και που είχε - ορισμένες φορές - προκληθεί και που είχε δώσει ισχυρά πλήγματα στις απόψεις του. Φοβάται λοιπόν και προειδοποιεί για τις περιπτώσεις που ακόλαστοι εκμεταλλευόμενοι τον θαυμασμό των μαθητών τους, διαπράττουν ύβριν.<br />Η εκτίμηση του Πλάτωνα προς την γυναίκα, διαφαίνεται τόσο από τα δικά του γραπτά - τον λόγο της Διοτίμας, την αναφορά του Σωκράτη στην Σαπφώ - όσο και από τις απόψεις που έχει διατυπώσει ο μαθητής του ο Αριστοτέλης. Οι όποιες αναφορές, υποτιμητικές, προς την γυναίκα - κυρίως στον Τίμαιο - θα πρέπει να τις λάβουμε σαν προσθήκες μεταγενεστέρων και οπωσδήποτε όχι ιδέες που εξέφραζαν τον έλληνα φιλόσοφο. Γιατί πολύ απλά δεν ταιριάζουν στο σύνολο του έργου του και μάλιστα συγκρινόμενες αυτές οι προσθήκες με άλλα σημεία, φαντάζουν τελείως αντιφατικές.<br />Είναι άξιο απορίας το γεγονός πως παρόμοιες κατηγορίες ποτέ δεν απευθύνθηκαν προς τον (φανταστικό ή υπαρκτό) ραββίνο «Ιησού» ή όπως ορθότερα στην μητρική του γλώσσα, Τζεσουέ (ή Γιεσουέ), της καινής διαθήκης, όταν σε πάμπολλες αναφορές τόσο ο ίδιος όσο και ο μαθητής του ο Σίμωνας - Πέτρος εκφράζουν την μεγάλη αγάπη του ενός προς τον άλλο.. και μάλιστα όταν πουθενά στην καινή διαθήκη δεν αναφέρονται οι απόψεις και οι νόμοι περί ομοφυλοφιλίας, κάτι που γίνεται με ξεκάθαρο τρόπο από τον Πλάτωνα. Κατά την ελληνική νομοθεσία, ο τρόπος διαβίωσης του ραββίνου και των μαθητών - να κοιμούνται λόγου χάρη σε σκοτεινά και απόμερες τοποοθεσίες - συνιστά κλασσική περίπτωση ομοφυλοφιλικής συμπεριφοράς.<br />Μάλιστα, πουθενά στο πλατωνικό έργο δεν υπάρχει παρόμοια εικόνα όπως αυτή που συναντάμε στο κατά Μάρκον 14 ευαγγέλιο κατά την σύλληψη του ραββίνου από τους ρωμαίους στρατιώτες. Μας περιγράφει λοιπόν το ευαγγέλιο για την φυγή ενός γυμνού ανδρός, ο οποίος απ ότι καταλαβαίνουμε ήταν μαζί με τον ραββίνο την ώρα της σύλληψης.. Τώρα, το τι έκανε εκεί, ποιος ήταν και πού πήγε μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε. Αν όμως υπήρχε παρόμοια εικόνα σε κάποιο πλατωνικό έργο, ξέρουμε πάρα πολύ καλά ποιες θα ήταν αυτές οι υποθέσεις. Το θέμα θα θεωρούνταν λήξαν, και δίπλα στο όνομα Πλάτων θα υπήρχε πάντα το χαρακτηριστικό «κίναιδος».<br />Αντιθέτως, ο μέγας φιλόσοφος μας διηγείται την περίπτωση του Αλκιβιάδη που προσφέρει το σώμα του στον Σωκράτη, για να εισπράξει στην συνέχεια, όχι μόνο την (αναμενόμενη) άρνηση του φιλοσόφου αλλά και την ειρωνεία του για την παρεξήγηση του «έρωτος» του Σωκράτη προς τον ερωμένο - μαθητή του.<br />Ενδεχομένως αυτή η παρερμηνεία του πλατωνικού έρωτος να προέκυψε και από την αμηχανία αλλά και τον φθόνο για την λατρεία των Ελλήνων προς κάθε τι αρμονικό και όμορφο.<br />Σ΄ έναν νέο κόσμο που διαμορφώθηκε μετά την επικράτηση του Σαουλικού δόγματος, και όπου κυριάρχησε η δουλικότητα, η αποστροφή προς την τελειοποίηση του σώματος και η επιμονή στην βάναυση κακομεταχείρισή του, δεν είναι καθόλου δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί τέτοιο μένος προς οτιδήποτε όμορφο, τέλειο, ανθρώπινο.<br />Το να αποκαλούμε τους αρχαίους Έλληνες παιδεραστές και ομοφυλόφιλους ερμηνεύοντας τον Πλάτωνα μόνο από την χρησιμοποίησή του των φράσεων «έρως», «εραστής», «ερωμένος» και αγνοώντας το σύνολο του έργου του, φανερώνει τον διαρκή φόβο μας στο να πλησιάσουμε το μεγαλείο εκείνων των ανθρώπων.<br />Και δυστυχώς επειδή η σημερινή «ηθική» και «χριστιανική» κοινωνία μας δεν μπορεί να φτάσει στο μεγαλείο των αρχαίων Ελλήνων, επιδίδεται με μανία σε μια ακούραστη και κακοήθη προσπάθεια να τους υποβιβάσει, να τους εξευτελίσει, να τους διασύρει.<br />Ας αφαιρέσουμε τις παρωπίδες και ας αφεθούμε απερίσπαστα και με πνεύμα ανοιχτό στην μελέτη των κειμένων των προγόνων μας, των προγόνων κάθε αληθινού ανθρώπου.<br />Το μόνο που έχουμε να χάσουμε είναι την άγνοιά μας.<br />Και αυτό που θα κερδίσουμε;<br />Ίσως το κλειδί της πνευματικής μας αναγεννήσεως.<br /><br />Βιβλιογραφία:<br />«Λόγοι»-Αισχίνη<br />«Λόγοι», «Επιστολαί»-Δημοσθένους<br />«Λογοι»-Λυσία<br />«Συμπόσιον», «Λακεδαιμόνιον Πολιτεία»-Ξενοφών<br />«Νόμοι», «Πολιτεία», «Τίμαιος», «Συμπόσιον», «Φαίδρος»-Πλάτων<br />«Ηθικά Νικομάχεια», «Ρητορική», «Περί ζώων γεννήσεως», «Πολιτικά»- Αριστοτέλης<br />Νεφέλες»-Αριστοφάνης<br />«Στρατηγημάτων Δ, Ε, ΣΤ»-Πολύαινος<br />«Δειπνοσοφισταί»-Αθηναίου Ναυκρατίτου<br />«Αρχαιοελληνική Αντιομοφυλοφιλική Νομοθεσία»-Γιάννης Κουβαράς, «Δαυλός», τεύχος 157<br />«Νόμος, Σεξουαλικότητα και Κοινωνία»-David Cohen<br /><br />ΒΣΤ) Ερωτισμός καί ομοφυλοφιλία στον χριστιανισμό<br /><br />http://homepage.mac.com/dodecatheon/EROTOMOFIXRI.pdf<br /><br />Επομένως, μετά από αυτά τα στοιχεία, κατανοείς ότι δεν υπάρχει περίπτωση να μου απαντήσεις, διότι θα απαιτηθεί ογκώδης εργασία εκ μέρους σου.<br /><br />2) Η θέση σου ότι οι δούλοι βασανίζονταν καί υπέφεραν από τους κυρίους τους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Σπάρτη, δεικνύει την άγνοιά σου επί του θέματος, διότι η Σπάρτη ήταν ένα ιδιάζον στρατοκρατικό καθεστώς καί δεν υπήρχαν άλλες δραστηριότητες εκτός από τις πολιτικοστρατιωτικές. Αντιθέτως, τόσο στην Αθήνα, όσο καί στις άλλες Ελληνικές πόλεις, στις οποίες υπήρχε σχετικώς ή όντως περισσότερο εύρος πολιτικών ελευθεριών, οι δούλοι είχαν δικαιώματα. Μάλιστα, διακρίνονταν σε τρείς κατηγορίες. Αυτές ήσαν οι εξής:<br />α) «οικότριψ»=οι γεννημένοι από δούλο.<br />β) «οικέτης»/«αργυρώνητος»=ο αγορασμένος δούλος.<br />γ) «αιχμάλωτος»=ο αιχμαλωτισθείς στην μάχη.<br /><br />Η πρώτη κατηγορία δεν μπορούσε να εξαγοράσει την ελευθερία της καί θεωρούνταν από την φύση τους δούλοι.<br />Ακόμα, στην Αθήνα καί στις άλλες πόλεις, οι διάφοροι δούλοι διαιρούνταν καί σε δύο άλλες κατηγορίες: στους «δημοσίους» δούλους, οι οποίοι ήσαν ιδιοκτησία της πόλης καί στους «ιδιωτικούς» δούλους, οι οποίοι ανήκαν σε διαφόρους ιδιοκτήτες.<br />Μόνον στην Σπάρτη, όλοι ανεξαιρέτως οι δούλοι, ασχέτως αν ήσαν είλωτες ή περίοικοι, ήσαν «δημόσιοι» δούλοι.<br /><br />3) Ως εκ τούτου, οφείλεις να γνωρίζεις ότι στις πόλεις οι οποίες ακολούθησαν<br />το Αθηναϊκό πολίτευμα ως πρότυπό τους καί μιμούνταν τους Αθηναϊκούς νόμους, οι δούλοι είχαν δικαιώματα. Αντιθέτως, η θέση σου δικαιώνεται όπου ίσχυε το σύστημα της Σπάρτης, κατά το οποίο ο δούλος δεν αναγνωριζόταν ούτε ως άνθρωπος ούτε ως δικαιούχος κάποιον ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ακριβώς καί για αυτόν τον λόγο υπήρχαν στην Σπάρτη οι κρυπτείες εναντίον τους κ.λ.π.<br /><br />4) Πορνεία<br /><br />Ώστε λοιπόν, κατηγορείς την Αρχαία Ελλάδα, για τα θέματα περί πορνείας. Πέραν της ήδη παρασχεθείσας απάντησης ανωτέρω, τίθεται καί το θέμα κατά πόσον η χριστιανική ηθική, κατά την οποίαν βάσει των κανόνων του<br />«Πηδαλίου» με τον όρο «πορνεία» ονομάζεται κάθε γάμος χριστιανού ή χριστιανής με αλλόθρησκο ή αλλόθρησκη, ή ακόμα καί ο δεύτερος γάμος μεταξύ δύο χριστιανών, θα πρέπει να θεωρείται ως πυξίδα της κοινωνικής ζωής. Ακόμα, τίθεται το θέμα, κατά πόσον η χριστιανική ηθική, κατά την οποίαν ένας φίλος ή μία φίλη εφ’ όσον βαπτίσει το τέκνο του φίλου ή της φίλης της, εφ’ όσον αυτό ενηλικιωθεί καί είναι αντιθέτου φύλου, θα θεωρηθεί πορνεία κατά την εκκλησία, αν ο «νονός» ή η «νονά» ζητήσει σε γάμο το «βαπτιστήρι» του, δεδομένου μάλιστα όντος, ότι δεν υπάρχει καμμία απολύτως συγγένεια εξ αίματος. Επί αυτών, τί απαντούν ορισμένοι όπως εσύ; Εδώ σε θέλω.<br /><br />5) Ιστορικοί<br /><br />Ως προς τους ιστορικούς, οφείλεις να γνωρίζεις, ότι σκοπίμως παρέθεσα καί προγενεστέρων εποχών ιστορικούς, για να καταδείξω την συνέχεια της Ελληνικής ιστορίας από τον Ηρόδοτο, τον Θουκυδίδη καί τον Ξενοφώντα, στους μεταγενεστέρους αιώνες καί μέχρι την Ρωμαιοκρατία. Καί το ίδιο ακριβώς έπραξα, σε όλες τις σχετικές δραστηριότητες εκείνης της εποχής. Άρα, εδώ δεν είναι θέμα προς κατηγορία, αλλά προς έπαινο. Αλλά φαίνεται, ότι εσύ αδυνατείς να το αντιληφθείς. Αλλά αυτό είναι πρόβλημά σου. Για αυτό άλλωστε καί ο Αλεξανδρινός δεν τόλμησε να αμφισβητήσει αυτό το συγκεκριμένο σημείο της επιχειρηματολογίας μου. Καί αυτό, διότι θα λάμβανε την ίδιαν ακριβώς απάντηση, με εσένα. Επίσης, ως προς το αν οι συγκεκριμένοι ιστορικοί, είχαν τις όποιες φιλίες τους με τα όποια κράτη εκείνης της εποχής, ισχύει ό,τι ακριβώς καί σήμερα. Όπως τότε υπήρχαν Ρωμαιόφιλοι καί φίλοι των Πάρθων καί των Σελευκιδών, καί των Πτολεμαίων καί των Ατταλιδών, καί του Πόντου καί της Καρχηδόνας καί όποιας άλλης τέτοιας δύναμης, αντιστοίχωςς σήμερα, υπάρχουν Έλληνες ιστορικοί, οι οποίοι είναι φίλοι των Η.Π.Α., της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ρωσίας, της Κίνας, της Τουρκίας, της Ιταλίας κ.λ.π., χωρίς να κατακρίνονται<br />επί της αρχής για αυτό καθεαυτό το γεγονός. Πώς λοιπόν τώρα ζητείς να υπήρχε κάτι το διαφορετικό σε προγενέστερη εποχή; Εξ άλλου, λησμονείς την ανθρώπινη πλευρά των διαφόρων επιστημόνων, μεταξύ των οποίων είναι καί οι ιστορικοί, πράγμα το οποίο είναι απράδεκτο.<br /><br />Με εξαίρετη τιμή<br /><br />Αντίοχος Αχαρνεύς<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-2922948087662379934?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-79675681409975954712009-02-17T15:02:00.000-08:002009-11-23T04:25:13.228-08:00Σημείωση, όλες οι αναφορές στους αρχαίους συγγραφείς είναι από το <a href="http://www.tlg.uci.edu/">TLG</a>.<br /><br />«Είπατε τω βασιληι, χαμαί πέσε δαίδαλος αυλά,<br />Ουκέτι Φοίβος έχει καλύβαν ου μαντίδα δάφνην,<br />ου παγάν λαλεούσαν, απέσβετο και λάλον ύδωρ.» [<a href="#1">1</a>]<a name="1a"></a>[<a href="#2">2</a>]<a name="2a"></a><br /><br />Αυτός ο χρησμός παρουσιάζεται πολλές φορές σαν ο τελευταίος χρησμός του μαντείου των Δελφών. Υποστηρίζεται ότι δώθηκε στον Ορειβασίο, απεσταλμένος του αυτοκράτορος Ιουλιανού στους Δελφούς, το 362 κ.ε. Χρησιμοποιείται κατά κόρον για να δείξει ότι η εθνική λατρεία, η λατρεία δηλαδή των Ελλήνων, είχε αρχίσει να καταρρέει [<a href="#3">3</a>]<a name="3a"></a> και ότι από τότε ο ελληνισμός άρχισε να υπηρετεί το λόγο του χριστιανικού θεού.<br /><br />Ας δούμε πρώτα κατά πόσο αυτός ήτανε και ο τελευταίος χρησμός του μαντείου. Οι ίδιες οι χριστιανικές πηγές αναφέρουνε ότι το μαντείο χρησμοδότησε και μετά τον τελευταίο χρησμό. Ο Θεοδώρητος αναφέρει ότι όταν ο Ιουλιανός αποφάσισε να εκστρατεύσει κατά των Περσών «πέμψας δὲ εἰς Δελφοὺς καὶ Δῆλον καὶ Δωδώνην καὶ τὰ ἄλλα χρηστήρια, εἰ χρὴ στρατεύειν ἐπηρώτα τοὺς μάντεις.» [<a href="#4">4</a>]<a name="4a"></a>, έστειλε δηλαδή ανθρώπους να ρωτήσουνε στη Δήλο, στη Δωδώνη και στο μαντείο των Δελφών αν έπρεπε να εκστρατεύσει. Γιατί να στείλει ανθρώπους στους Δελφούς αν το μαντείο είχε ήδη σταματήσει να χρησμοδοτεί; (Σημείωση: ο Ορειβάσιος είχε σταλεί στο μαντείο το 362 κ.ε. ενώ ο Ιουλιανός βάδισε προς την Αντιόχεια στις 5 Μαρτίου του 363 κ.ε. [<a href="#5">5</a>]<a name="5a"></a>)<br /><br />Παρακάτω ξαναεπιβεβαιώνει ο Θεοδώρητος τη λειτουργία του Δελφικού μαντείου λέγοντας «θεὸν καὶ τῶν Μουσῶν ἀρχηγέτην τὸν Πύθιον ὀνομάζοντες». Όπως σημειώνει καi ο E.A. Thompson οι λέξεις «τον Πύθιον» δε θα είχανε νόημα αν επρόκειτο για το μαντείο της Δωδώνης ή της Δήλου [<a href="#6">6</a>]<a name="6a"></a>, αλλά δηλώνει ξεκαθάρως ότι πρόκειται για το μαντείο των Δελφών.<br /><br />Υπάρχουνε λοιπόν διαρρήδην μαρτυρίες ότι το μαντείο συνέχισε να χρησμοδοτεί και μετά τον τελευταίο χρησμό. Είναι πολύ πιθανόν δε το Δελφικό μαντείο να συνέχισε τη λειτουργία του μέχρι και το 391 [<a href="#7">7</a>]<a name="7a"></a>, όταν και ο Θεοδόσιος με τα έδικτά του διέταξε το κλείσιμο όλων των μαντείων και απαγόρευσε τη μαντική [<a href="#8">8</a>]<a name="8a"></a>.<br /><br />Αφού εκαταρρίφθη λοιπόν το ψεύδος περί του τελευταίου χρησμού ας δούμε κατά πόσο η απάντηση της Πυθίας είναι αληθινή. Κατ' αρχάς να πούμε ότι αυτή η απάντηση δεν αναφέρεται από κανέναν άλλο συγγραφέα εκτός του Κεδρηνού (ο οποίος γράφει 800 έτη αργότερα από την εποχή που υποτίθεται ότι δίδεται ο χρησμός) και στο έργο «Μαρτύριον Αρτεμίου» (S. Artemii Passio) το οποίο αποδίδεται στον εκκλησιαστικό συγγραφέα Φιλοστόγιο ο οποίος δεν είναι ούτε αυτόπτης αλλά ούτε και αυτήκοος μάρτυρας του χρησμού αφού γεννήθηκε μετά τη χρησμοδότηση του μαντείου και γράφει αρκετά έτη αργότερα.<br /><br />Μια άλλη πηγή που αναφέρει κάτι παρόμοιο είναι και ο Ευσέβιος Καισάρειας λέγοντας «σεσίγηται γοῦν ἡ Κασταλίας πηγὴ» [<a href="#9">9</a>]<a name="9a"></a>. Αλλά ο Ευσέβιος γράφει σαράντα έτη πριν τον χρησμό που μελετάμε εδώ πέρα. Το «Ευαγγελικη Προπαρασκευη» (Praeparatio Evangelica) γράφτηκε μεταξύ 313 και 324 [<a href="#10">10</a>]<a name="10a"></a>, ενώ ο χρησμός δώθηκε το 362. Εδώ δηλαδή υπάρχει μία σύγχυση. Συμφώνως με τον Ευσέβιο, το μαντείο εσίγασε (είχε σταματήσει δηλαδή να δίδει χρησμούς) πριν ή ακριβώς το 324. Έρχεται λοιπόν ο Φιλοστόργιος και μας λέει ότι δε σταμάτησε το μαντείο να χρησμοδοτεί πριν το 324 αλλά το 362, όταν ο Ορειβάσιος το επισκέφθηκε. Και στο τέλος έρχεται και ο Θεοδώρητος να τους διαψεύσει και τους δύο λέγοντας ότι μέχρι και το 363 συνέχισε να χρησμοδοτεί. Και όλα αυτά από τρεις εκκλησιαστικές πηγές. Ούτε οι ίδιοι δεν ξέρουνε τι γράφουνε. Όλα αυτά πρέπει να μας βάζουνε σε σκέψεις για τη φερεγγυότητα των λόγων τους.<br /><br />Για να δούμε την περίπτωση του Κεδρηνού. Δεν είναι γνωστό από ποιες πηγές αντλεί τις πληροφορίες του ο Κεδρηνός. Υπάρχουνε όμως νύξεις για τον ιστορικό Αγαθία. Σε ένα σημείο που μιλάει για το μαντείο και το χρησμό του Ιουλιανού για την περσική εκστρατεία, λέει «Ἰουλιανὸς δὲ μαντείαις καὶ θυσίαις καὶ ἐπῳδαῖς δαιμόνων καὶ ἀπάταις φραξάμενος, ὡς φησὶν Ἀγαθίας, κατὰ Περσῶν ἐστράτευσεν, ὅτε καὶ χρησμὸν ἔλαβεν» [<a href="#11">11</a>]<a name="11a"></a>. Υπάρχουνε δηλαδή υπόνοιες ότι ο Κεδρηνός αρύεται τις πληροφορίες του από τον Αγαθία (ο οποίος παρεμπιπτόντως γράφει δύο αιώνες μετά τον υποτιθέμενο χρησμό). Αλλά ο Cameron στο έργο του «Agathias and Cedrenus on Julian» [<a href="#12">12</a>]<a name="12a"></a> απέδειξε ότι όχι μόνο δεν αντλεί τις πληροφορίες του ο Κεδρηνός απ' ευθείας από τον Αγαθία, αλλά τις παίρνει από το ανώνυμο χρονικό του «Cod. Par. gr. 1712» [<a href="#13">13</a>]<a name="13a"></a> το οποίο γράφτηκε τον 10ο αιώνα και έχει σχεδόν μηδενική αξία για τα γεγονότα που διαδραματίζονται στον 4ο αιώνα (σε αυτό συμφωνεί και ο Kaegi [<a href="#14">14</a>]<a name="14a"></a>). O Cameron με ενάργεια και σαφήνεια προτείνει επίσης ότι όλοι αυτοί οι χρησμοί δεν είναι τίποτα άλλο παρά χριστιανικά χαλκεύματα που αποσκοπούνε στο να καταδείξουνε το ψεύδος των μαντείων τα οποία ο Ιουλιανός εμπιστευότανε [<a href="#15">15</a>]<a name="15a"></a>.<br /><br />Γίνεται σαφές από τα παραπάνω ότι ο Κεδρηνός ούτε είναι, αλλά ούτε και μπορεί να θεωρηθεί εχέγγυα και αξιόπιστη πηγή για τον υποτιθέμενο χρησμό.<br /><br />Για να δούμε τώρα τι λέει ο Φιλοστόργιος. Τα λόγια που παραθέτει (δες παραπομπή [<a href="#1">1</a>]<a name="1a"></a>) λένε ότι ο Απόλλωνας δεν έχει πλεόν κατοικία και ότι η μαντική ικανότητά του έχει πια σβήσει από τους Δελφούς. Όπως πολύ ορθώς επισημαίνει ο Bowra [<a href="#16">16</a>]<a name="16a"></a> αυτά τα λόγια για να είναι αληθινά προϋποθέτουνε την ερήμωση των Δελφών. Το «δαίδαλος αυλά» είναι ο ναός του Απόλλωνος και η «καλύβα» το ιερό άδυτο του ναού [<a href="#17">17</a>]<a name="17a"></a>. Αφού ο ναός έχει πέσει στο έδαφος και το ιερό άδυτο δεν υπάρχει τότε θα πρέπει να έχουνε ισοπεδωθεί και οι Δελφοί, πράγμα το οποίο όμως δεν ισχύει. Είναι αλήθεια ότι ο Μέγας Κωνσταντίνος είχε ρημάξει τους Δελφούς κατακλέβοντας πολλούς από τους θησαυρούς του [<a href="#18">18</a>]<a name="18a"></a>[<a href="#19">19</a>]<a name="19a"></a>, παρ' όλα αυτά οι Δελφοί διατηρούσανε ακόμα την αίγλη τους και δεν είχανε ερειπωθεί. Υπήρχανε ακόμα ανδριάντες του Κωνσταντίνου, του Κωνστάντιου και του Ιουλιανού, το οποίο μαρτυρεί ότι οι Δελφοί επιζούσανε και ότι το μέρος έχαιρε σεβασμού [<a href="#20">20</a>]<a name="20a"></a>. Ο Ημέριος αναφέρει επίσης ότι γινότανε ακόμη ιεροπραξίες στο ναό [<a href="#21">21</a>]<a name="21a"></a> την οποία αναφορά του Ημερίου ο Bowra τη χρονολογεί στις αρχές της βασιλείας του Ιουλιανού [<a href="#22">22</a>]<a name="22a"></a>. Στην πραγματικότητα οι Δελφοί ήτανε ακόμα ακμαίοι και χρησμοδοτούσανε τουλάχιστον μέχρι το 384, όταν ο Κλαυδιανός απευθυνόμενος στον αυτοκράτορα Ονώριο και αναφερόμενος στη γέννησή του (του Ονωρίου), λέει ότι έσπασαν τη σιωπή τους οι Δελφοί και ο Κερασφόρος Άμμωνας [<a href="#23">23</a>]<a name="23a"></a>. Η δήωση των Δελφών πρέπει να άρχισε εκείνη την περίοδο με τους αλάστορες Θεοδόσιο και Κυνήγιο και να αποτελειώθηκε με τον Αρκάδιο.<br /><br />Ίσως κάποιοι να αναλογιστούνε ότι το μαντείο είχε ήδη σιωπήσει ως αποτέλεσμα του ειδεχθές Θεοδοσιανού Κώδικα 9.16.4 (Κωνστάντιος: «sileat omnibus perpetuo divinandi curiositas») [<a href="#24">24</a>]<a name="24a"></a>. Αλλά αυτό από μόνο του αναιρεί την παράθεση του Φιλοστόργιου· αν το μαντείο είχε όντως σωπάσει τότε πώς έδωσε το χρησμό που αναφέρει ο Φιλοστόργιος;<br /><br />Ο Bowra είναι σαφής: «είναι αδύνατον να πιστέψουμε ότι αυτό το κείμενο είναι χρησμός. Δεν ταιριάζει ούτε στους Δελφούς ούτε στην προσπάθεια του Ιουλιανού να αναζωογονήσει την εθνική λατρεία. Παρά την αδιαμφισβήτη δύναμή του, είναι μια πλαστογραφία, ένα ποίημα που μεταμφιέζεται σαν χρησμός, αλλά στην πραγματικότητα εξυπηρετεί άλλες ανάγκες» [<a href="#25">25</a>]<a name="25a"></a> και «Στις λέξεις «λαλέουσαν» και «λάλον» υπάρχει περισσότερο από ένα ίχνος για προσβολή και η επανάληψη του λαλ- ισχυροποιεί την υπόνοια ότι ο χρησμός του μαντείου δεν είναι τίποτα περισσότερο από φληναφήματα και ασυναρτησίες. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τον τρόπο που ο Αρτέμιος ξεστομίζει τις φράσεις [σσ. ο Αρτέμιος εκστομίζει τις προτάσεις του χρησμού ενώ είναι σε απελπιστική θέση και δικάζεται για τη ζωή του] για να αποδείξει την αχρηστία του Απόλλωνος στον Ιουλιανό. Ο Φιλοστόργιος είδε το αρνητικό πνεύμα του χρησμού και αν σκεφτούμε χωρίς προκαταλήψεις θα δούμε ότι ο χρησμος ακούγεται σαν να λοιδωρεί τον αυτοκράτορα που εγκαταλείφθηκε από τους ίδιους του τους θεούς. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να έχει επινοηθεί από χριστιανό για να δείξει τη ματαιότητα της πίστεως του Ιουλιανού στο μαντείο. Κανένας χριστιανός δε θα είχε πρόβλημα να παρουσιάσει σαν άχρηστο το μαντείο· τον Απόλλωνα τον θεωρούσανε δαίμονα, δε θα αρνούτανε την ύπαρξή του, και να τον κάνουνε [τον Απόλλωνα] να παραδεχτεί την ίδια του την ήττα θα ήτανε πολύ ελκυστικό για τους χριστιανούς. Φαίνεται ότι ο χρησμός είναι χριστιανική απάτη που έχει ως σκοπό να δραματοποιήσει και να πείσει τους χριστιανούς να δεχτούνε την κατάσταση [την παρακμή δηλαδή του ελληνισμού] σαν αληθινή. Αυτό που κάνει το κείμενο του χρησμού μοναδικό δεν είναι η μελαγχολία για το ανέκκλητο παρελθόν αλλά η παρόρμηση να καταδείξει την αχρηστία των δελφικών αξιώσεων, έτσι όπως ο Ιουλιανός μέσα στην ευπιστία του είχε ενισχύσει και πιστέψει» [<a href="#25">25</a>]<a name="25a"></a>.<br /><br />Και καταλήγει ο Bowra «Αυτή η πλαστογράφηση του δελφικού χρησμού, ώστε να συνάδει με τη χριστιανική πολεμική, δεν είναι μοναδική. Ο Ευσέβιος, που πέθανε γύρω στο 340, επίσης μας παραδίδει έναν υποτιθέμενο (σ.σ. alleged στο πρωτότυπο) χρησμό που έδωσε η Πυθία στον Αύγουστο, στον οποίο ο θεός λέει ότι με τη διαταγή ενός «Εβραίου παιδιού» (σ.σ. παις Εβραίος στο πρωτότυπο) θα πρέπει να πάει πίσω στον Άδη. (ap. Cedr. 1, p. 320 BEKKER)» [<a href="#26">26</a>]<a name="26a"></a><br /><br />Ψεύδος λοιπόν ο υποτιθέμενος χρησμός.<br /><br /><a name="1"></a>[<a href="#1a">1</a>] Artemii Passio 35 [Artemius' Rede an Julian], Philostorgius Scr. Eccl., Historia ecclesiastica (fragmenta e passione Artemii), Βιβλίο 7, 1c<br /><a name="2"></a>[<a href="#2a">2</a>] Georgius Cedrenus Chronogr., Compendium historiarum. 532.8<br /><a name="3"></a>[<a href="#3a">3</a>] <a href="http://www.ecclesia.gr/greek/Archbishop/christodoulos.asp?id=59&what_main=1&what_sub=5&lang=gr&archbishop_heading">«Λόγος και ρόλος της Ορθοδοξίας στην Ενωμένη Ευρώπη»</a> (λόγος του πρώην αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου)<br /><a name="4"></a>[<a href="#4a">4</a>] Θεοδώρητος - Theodoretus Theol. et Scr. Eccl., Historia ecclesiastica. 200.10<br /><a name="5"></a>[<a href="#5a">5</a>] E.A.Thompson, The Last Delphic Oracle, The Classical Quarterly, Vol. 40, No. ½ (Jan. - April., 1946), σελ. 36<br /><a name="6"></a>[<a href="#6a">6</a>] ο.π. σελ. 35<br /><a name="7"></a>[<a href="#7a">7</a>] Joseph Fontenrose, The Delphic Oracle: its responses and operations, Berkeley, Los Angeles and London: University of California Press, 1978, σ. 5<br /><a name="8"></a>[<a href="#8a">8</a>] Cod. Theodos. 16.10.9 και Cod. Theodos. 16.10.13<br /><a name="9"></a>[<a href="#9a">9</a>] Euseb. Praeparatio evangelica 2.3.2 (μέσω του Κλήμη του Αλεξανδρέα)<br /><a name="10"></a>[<a href="#10a">10</a>] E. Schwartz, “Eusebios von Caesarea,” RE 11 (1909) 1390–91; J. Sirinelli and E. des Places, Eusèbe de Césarée. La Préparation Evangélique, Livre I (SC 206 [Paris 1974]) 8–14. (μέσω του Aaron P. Johnson, "Ancestors as Icons: The Lives of Hebrew Saints in Eusebius' Praeparatio Evangelica," 44 (2004) σελ. 246)<br /><a name="11"></a>[<a href="#11a">11</a>] Georgius Cedrenus Chronogr., Compendium historiarum. 538.6<br /><a name="12"></a>[<a href="#12a">12</a>] Averil. M. Cameron, Agathias and Cedrenus on Julian, The Journal of Roman Studies, Vol. 53, Parts 1 and 2 (1963), σελ. 91-94<br /><a name="13"></a>[<a href="#13a">13</a>] ό. π. σελ 93<br /><a name="14"></a>[<a href="#14a">14</a>] Walter Emil. Kaegi, Jr, Research on Julian the Apostate 1945-1964, The Classical World, Vol. 58, No. 8 (April 1965), σελ. 234<br /><a name="15"></a>[<a href="#15a">15</a>] Averil. M. Cameron, Agathias and Cedrenus on Julian, The Journal of Roman Studies, Vol. 53, Parts 1 and 2 (1963) σελ. 91<br /><a name="16"></a>[<a href="#16a">16</a>] C. M. Bowra, ΕΙΠΑΤΕ ΤΩΙ ΒΑΣΙΛΗΙ, Hermes, Vol. 87, No. 4 (December 1959), σελ. 427<br /><a name="17"></a>[<a href="#17a">17</a>] ό.π. σελ. 433<br /><a name="18"></a>[<a href="#18a">18</a>] Ζώσιμος, Historia Nova, 2.31.1<br /><a name="19"></a>[<a href="#19a">19</a>] Ευσέβιος, Vita Constantini, 3.54.1<br /><a name="20"></a>[<a href="#20a">20</a>] C. M. Bowra, ΕΙΠΑΤΕ ΤΩΙ ΒΑΣΙΛΗΙ, Hermes, Vol. 87, No. 4 (December 1959), σελ. 427<br /><a name="21"></a>[<a href="#21a">21</a>] Himerius soph. Declamationes et orationes, 12.28<br /><a name="22"></a>[<a href="#22a">22</a>] C. M. Bowra, ΕΙΠΑΤΕ ΤΩΙ ΒΑΣΙΛΗΙ, Hermes, Vol. 87, No. 4 (December 1959), σελ. 427<br /><a name="23"></a>[<a href="#23a">23</a>] Claudian, Panegyric on the fourth consulship of the emperor Honorius, Loeb Classical Library, 1922, σελ. 297<br /><a name="24"></a>[<a href="#24a">24</a>] Codex Theodosianus, 9.16.4<br /><a name="25"></a>[<a href="#25a">25</a>] C. M. Bowra, ΕΙΠΑΤΕ ΤΩΙ ΒΑΣΙΛΗΙ, Hermes, Vol. 87, No. 4 (December 1959), σελ. 430<br /><a name="26"></a>[<a href="#26a">26</a>] ό.π. σελ. 434.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-7967568140997595471?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-83071878224665125282008-05-13T02:19:00.000-07:002009-11-23T04:25:46.209-08:00<object classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11CF-96B8-444553540000" codebase="http://active.macromedia.com/flash2/cabs/swflash.cab#version=5,0,0,0" width="850" height="700"><param name="movie" value="http://www.yseeve.gr/flash/love_pics.swf" /><param name="play" value="false" /><param name="loop" value="false" /><param name="quality" value="high" /><param name="allowScriptAccess" value="never" /><param name="allowNetworking" value="internal" /><embed src="http://www.yseeve.gr/flash/love_pics.swf" type="application/x-shockwave-flash" pluginspage="http://www.macromedia.com/shockwave/download/index.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash" width="850" height="700" play="false" loop="false" quality="high" allowscriptaccess="never" allownetworking="internal"></embed></object><br /><object classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11CF-96B8-444553540000" codebase="http://active.macromedia.com/flash2/cabs/swflash.cab#version=5,0,0,0" width="1" height="1"><param name="movie" value="http://www.yseeve.gr/flash/sound_control10.swf" /><param name="play" value="false" /><param name="loop" value="false" /><param name="quality" value="high" /><param name="allowScriptAccess" value="never" /><param name="allowNetworking" value="internal" /><embed src="http://www.yseeve.gr/flash/sound_control10.swf" type="application/x-shockwave-flash" pluginspage="http://www.macromedia.com/shockwave/download/index.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash" width="1" height="1" play="false" loop="false" quality="high" allowscriptaccess="never" allownetworking="internal"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-8307187822466512528?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-53615765639063179562008-03-19T16:36:00.000-07:002009-11-23T04:25:53.269-08:00Διαβάζα πριν από λίγες μέρες σε μία αγορά συζήτησης ότι οι Έλληνες κάνανε αιματηρές θυσίες και ότι αυτό ήτανε κάτι το μεμπτό. Δε θα ήθελα να αναλύσω παραδείγματα από σημερινές παρόμοιες καταστάσεις (γαλοπούλες τα Χριστούγεννα, αμνοερίφια το Πάσχα κλπ), απλώς θα ήθελα να πω δύο λόγια για τις αιματηρές θυσίες των Ελλήνων.<br /><br />Η θυσία για τους Έλληνες εθνικούς είναι κάτι το ιερό. H επικοινωνία με τους θεούς γίνεται μέσω των ιεροπραξιών και κατά συνέπεια και των θυσιών, ως αναπόσπαστο κομμάτι των ιεροπραξιών. Η θυσία (αιματηρή ή αναίμακτη) είναι ο ακρογωνιαίος λίθος κάθε ιεροπραξίας. Ο ταύρος, το πρόβατο, η αίγα, ή οποιοδήποτε άλλο ζώο, παρουσιάζεται στους θεούς και μετά θανατώνεται, καίγεται και τρώγεται από τους συμμετέχοντες στην ιεροπραξία. Η θυσία δεν είναι μία στυγνή και βλοσυρή πράξη· είναι ένας σοφός και έμφρωνας τρόπος να αντιμετωπίσουμε την ανάγκη σφαγιασμού ενός ζώου προς βρώσιν. Στην πραγματικότητα η ιεροτελεστία που συνοδεύει τη θυσία δείχνει ότι υπάρχει ένταση και τεταμένες αισθήσεις για τη θανάτωση του ζώου. Έτσι με την ιεροπραξία δημιουργήται η ψευδαίσθηση ότι το ζωντανό πηγαίνει ηθελημένως προς το θάνατό του και πριν την θανάτωσή του όλοι οι παρεστώτες πετούνε από λίγο κριθάρι πάνω του, σαν να επωμίζονται όλοι την ευθύνη της σφαγής. Τη στιγμή του σφαγιασμού οι γυναίκες μοιρολογούνε, ως σημάδι αναγνώρισης της σοβαρότητος του να αφαιρείς ζωή.<br /><br />Η θυσία ως ιερή στιγμή είναι κοινό χαρακτηριστικό όλων των ειροπραξιών· η επίγνωση ότι κάθε μετάβαση εμπεριέχει απώλεια. Και αυτή ακριβώς η απώλεια αναγνωρίζεται κατά της διάρκεια της ιεροτελεστίας.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-5361576563906317956?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-39722416298446664252007-11-27T13:24:00.000-08:002009-11-23T04:46:28.738-08:00«Ω Ζευ πάτερ Ζευ, σον μεν ουρανού κράτος,<br />συ δ' έργ' επ' ανθρώπων οράς,<br />λεωργά και θεμιστά,<br />συ δε θηρίων, ύβρις τε και δίκη μέλει.»<br /><br />Με αυτά τα λόγια ο λυρικός ποιητής Αρχίλοχος άρχιζε τον ύμνο του προς το θεό Ζήνα πριν 2.600 ετη. Την Κυριακή 25 Νοεμβρίου 2007 στους στύλους του Ολυμπίου Διός, ο ύπατος των θεών υμνήθηκε ξανά μετά από 1.600 έτη. Τιμήθηκε και δοξάστηκε, λατρεύτηκε και πάλι από όσους δεν ξεχνούνε και αισθάνονται Έλληνες. Πέρυσι είμασταν λίγοι, φέτος περισσότεροι, του χρόνου ακόμα πιο πολλοί. Οι θεοί μας ζούνε ξανά. Τιμή και μνήμη.<br /><br />Δυστυχώς δεν μπόρεσα να παραβρεθώ οπότε οι φωτογραφίες που παραθέτω είναι από το δικτυακό τόπο του τοξόλυρου. Ελπίζω του χρόνου να μπορέσω να είμαι κι εγώ εκεί.<br /><br /><object width="425" height="355" style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/RwlacQQamDk&rel=1"></param><param name="wmode" value="transparent"></param><embed src="http://www.youtube.com/v/RwlacQQamDk&rel=1" type="application/x-shockwave-flash" wmode="transparent" width="425" height="355"></embed></object><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-3972241629844666425?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-56537654378742053822007-09-30T06:41:00.000-07:002009-11-23T04:26:13.208-08:00Σημείωση: οι όροι «Ακαδημία», «Φιλοσοφική Ακαδημία», «Νεοπλατωνική Σχολή», «Νεοπλατωνική Ακαδημία» και «Φιλοσοφική Σχολή» χρησιμοποιούνται για να δείξουνε το ίδιο πράγμα. Όπως επίσης και οι όροι «Έλληνας», «παγανιστής» και «εθνικός» οι οποίοι πολλές φορές αποτελούνε μετάφραση του όρου pagan από τα πρωτότυπα.<br /><br /><b>Έκλεισε η Ακαδημία το 529;</b><br /><br />Η διαρρήδην μαρτυρία του Μαλάλα περί της απαγορεύσεως της φιλοσοφίας στην Αθήνα [<a href="#1">1</a>]<a name="1a"></a> και η άμεση αναφορά του Αγαθία [<a href="#2">2</a>]<a name="2a"></a> θα έπρεπε να ήτανε αρκετές για να συνειδητοποιήσουμε τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε η ελληνική σκέψη και οι Έλληνες από την εξάπλωση και επιβολή του χριστιανισμού. Δυστυχώς αρκετοί αμφισβητούνε αυτές τις μαρτυρίες και προσπαθούνε να αποδείξουνε το αντίθετο, λέγοντας ότι α) η φιλοσοφία εκείνη την εποχή είχε παρακμάσει και ότι το κλείσιμο της σχολής ήτανε αποτέλεσμα αυτής της παρακμής και ότι β) η φιλοσοφία διδάσκονταν ακόμα στην Αλεξάνδρεια (και άρα δε θα μπορούσε να έχει απαγορευτεί από τον Ιουστινιανό). Στο κείμενο παρακάτω εξετάζονται και οι δύο αυτές απόψεις.<br /><br />Τα επιχειρήματα που αντλούνε οι περισσότεροι για να αποδείξουνε ότι η Ακαδημία δεν είχε κλείσει προέρχονται κυρίως από τον Alan Cameron και το έργο του «The Last Days of the Academy at Athens» [<a href="#3">3</a>]<a name="3a"></a> αλλά και από δύο σκόρπιες αναφορές σε κάποιες προσωπικότητες εκείνης της εποχής, τον Τυχικό Βυζάντιο και τον Θεόδωρο (μετέπειται αρχιεπίσκοπο Canterbury) που υποτίθεται ότι σπούδασαν στην Αθήνα. <br /><br />Ο Cameron υποστηρίζει ότι έκλεισε η Ακαδημία για κάποια έτη και μετά ξαναάνοιξε. Τα επιχειρήματα του Cameron βασίζονται σε δύο κυρίως ενδείξεις:<br /><br />α) Ότι ενώ, σύμφωνα με τον Μαλάλα, ο Ιουστινιανός απαγόρευσε τη νομική στην Αθήνα υπήρχανε και αλλού νομικές σχολές. Άρα, αν κάνει λάθος ο Μαλάλας σχετικώς με τις νομικές σχολές τότε κάνει λάθος και σχετικώς με τη φιλοσοφία.<br /><br />β) ότι τα διαδοχικά υπήρχανε ακόμα για οποιαδήποτε περίοδο από το 529 μέχρι και περίπου το 560, και άρα, αφού υπήρχανε τα διαδοχικά έπρεπε να υπάρχει και Ακαδημία.<br /><br />Το α) έχει πλέον καταρριφθεί. Έχουνε περάσει σχεδόν σαράντα έτη από τότε που ο Cameron δημοσίευσε το έργο του και νέες ανακαλύψεις έχουνε έλθει στο φως των ερευνών. Η πιο πρόσφατη έρευνα είναι αυτή του Edward Watts στο πρόσφατο (2004) έργο του «Justinian, Malalas and the End of the Athenian Philosophical Teaching in A.D. 529» [<a href="#4">4</a>]<a name="4a"></a>, όπου έχει αποδείξει ότι το χωρίο του Μαλάλα δεν έλεγε «νόμιμα» αλλά «αστρονομίαν». Το σφάλμα οφείλεται στην έκδοση του Dindorf [<a href="#5">5</a>]<a name="5a"></a> που περιέχει τη λέξη «νόμιμα» και η οποία (η έκδοση του Dindorf) δεν είναι κριτική αφού βασίζεται σε χειρόγραφο του 17ου αιώνος το οποίο είναι διαφορετικό από άλλα σύγχρονά του. Ο Watts δείχνει ότι η λέξη «αστρονομία» ταιριάζει πιο πολύ αναλύοντας τις συνθήκες και άλλα χειρόγραφα του 6ου αιώνος.<br /><br />Μία δεύτερη ένδειξη που συνηγορεί υπέρ της λέξεως «αστρονομία» είναι ότι δεν υπάρχουνε αρκετές πληροφορίες που να αποδεικνύουνε ότι υπήρχε νομική σχολή στην Αθήνα εκείνη την εποχή και έτσι είναι λογικό να υποθέσουμε ότι το κείμενο δε μιλάει για νομική (που δεν υφίστατο) αλλά για αστρονομία.<br /><br />Το β) επιχείρημα του Cameron έχει επίσης καταρριφθεί από τον Blumenthal [<a href="#6">6</a>]<a name="6a"></a>. <br /><br />Ο Cameron αναφέρεται στα «διαδοχικά» και σε ένα απόσπασμα του Ολυμπιοδώρου που λέει ότι «παρά τις συνεχείς δημεύσεις τα διαδοχικά έχουνε διατηρηθεί». Η λέξη «διαδοχικά» μπορεί να έχει αρκετές σημασίες, το μισθό του σχολάρχη, την περιουσία της Ακαδημίας ή ακόμα και την πνευματική διαδοχή. Ο Cameron αναφέρει πολλές πιθανές ημερομηνίες για το παραπάνω χωρίο, από το 529 μέχρι και το 560, αλλά όπως τόνισε και ο Whittaker η μετοχή ενεστώτα (του κειμένου του Ολυμπιοδώρου) μπορεί να αναφέρεται σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή της αναφοράς του κυρίως ρήματος, δηλαδή από τότε που ιδρύθηκε η Φιλοσοφική Σχολή από τον Πλάτωνα μέχρι τη στιγμή του γραψίματος του χωρίου.<br /><br />Το δεύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε είναι ότι δεν υπάρχει καμία άλλη αναφορά, εκτός από μία στο λεξικό Σούδα για τον Πλάτωνα, που να λέει ότι η περιουσία της Ακαδημίας είχε κληρονομηθεί από τον Πλάτωνα. <br /><br />Άρα ο Ολυμπιόδωρος έχει κάνει λάθος να συμπεράνει ότι η περιουσία της Ακαδημίας έχει προέλθει από τον Πλάτωνα. Και αφού κάνει λάθος γι' αυτό είναι πολύ πιθανόν να κάνει λάθος στο ότι οι χορηγήσεις υπήρχανε στις μέρες του. <br /><br />Συνεχίζει ο Blumenthal αναλύοντας διάφορες επιγραφές που βρεθήκανε και αναφέρονται στον Πλούταρχο, τον φιλόσοφο που ξανάρχισε τη διδασκαλία στην Ακαδημία, και αποδεικνύει ότι ήτανε αρκετά πλούσιος, τόσο ώστε είναι πολύ πιο λογικό να υποθέσουμε ότι ο πλούτος βρισκότανε στα χέρια των σχολαρχών παρά το ότι αποτελούσε περιουσία της Ακαδημίας. Και καταλήγει λέγοντας ότι «μέχρι στιγμής μπορούμε να πούμε ότι ο Ολυμπιόδωρος σχεδόν σίγουρα έκανε λάθος σχετικά με την Πλατωνική κληρονομιά» [<a href="#7">7</a>]<a name="7a"></a>.<br /><br />Κάποιοι φυσικά εδώ πέρα, αφού πλέον έχει αποδειχτεί ότι τα επιχειρήματά τους είναι ανυπόστατα, θα μπορούσανε να κάνουνε ιδεολογικούς ελιγμούς και να πούνε «ναι μεν... αλλά», δηλαδή ναι μεν η Ακαδημία μπορεί να έκλεισε από τον Ιουστινιανό αλλά έτσι κι αλλιώς ήδη είχε πέσει σε μια κατάσταση παρακμής. Ουδέν ψευδέστερον τούτου.<br /><br />Η Ακαδημία και η φιλοσοφία ανέκαθεν ήτανε ακμάζουσες στην Αθήνα, τόσο ακμάζουσες που δεν έκλεισαν ούτε και μετά την καταστροφή της Αθήνας από τους Έρουλους το 267 μ.Χ. Ακόμα και τα γενέθλια του Πλάτωνος και του Σωκράτους εορταζόντουσαν στον 5ο και πιθανώς και στον 6ο αιώνα με συμπόσια και ομιλίες σχετικά με την ελληνική Γραμματεία. Από τη στιγμή που οι φιλοσοφικές σχολές και οι φοιτητές τους αποτελούσανε τη ραχοκοκαλιά του Αθηναϊκού πληθυσμού υπήρχε ελάχιστη πιθανότητα για να αναδειχθεί μια νέα θρησκεία [<a href="#8">8</a>]<a name="8a"></a>. Μπορεί ο χριστιανισμός να ήτανε η επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας αλλά ακόμα και τότε το πιο εντυπωσιακό τμήμα των όσων είχανε απομείνει από την αυτοκρατορία τον 4ο και 5ο αιώνα στην Αθήνα είναι ουσιαστικώς ο παγανιστικός τους χαρακτήρας [<a href="#9">9</a>]<a name="9a"></a>. Αυτός ο παγανιστικός χαρακτήρας υπήρχε κυρίως λόγω της Νεοπλατωνικής Ακαδημίας, η οποία κυριαρχούσε και ήτανε η πιο κραταιά αντι-χριστιανική δύναμη στην Αθήνα [<a href="#10">10</a>]<a name="10a"></a>. Εφ' όσον κυριαρχούσε η Ακαδημία και η ελεύθερη σκέψη δε θα μπορούσε ποτέ να επικρατήσει ο χριστιανισμός. Έπρεπε λοιπόν να «βγει από τη μέση» όπως θα λέγαμε σήμερα.<br /><br />Δυστυχώς για όσους υποστηρίζουνε ότι η Ακαδημία είχε παρακμάσει και το κλείσιμό της ήλθε σαν φυσική απόρροια του χρόνου και της παρακμής οι ίδιες οι αρχαιολογικές ανασκαφές (εκτός δηλαδή από τα χωρία του Μαλάλα και την άμεση, πλην σαφή, αναφορά του Αγαθία) τούς αποδεικνύουνε λάθος. Η Arja Karivieri συσχετίζει το κτήριο που το ονομάζει «Οικία του Πρόκλου» με τη Νεοπλατωνική Ακαδημία και λέει ότι το κτήριο αυτό εγκαταλείφθηκε ξαφνικώς τον έκτο αιώνα [<a href="#11">11</a>]<a name="11a"></a>. Αυτό είναι κάτι που υποστηρίζεται και από την Frantz από αρχαιολογικές έρευνες που γίνανε στη δεκαετία του '70. Οι έρευνες αυτές δείξανε ότι πηγάδια μέσα στην αγορά ήτανε ασφυκτικώς γεμάτα με σχεδόν άθικτα αγάλματα και προτομές. Ανέκαθεν στην αρχαιότητα τα πηγάδια χρησίμευαν ως κάδοι απορριμάτων και μπάζων, αλλά είναι εντυπωσιακό να βρίσκουμε ολόκληρα αγάλματα μέσα σε αυτά. Γιατί κάποιος να ρίξει τα αγάλματα μέσα σε πηγάδια; Αυτό σημαίνει ότι κάτι πρέπει να έγινε εκείνη την περίοδο. Η μόνη πιθανή εξήγηση, η οποία ταιριάζει και με κεραμικά που βρεθήκανε σε πατώματα και άλλα πηγάδια της περιοχής είναι ότι αυτό έγινε με την έκδοση του εδίκτου το 529 [<a href="#12">12</a>]<a name="12a"></a>. Οι εθνικοί εκείνης της εποχής, λόγω του επικείμενου ολέθρου που θα επέφερε το έδικτο του Ιουστινιανού, κρύψανε τα αγάλματα μέσα σε πηγάδια με σκοπό να τα σώσουνε και να τα επαναφέρουνε αργότερα, όταν ίσως θα ηρεμούσανε τα πράγματα.<br /><br />Τα έδικτα του Ιουστινιανού ήτανε τόσο σφοδρά που ακόμα και ολόκληρο σύμπλεγμα οικιών στη βόρεια κλιτύ του Αρεοπάγου, που ολοφανέρως κατοικούντανε από παγανιστές και έχουνε ενδεικτικώς συσχετιστεί με το Δαμάσκιο και τον φιλοσοφικό του κύκλο, ξαφνικώς, στις αρχές του έκτου αιώνος, πέρασε στα χέρια χριστιανών ιδιοκτητών [<a href="#13">13</a>]<a name="13a"></a>. «Φαίνεται σίγουρο», λέει ο Wildberg «ότι ο Δαμάσκιος και ο κύκλος του αφού χάσανε τις περιουσίες τους τούς έμεινε μόνο η επιλογή, εξορία ή θάνατος» [<a href="#14">14</a>]<a name="14a"></a>.<br /><br />Εκτός βεβαίως των παραπάνω η Αθανασσιάδη κάνει μία πολύ ενδιαφέρουσα συσχέτιση. Ο Δαμάσκιος όταν ήτανε νέος είχε επισκεφθεί την Αφροδισιάδα και εμπνεύστηκε από εκεί ιδέες για την αναζωογόνηση της Ακαδημίας. Το Σεβαστείο της Αφροδισιάδος έδωσε την έμπνευση στο Δαμάσκιο όταν χρειάστηκε να δημιουργήσει το σύμπλεγμα των κτηρίων για να στεγάσει όλους τους καθηγητές της Ακαδημίας. Η Αθανασσιάδη προτείνει τις οικίες A, B και C στη βόρεια κλιτύ του Αρεοπάγου ως τις πιο υποψήφιες για το ακαδημαϊκό σύμπλεγμα κτηρίων του Δαμάσκιου, οι οποίες έχουνε περιγραφεί από αρχαιολόγους ως εκπαιδευτικές [<a href="#15">15</a>]<a name="15a"></a>. Υπάρχουνε εκπληκτικές ομοιότητες μεταξύ αυτών των οικιών και του Σεβαστείου της Αφροδισιάδος όπως και μια αξιοσημείωτη συλλογή γλυπτών στις προαναφερθείσες οικίες. Αυτή η συλλογή είναι κυρίως θρησκευτική (και όχι αισθητική) και ρίχτηκε σε δύο πηγάδια το 529 όπως τεκμαίρεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Τα υπόλοιπα αγαλματίδια και γλυπτά, που είτε δεν χωρούσανε στα πηγάδια είτε δεν κρυφτήκανε καλά, βρεθήκανε διαμελισμένα, πράγμα το οποίο δείχνει ότι σκοπός αυτών που το κάνανε ήτανε να προσβάλλουνε. Ανάμεσα και σε άλλες σημαντικές παραχαράξεις που έκανε ο νέος ιδιοκτήτης το πάτωμα των οικιών ήτανε παραποιημένο σε σταυροειδές σχήμα, πράγμα που δείχνει ότι ήθελε να εξαγνίσει το μέρος που πλήγωνε τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Η ιστορία που αποκαλύπτουνε τα ερείπια του Αρεοπάγου δε διαφέρει από τις λογοτεχνικές πηγές, η τονωμένη Ακαδημία του έκτου αιώνος ήτανε το πρώτο θύμα στην αντι-παγανιστική προσπάθεια του Ιουστινιανού [<a href="#16">16</a>]<a name="16a"></a>.<br /><br />Ακόμα και ο ίδιος ο Cameron παραδέχεται ότι μεταξύ του 529 και 531 υπήρξε χωρίς αμφιβολία καταδυνάστευση Ελλήνων. Οι παρατηρήσεις του βασίζονται σε δύο λογοτεχνικές αναφορές. Η πρώτη αναφέρεται στα σχόλια στο «Εγχειρίδιο» του Επίκτητου που έκανε ο Σιμπλίκιος και που ομολογεί τυραννική περίοδο και κρίση εκείνον τον καιρό («εν προσήκοντι καιρώ... τυραννικής περιστάσεως»). Ο Cameron λέει ότι αυτές οι «τυραννικές περιστάσεις» λάβανε χώρα από τους χριστιανούς μεταξύ των ετών 529 και 531 και συσχετίζονται με το κλείσιμο της Ακαδημία [<a href="#17">17</a>]<a name="17a"></a>. Η δεύτερη αναφέρεται σε ανάλυση που κάνει στο λήμμα «εμπρίσαντες» του λεξικού Σούδα το οποίο (το λήμμα) εμφανίζεται στο «Vita Isidori» του Δαμάσκιου και το συσχετίζει με τους διωγμούς των φιλοσόφων εκείνη την εποχή [<a href="#18">18</a>]<a name="18a"></a>.<br /><br />Γενικώς εκείνη την εποχή βλέπουμε μια ανεξήγητη αρνητική κινητικότητα όσον αφορά την Αθήνα. Κτήρια εγκαταλείπονται, αγάλματα κρύβονται στα πηγάδια, εκδίδονται έδικτα κατά των εθνικών, φιλόσοφοι εγκαταλείπουνε την Αθήνα. Όπως πολύ ορθώς το έθεσε ο Hallstrom «σφοδρά μέτρα κατά του παγανισμού στην Αθήνα φαίνονται τόσο στη λογοτεχνία (Vita Procli) όσο και στην αρχαιολογία (κτήριο Ωμέγα, πιθανώς η οικία του Πρόκλου) από τον πέμπτο και τις αρχές του έκτου αιώνος. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία στους ερευνητές (σ.σ. scholars στο πρωτότυπο) για το γεγονός ότι ο Ιουστινιανός κατάπνιγε τον παγανισμό όποτε είχε την ευκαρία» [<a href="#19">19</a>]<a name="19a"></a>.<br /><br />Έχοντας λοιπόν γνώση των αρχαιολογικών και λογοτεχνικών αποδείξεων δεν είναι καθόλου δύσκολο να εξηγήσουμε γιατί τέτοιο μένος κατά της φιλοσοφικής σχολής των Αθηνών όπως καθόλου δύσκολο δεν είναι να δούμε γιατί η Αλεξάνδρια (που φέρνουνε σαν αντεπιχείρημα όσοι δε δέχονται το κλείσιμο της Σχολής) έτυχε καλύτερης μεταχείρισης από τον Ιουστινιανό, τον «μεγαλύτερο καταστροφέα ιδρυμάτων που μπορούσε να υπάρξει» σύμφωνα με τον Προκόπιο [<a href="#20">20</a>]<a name="20a"></a>. Φυσικά κάποιοι θα διαφωνήσουνε και θα προσπαθήσουνε να μειώσουνε την Απόκρυφη Ιστορία (δεν τους συμφέρει που λέει τόσες αλήθειες). Ας είναι, εγώ θα τους παραθέσω τη φράση του Roger D. Scott «Η Απόκρυφη Ιστορία είναι ένα σοβαρό έργο από έναν σοβαρό ιστορικό» [<a href="#21">21</a>]<a name="21a"></a>.<br /><br />Παρ΄ όλο που και στην Αλεξάνδρια (αλλά και στη Γάζα) υπήρχανε σχολές κλασσικών σπουδών καμία δεν έφτανε σε κύρος τη φιλοσοφική σχολή των Αθηνών, όπου και οι περισσότεροι από τους χριστιανούς διανοητές είχανε σπουδάσει [<a href="#22">22</a>]<a name="22a"></a>. Επιπλέον στην Αθήνα υπήρχε εύρωστη εθνική παράδοση αιώνων που (την Αθήνα) την έκαναν λιγότερο επιρρεπή στο χριστιανισμό από τις υπόλοιπες πόλεις στα ανατολική της Μεσογείου. Κατά πάσα πιθανότητα εκκλησίες δεν χτίζονταν επισήμως μέχρι και τον έκτο αιώνα, και οι χριστιανοί έτειναν αρχικώς να κρατάνε μια απόσταση από το κλασσικό παρελθόν της πόλεως, φοβούμενοι να αμφισβητήσουνε τους εδραιωμένους ναούς στα πέριξ της Ακροπόλεως. Το κλείσιμο των ναών άρχισε μόλις στα τέλη του πέμπτου αιώνος και μερικοί κυρίως ναοί, όπως ο Παρθενώνας, το Ερέχθειο και το Ηφαιστείον ίσως να μην μετατράπηκαν σε ναούς μέχρι και τον έβδομο αιώνα [<a href="#23">23</a>]<a name="23a"></a>. Η Αθήνα ήτανε ένα από τα ελάχιστα μέρη όπου οι εθνικοί μπορούσανε να αισθάνονται ασφάλεια στο να εφαρμόζουνε τη θεολογία τους και να διαδίδουνε τις διδαχές τους [<a href="#24">24</a>]<a name="24a"></a>.<br /><br />Ο κύκλος των διανοούμενων που διαμορφώνανε και καθορίζανε τη στόχαση στην αυτοκρατορία εκείνη την εποχή πήγαζε κυρίως από την Αθήνα και ιδιαιτέρως τη φιλοσοφική της Ακαδημία. Εκεί υπήρχε αρχαία παράδοση αιώνων και πάμπολλοι εθνικοί ικανοί να συνεχίσουνε τη φιλοσοφία και το ελληνικό έθος. Έχοντας περάσει κάποιες κακουχίες λόγω κακών επιλογών σχολαρχών και διαμάχες διαδοχής μεταξύ τους, η Ακαδημία άρχισε να φθίνει στα μέσα του πέμπτου και μέχρι τις αρχές του έκτου αιώνος, μέχρι που ανέλαβε σχολάρχης ο Δαμάσκιος [<a href="#25">25</a>]<a name="25a"></a>, ο οποίος άρχισε να επιστρατεύει για την Ακαδημία τους πιο διάσημους φιλοσόφους εκείνη την εποχή [<a href="#26">26</a>]<a name="26a"></a>.<br /><br />Οι ριζικές αλλαγές που επέφερε ο Δαμάσκιος επιρρώσανε τη φήμη της Ακαδημίας και άρχισε να ελκύει φοιτητές από όλη την αυτοκρατορία. Μέχρι το 520 η Ακαδημία είχε γίνει πάλι ακμαιότατο κέντρο φιλοσοφικής σκέψης [<a href="#27">27</a>]<a name="27a"></a>. Αυτό υποστηρίζει και ο Καλδέλλης (σε ανάλυση που κάνει για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του Ιωάννη Λυδού) λέγοντας με σαφήνεια ότι η Αθήνα ήτανε το κέντρο της μη-χριστιανικης σκέψης στην αυτοκρατορία [<a href="#28">28</a>]<a name="28a"></a> όπως επίσης και η Αθανασιάδη λέγοντας ότι «κατά τη διάρκεια της αρχαιότητας η Αθήνα παρέμεινε το μόνο παγκοσμίως αναγνωρισμένο κέντρο παγανιστικής θεολογίας» [<a href="#29">29</a>]<a name="29a"></a>.<br /><br />Αποδεικνύεται λοιπόν ότι η Ακαδημία ήτανε πραγματικώς ακμάζουσα και ζωής σφύζουσα. Δυστυχώς όμως η Αθήνα ανήκε στην Αχαϊκή Επαρχία, όπου η πολιτική της σκηνή άρχισε να διακατέχεται κυρίως από χριστιανούς. Και ακόμα χειρότερα, διοικητικές αλλαγές είχανε δημουργήσει ένα σύστημα τοπικών κυβερνήσεων όπου οι χριστιανοί πολίτες και ο χριστιανικός κλήρος είχανε προτεραιότητα. Μέσα σε αυτό το κλίμα οι χριστιανοί άρχισαν να επιτίθενται σε προεξέχοντες φιλοσόφους όπως ο Πρόκλος και ο Ηγίας. Ο Μαρίνος επίσης αναγκάστηκε να καταφύγει στην Επίδαυρο «δια τη στάσιν του» όπως μας πληροφορεί ο Δαμάσκιος [<a href="#30">30</a>]<a name="30a"></a>. Οι πολιτικές περιστάσεις και τα ιστορικά προηγούμενα δείχνουνε ότι το κλείσιμο της Σχολής το 529 ήτανε η αποκορύφωση ενός αιώνος σποραδικών προσπαθειών των χριστιανών να σπιλώσουνε και να επιτεθούνε στις ιδέες των εθνικών [<a href="#31">31</a>]<a name="31a"></a>, με διωγμούς, δηώσεις και έδικτα.<br /><br />Ο Μαλάλας επίσης επισημαίνει ότι ο νόμος που έστειλε ο Ιουστινιανός στην Αθήνα και απαγόρευε τη διδασκαλία της αστρονομίας και της φιλοσοφίας ήτανε διαφορετικός από τα αντίγραφα του νόμου που σταλθήκανε αλλού. Αναλύοντας αυτή την κίνηση ο Watts συμπεραίνει λέγοντας ότι «η απαγόρευση της διδασκαλίας που αυτός ο νόμος επέβαλλε, ήτανε έτσι σχεδιασμένη ώστε να στραγγίξει τη ζωή του ιδρύματος που ο Δαμάσκιος είχει αρχίσει να ανανεώνει» [<a href="#32">32</a>]<a name="32a"></a>.<br /><br />Το ότι η Αθήνα είχε χειρότερη αντιμετώπιση από τις άλλες πόλεις της αυτοκρατορίας υποστηρίζεται από πολλούς. Ο Downey προσπαθώντας να εξηγήσει γιατί ο Ιουστινιανός απαγόρευσε τη φιλοσοφία στην Αθήνα και όχι στην Αλεξάνδρεια, δίνει μία αρκετά λογική εξήγηση. Αφού έγινε αυτοκράτορας ο Ιουστινιανός εξέδωσε έδικτα που απαγορεύανε αιρετικούς, εθνικούς και Σαμαρίτες από το να διδάσκουνε οιοδήποτε θέμα [<a href="#33">33</a>]<a name="33a"></a>. Φυσικά αυτό έγινε ως τμήμα της προσπάθειάς του να επιτύχει θρησκευτική ενότητα, η οποία, όπως πίστευε ο ίδιος, θα ερχότανε μόνο με την κατάλληλη εκπαίδευση. Οι αιρετικοί ή οι εθνικοί διδάσκαλοι το μόνο που θα έκαναν θα ήτανε να διαφθείρουν τα μυαλά των φοιτητών [<a href="#34">34</a>]<a name="34a"></a>. Έτσι λοιπόν, όπως σημειώνει ο Downey «το κλείσιμο της Φιλοσοφικής Σχολής ήλθε ως συνέπεια των εθνικών καθηγητών της» [<a href="#35">35</a>]<a name="35a"></a>. Κάτι που υποστηρίζεται και από τον Browning λέγοντας ότι (μιλώντας για τον Ιουστινιανό) «... σίγουρα δεν είχε κάτι προσωπικό εναντίον του Δαμάσκιου και του Σιμπλίκιου. Αλλά δεν ταιριάζανε στην αυτοκρατορία έτσι όπως την έβλεπε αυτός. Η διανοητική τους υπεροχή έδινε μια πλασματική αίγλη στις παγανιστικές πεποιθήσεις. Και, ίσως, η μεγάλη περιουσία της Ακαδημίας ήτανε πειρασμός για έναν αυτοκράτορα που ήθελε χρηματοδότηση για τα μεγαλεπήβολα έργα του» [<a href="#36">36</a>]<a name="36a"></a>.<br /><br />Το θέσπισμα του Ιουστινιανού, έτσι όπως σώζεται από τον Μαλάλα είχε στόχο να επιβάλλει τον περιορισμό της φιλοσοφίας διδασκόμενης από τους Έλληνες (δηλαδή της βλασφημίας, αφού οι διδασκαλίες των Ελλήνων ήτανε «βλάσφημες»). Η διδασκαλία της φιλοσοφίας από χριστιανούς δε θα είχε αυτό το αποτέλεσμα [<a href="#37">37</a>]<a name="37a"></a>.<br /><br />Κάτι παρόμοιο για τις ιδέες του Ιουστινιανού γράφει και ο Cesaretti «Ήτανε αυτή η ορθοδοξία απλώς ένα εργαλείο για δύναμη, που βασιζότανε σε αυτό που ο Ιουστινιανός ονόμαζε «Καισαροπαππισμό»; Αν πούμε ναι τότε υποτιμούμε το πραγματικό θεολογικό πάθος του Ιουστιανιανού, την προσωπική του, συμπαγή, σχεδόν υπαρξιακή του αφοσοίωση στην αναζήτηση μιας ιδεατής φόρμουλας πίστης που θα έλυνε όλα τα προβλήματα -τυπικό της ύστερης αρχαιότητας- η οποία θα δημιουργούντανε με το να εφαρμόσει τις αρχαίες φιλοσοφικές ιδέες στο χριστιανικό Ευαγγέλιο» [<a href="#38">38</a>]<a name="38a"></a>.<br /><br />Ο Michael Mass λέει σχετικώς ότι οι χριστιανοί ανέκαθεν αναρωτιούντανε «Τί σχέση έχει η Αθήνα με τα Ιεροσόλυμα; Η Ακαδημία με την Εκκλησία;» [<a href="#39">39</a>]<a name="39a"></a> αλλά κατά τον έκτο αιώνα η ένταση μεταξύ χριστιανικής προσέγγισης και μη-χριστιανικής παράδοσης έγινε ακόμα πιο οξεία, ιδιαίτερα όταν προσεγγιζότανε κάτω από το αυτοκρατορικό πρίσμα. Η προσπάθεια του Ιουστινιανού να δημιουργήσει μια Ρωμαϊκή κοινωνία ομοιόμορφης πίστης περνούσε μέσα από την αποδυνάμωση των συνδετικών κρίκων με το παρελθόν. Με το να καταστείλει τον πολυθεϊσμό και να βάλει στο στόχαστρό του τους διανοούμενους σφράγισε τη μοίρα της κοσμικής μάθησης. Επέβαλε το μειωτικό όρο «παγανιστικές» σε δραστηριότητες και γνώση που προηγουμένως αποτελούσανε αναπόσπαστο στοιχείο του αξιοθαύμαστου πολιτισμού της αυτοκρατορίας. Με λίγα λόγια, στην αρχή της βασιλείας του Ιουστινιανού παραδόσεις και γνώση, ειδικά στη φιλοσοφία, στις τέχνες και στην ιστορία υπήρχανε ανεξαρτήτως από τη χριστιανική ιδιοποίηση. Στο τέλος του έκτου αιώνος αυτές οι αυτόνομες σφαίρες πολιτισμού είχανε σχεδόν εξαφανιστεί [<a href="#40">40</a>]<a name="40a"></a>.<br /><br /><b>Ο Θεόδωρος και ο Τυχικός</b><br /><br />Για να αποκλείσουμε κάθε περίπτωση όμως η σχολή να επαναλειτούργησε θα πρέπει να αναλύσουμε και κάποιες σκόρπιες αναφορές που υπάρχουνε σε κάποιους που τάχα σπουδάσανε φιλοσοφία στην Αθήνα, όπως ο Θεόδωρος της Ταρσού (μετέπειτα αρχιεπίσκοπος Canterbury) και ο Τυχικός (ο επονομαζόμενος Βυζάντιος).<br /><br />Για τον Θεόδωρο υπάρχει μία αναφορά, γραμμένη 219 έτη μετά το κλείσιμο της Ακαδημίας, από τον Πάππα Ζαχαρία προς τον Άγιο Βονιφάκιο (Boniface) [<a href="#41">41</a>]<a name="41a"></a> που λέει ότι γνώριζε φιλοσοφία από την Αθήνα. Για κάποιον που δεν ξέρει τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες εκείνης της εποχής του είναι εύκολο να το πιστέψει. Αν όμως ερευνήσουμε λίγο θα δούμε ότι ο όρος «φιλοσοφία» εκείνη την εποχή χρησιμοποιούντανε περισσότερο για να προσδώσει κύρος παρά για να δείξει ότι κάποιος όντως ήτανε φιλόσοφος. Ο Guglielmo Cavalo απέδειξε ότι αν κάποιος ήθελε να σπουδάσει εκείνη την εποχή θα μπορούσε να το κάνει κυρίως στην Αλεξάνδρεια και στη Νότιο Ιταλία, αλλά όχι στην Αθήνα [<a href="#42">42</a>]<a name="42a"></a>. Ο Michael Lapidge σε έρευνα που κάνει για την καριέρα του Θεόδωρου [<a href="#43">43</a>]<a name="43a"></a> δεν αναφέρει κάν την Αθήνα ως όνομα στην πορεία του Θεόδωρου από την Ταρσό στο Canterbury. Ούτε ο Βέδε (Bede) σύγχρονος του Θεόδωρου αναφέρει την Αθήνα στο έργο του «Historia ecclesiastica gentis Anglorum». Πώς λοιπόν ο Θεόδωρος σπούδασε στην Αθήνα; Και μάλιστα Φιλοσοφία;<br /><br />Γίνεται φανερό ότι το σχόλιο του Πάππα Ζαχαρία σήμαινε απλώς ότι ο Θεόδωρος κατείχει κάποια «ελληνική» μόρφωση [<a href="#44">44</a>]<a name="44a"></a>, ήτοι ότι ήτανε κάποιος ευρυμαθής, κάποιος «φιλόσοφος» (τα εισαγωγικά υπάρχουνε στο πρωτότυπο) που μπορούσε να διδάσκει και να έχει γνώση πολλών εκπαιδευτικών κλάδων [<a href="#45">45</a>]<a name="45a"></a>, κάποιος ειδήμωνας στη ρητορική και στη διαλεκτική [<a href="#46">46</a>]<a name="46a"></a> όχι κάποιος που μπορούσε να κατανοήσει την ελληνική Φιλοσοφία. <br /><br />Το όνομα της Αθήνας και η έννοια της φιλοσοφίας μπήκανε στο κείμενο μόνο και μόνο για να προσδώσουνε κύρος στον Θεόδωρο. Άλλως τε η Αθήνα, μέσα από μια πολιτισμική παράδοση δεκάδων αιώνων, συνέχιζε να υφίσταται ως σύμβολο πολιτισμού και μόνο η αναφορά της αρκούσε για να δώσει αξία σε κάποιον. 220 σχεδόν έτη μετά το κλείσιμο των φιλοσοφικών σχολών, στην εποχή του Καρλομάγνου, το κλέος και η πολιτιστική εμβέλεια της Αθήνας ήτανε τόσο ισχυρή, πού ένα έτος πρωτού στεφθεί αυτοκράτορας ο Καρλομάγνος, ο Αλκουϊν (Alcuin) του έγραψε προτρέποντάς τον να «δημιουργήσει μια νέα Αθήνα στη Γαλλία» [<a href="#47">47</a>]<a name="47a"></a>.<br /><br />Αλλά ακόμα και αν δεχτούμε ότι ο Θεόδωρος σπούδασε για κάποιο διάστημα στην Αθήνα πουθενά δεν υπάρχουνε αποδείξεις ότι σπούδασε φιλοσοφία, πόσο μάλλον από φιλοσοφική σχολή η οποία λειτουργούσε επισήμως. Ο Γισλένος (Gislenus), σύγχρονος του θεοδώρου που σπούδασε στην Αθήνα, διδάχτηκε από ιδιωτικούς δασκάλους [<a href="#48">48</a>]<a name="48a"></a>. Ίσως αυτούς θα μπορούσαμε να τους αποκαλέσουμε «φιλοσόφους» αλλά ήτανε; Δε νομίζω. Αυτοί ήτανε οι λεγόμενοι γραμματιστές, δηλαδή ιδιωτικοί δάσκαλοι που αναλαμβάνανε τη μόρφωση κάποιου· σε καμία όμως περίπτωση φιλόσοφοι.<br /><br />Για τον Τυχικό, η μόνη πρωτογενής πηγή που υπάρχει είναι στην αυτοβιογραφία του Ανανία από τη Σιράκ [<a href="#49">49</a>]<a name="49a"></a>. Ο Τυχικός ήτανε καλόγερος που δίδασκε στο μοναστήρι του Αγίου Ευγενίου και ήτανε δάσκαλος του Ανανία, ο οποίος (ο Ανανίας) ήτανε καλόγερος της Αρμενικής Εκκλησίας [<a href="#50">50</a>]<a name="50a"></a>. Ο Τυχικός σπούδασε στην Αρμενία και πέρασε ένα μήνα στα Ιεροσόλυμα, τρία έτη στην Αλεξάνδρια, ένα έτος στη Ρώμη και μετά από αυτό στην Κωνσταντινούπολη [<a href="#51">51</a>]<a name="51a"></a>. Ο Ανανίας επίσης αναφέρει ότι ο Τυχικός βρήκε στην Αθήνα έναν «διάσημο άνδρα» (δεν αναφέρει το όνομά του) από τον οποίον διδάχτηκε φιλοσοφία [<a href="#52">52</a>]<a name="52a"></a>.<br /><br />Αυτό φυσικά δε συνηγορεί στην άποψη ότι υπήρχε φιλοσοφική σχολή στην Αθήνα και θέτει κάποια ερωτήματα. Ποιός ήτανε αυτός ο «διάσημος άνδρας» που γνώριζε φιλοσοφία και τη δίδασκε; Δεν υπάρχουνε πηγές για κάποιον διάσημο φιλόσοφο εκείνη την εποχή στην Αθήνα. Γιατί ο Ανανίας δεν αναφέρει όνομα; Αυτό κάνει τη μαρτυρία του συγκεχυμένη τη στιγμή που αναφέρει άλλες λεπτομέρειες αλλά όχι μια τόσο σημαντική για τον δάσκαλό του. Πού διδάχθηκε φιλοσοφία, στην Αθήνα ή στην Κωνσταντινούπολη; Ο Ανανίας δεν ξεκαθαρίζει αν ο Τυχικός σπούδασε στην Αθήνα ή στην Κωνσταντινούπολη, αλλά μόνο ότι βρήκε κάποιον διδάσκαλο στην Αθήνα. Ο Robert H. Hewsen υποστηρίζει ότι ο Τυχικός διδάχτηκε φιλοσοφία στην Κωνσταντινούπολη από τον Αθηναίο διδάσκαλο. Η φήμη του ήτανε τόσο μεγάλη ώστε ακόμα και ο Πατριάρχης τον παρακάλεσε να μείνει εκεί αλλά ο Τυχικός αρνήθηκε και γύρισε στην Τραπεζούντα όπου άνοιξε δική του σχολή. Όμως ο θάνατος του διδάσκαλού του ανάγκασε τον ίδιο τον αυτοκράτορα να καλέσει τον Τυχικό πίσω στην Κωνσταντινούπολη να αναπληρώσει την κενή θέση την οποία ο Τυχικός απέρριψε [<a href="#53">53</a>]<a name="53a"></a>. Εδώ πλέον γίνεται ξεκάθαρο ότι ο Τυχικός σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη αφού ο αυτοκράτορας τον κάλεσε πίσω στην Κωνσταντινούπολη, όπου προηγουμένως και ο διδάσκαλος του Τυχικού εδίδασκε.<br /><br /><b>Αθήνα – Αλεξάνδρεια</b><br /><br />Γιατί όμως η Αθήνα και όχι η Αλεξάνδρεια; Αν δούμε τις κοινωνικοθρησκευτικές συνθήκες της Αλεξάνδρειας εκείνη την εποχή θα καταλάβουμε πολύ εύκολα το λόγο. Στην Αλεξάνδρεια άρχισε να αναπτύσσεται ένας νέος τύπος διδασκάλου, αυτού του χριστιανού «φιλοσόφου» (ενός τύπου που υπάρχει ακόμα και στις μέρες μας). Στην Αλεξάνδρεια, οι μαθητές μαθαίνανε από τη μία Όμηρο και Θουκυδίδη, αλλά από την άλλη -και αυτό είναι το πιο σημαντικό- οι χριστιανοί διδάσκαλοι τους υποχρεώνανε να ασχοληθούνε με χριστιανικά θέματα [<a href="#54">54</a>]<a name="54a"></a>.<br /><br />Κάτω από αυτό το πλαίσιο η Αθήνα είχε γίνει αναχρονιστική (αφού οι διδάσκαλοι ήτανε ακραιφνείς εθνικοί και όχι χριστιανοί) και έπρεπε να κλείσουνε οι φιλοσοφικές σχολές. Οι σχολές εκεί ήτανε το αγκάθι στο πρόγραμμα εκχριστιανισμού της αυτοκρατορίας. Δεν ήτανε η διδασκαλία της Φιλοσοφίας αυτή καθεαυτή που ο Ιουστινιανός έβρισκε επικίνδυνη αλλά το ότι αυτή διδασκότανε από εθνικούς καθηγητές οι οποίοι διόλου δεν ενδιαφερόντανε να χτίσουνε τη νέα χριστιανική κουλτούρα που χρειαζότανε ο Ιουστινιανός για την εδραίωση της χριστιανικής Πολιτείας [<a href="#55">55</a>]<a name="55a"></a>· ένα αμάλγαμα δηλαδή χριστιανισμού με φιλοσοφικές ιδέες, που τόσο πολύ τις είχε ανάγκη για να ορθοποδήσει ο ανώριμος χριστιανισμός. Και όπως είναι γνωστό, οι Έλληνες καθηγητές που αρνηθήκανε να γίνουνε χριστιανοί φύγανε πρόσφυγες στην αυλή του βασιλιά της Περσίας [<a href="#56">56</a>]<a name="56a"></a>.<br /><br />Εδώ όμως τίθεται και μία άλλη ερώτηση. Γιατί αυτό το νέο είδος χριστιανού «φιλοσόφου» άρχισε να αναπτύσσεται στην Αλεξάνδρεια και όχι στην Αθήνα; Υπάρχουνε πολλοί λόγοι γι' αυτό.<br /><br />Οι διώξεις και η αποδυνάμωση του ελληνισμού άρχισε επί Πτολεμαίου Ζ', όταν εξαπέλυσε ανθρωποκυνηγητό κατά των Ελλήνων και ελληνιζόντων στην Αλεξάνδρεια κατά την ελληνιστική περίοδο. Ήδη από τότε έχουμε τις πρώτες βίαιες πράξεις συντριβής του ελληνισμού σε αυτόν τον συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο με αποτέλεσμα ο ελληνισμός να αρχίσει σιγά σιγά να χάνει τη ρώμη του και να γίνει εύκολο θύμα στις απηνείς διώξεις που ακολουθήσανε.<br /><br />Ένας άλλος λόγος είναι και γεωγραφικός και κατά συνέπεια και οικονομικός. Η Αλεξάνδρεια, όντως σε μια εύφορη περιοχή ήτανε ο κύριος προμηθευτής καλαμποκιού, ελαιόλαδου και σιταριού της «δεύτερης Ρώμης», δηλαδή της Κωνσταντινούπολης. Ήτανε ζωτικής σημασίας τα φορτηγά πλοία να μεταφέρουνε τρόφιμα στην Κωνσταντινούπολη ανεμποδίστως και αδιακόπως. Και αφού η αυτοκρατορία χριστιανοποιούντανε, οι αυτοκράτορες δεν το διακινδυνεύανε καθόλου να βρίσκεται η Αλεξάνδρεια υπό αλλόθρησκη επιρροή (δηλαδή ελληνική). Έτσι δώσανε ιδιαίτερη βαρύτητα στο χριστιανισμό εκεί πέρα και καταφέρανε από νωρίς να δημιουργήσουνε μια δυνατότερη χριστιανική κοινότητα αναδεικνύοντας αιμοσταγείς επισκόπους στον επισκοπικό θώκο. Διαβάζουμε χαρακτηριστικώς: <br /><br />«στα τέλη του 350 στην Αλεξάνδρεια ένας από τους πιο αντι-παγανιστικούς επισκόπους, ο Αρειανός Γεώργιος, ανέβηκε στο θρόνο της επισκοπής του Αθανάσιου. Ο Γεώργιος χρησιμοποίησε όλες τις μεθόδους που μπορεί να φανταστεί ανθρώπινο μυαλό για να αφανίσει την εθνική λατρεία. Ένας αλαζόνας και προκλητικός, όπου του το επέτρεπαν οι συνθήκες, αλλά κυρίως ύπουλος και δουλοπρεπής, μετέτρεψε ναούς σε εκκλησίες, οργάνωσε δημόσιες παρελάσεις όπου ιερά παγανιστικά αντικείμενα χλευάζονταν, εσκεμμένως προσέβαλλε εθνικούς κατά τη διάρκεια λατρείας τους και, τέλος, έστειλε το στρατό κατά του πιο τέλειου ναού της Αιγύπτου, το Σεράπειο. Και αφού δεν κορέστηκε με τη δήωση των μνημείων, ο Γεώργιος στράφηκε και σε διώξεις ανθρώπων, προξενώντας και την εξορία πολλών σημαίνοντων διδασκάλων, όπως του ιατροσοφιστή Ζήνωνος» [<a href="#57">57</a>]<a name="57a"></a>.<br /><br />Σε όλες αυτές τις καταστροφές συνέβαλλε και η ιστορία του χριστιανισμού στην Αλεξάνδρεια. Από τις μέρες ακόμα των Αποστόλων, οι κεντρικές επισκοπές του χριστιανισμού υπήρχανε στα τρία ηγετικά χριστιανικά κέντρα, Ρώμη, Αλεξάνδρεια και Αντιόχεια [<a href="#58">58</a>]<a name="58a"></a> (η Κωνσταντινούπολη έγινε ηγετικό κέντρο δυό αιώνες αργότερα). Ο Ευαγγελιστής Μάρκος είχε πάει το Ευαγγέλιο στην Αλεξάνδρεια και ο πατριάρχης της Αλεξάνδρειας θεωρούντανε Πάππας αφού ήτανε απ' ευθείας διάδοχος του Μάρκου. Πολλοί βλέπανε την Αλεξάνδρεια σαν την υψηλότερη εκκλησιαστική αρχή, το προπύργιο της χριστιανικής πίστεως [<a href="#59">59</a>]<a name="59a"></a>.<br /><br />Γενικώς στην Αλεξάνδρεια από την εμφάνιση του χριστιανισμού και μετά υπήρχε ανέκαθεν ισχυρό ανθελληνικό κλίμα. Tο 380 έχουμε άγριες εξορμήσεις κατά των εθνικών. Πάλι το 385-386 με τον Κυνήγιο και τον Θεόφιλο, όπου με τις μανιασμένες ορδές φανατικών παππάδων καταστρέψανε ελληνικούς ναούς και αγάλματα. Το 415 η Υπατία διαμελίστηκε στην κυριολεξία από τον Κύριλλο και τα φανατισμένα στίφη ιερέων που όπως πολύ σωστά αναφέρει η Αθανασιάδη «η μοίρα της Υπατίας απέτρεψε τους νέους από το να σπουδάζουνε φιλοσοφία» [<a href="#60">60</a>]<a name="60a"></a>. Στα τέλη του πέμπτου αιώνος, λίγες μόνο δεκαετίες πριν το κλείσιμο της Ακαδημίας των Αθηνών, ο παγανιστής φιλόσοφος Ωραπόλλων εξαναγκάστηκε να παραιτηθεί και να φύγει από την πόλη λόγω των θρησκευτικών του πεποιθήσεων [<a href="#61">61</a>]<a name="61a"></a>. Ο φιλόσοφος Ηραϊσκος καταδιώχτηκε σε θάνατο από το Νικομήδη [<a href="#62">62</a>]<a name="62a"></a>. Ακόμα και ναούς εθνικών Αιγυπτίων καταστρέψανε για να σταματήσουνε τη λατρεία της Ίσιδος στη Μέμφιδα (Menouthis) [<a href="#63">63</a>]<a name="63a"></a>.<br /><br />Κάτω από αυτές τις συνθήκες οι εναπομείναντες Έλληνες είχανε δύο επιλογές. Ή να αλλαξοπιστήσουν (ή να κάνουνε πως αλλαξοπιστήσανε) σε χριστιανούς ή να φύγουνε. Η πρώτη λύση ήτανε και η ευκολότερη αν σκεφτούμε ότι από εδώ και πέρα οι κλασσικές επιστήμες θα προσεγγίζονταν μόνο κάτω από το χριστιανικό τρόπο σκέψης [<a href="#64">64</a>]<a name="64a"></a>.<br /><br />Κάτι τέτοιο έκανε και ο Ολυμπιόδωρος προκειμένου να σώσει τη θέση του και τη ζωή του· αναγκάστηκε να συμβιβαστεί με τη χριστιανική διδασκαλία σε αρκετές θέσεις [<a href="#65">65</a>]<a name="65a"></a>. Και όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο Tarrant (μιλώντας για τον Ολυμπιόδωρο), «εν τέλει πρέπει να τον σκεφτούμε ως πολύ δεκτικό στις χριστιανικές θέσεις. Ο Westerink αναφέρεται στην αρκετά ευέλικτη προσαρμοστικότητα του δόγματός του.... Ο Ολυμπιόδωρος είχε λίγη από τη μεγαλειότητα του Σωκράτη, αλλά τουλάχιστον ήξερε σαν το Σωκράτη πως να αποφεύγει τις τεχνικές λεπτομέρειες της ιδεολογίας του» [<a href="#66">66</a>]<a name="66a"></a>.<br /><br />Κάτι παρόμοιο ως προς το αποτέλεσμα υποστηρίζει και ο Wildberg λέγοντας ότι ο Ολυμπιόδωρος, εν αντιθέσει με το σύγχρονό του Συμπλίκιο, δεν ήτανε το ίδιο Έλληνας. Ήλπιζε για κάποιου είδους συνύπαρξης. Μια ματιά στα σχόλιά του στον Φαίδων, Αλκιβιάδης Α και Γοργίας μας δείχνουνε τον ανούσιο (σ.σ. toothless στο πρωτότυπο) πλατωνισμό του. Ένας σύγχρονος ερευνητής λέει για τα απογοητευτικά του σχόλια «βρίθει από αναπολήσεις και ανέκδοτα για τον Αμμώνιο, ενώ η πραγματική τους ουσία είναι πολύ φτωχή» [<a href="#67">67</a>]<a name="67a"></a>.<br /><br />Φυσικά, όπως είπα και δύο παραγράφους πιο πάνω, αυτό δεν είναι σφάλμα του Ολυμπιοδώρου, ο άνθρωπος προσπαθούσε να σώσει τη ζωή του από τους διωγμούς που εξαπέλυσαν οι χριστιανοί, έπρεπε να είναι προσεχτικός με αυτά που έλεγε και αυτά που έγραφε διαφορετικώς οι χριστιανικές αρχές θα του επέβαλαν κυρώσεις [<a href="#68">68</a>]<a name="68a"></a>.<br /><br />Η αλήθεια είναι ότι πολλοί ιστορικοί συγκλίνουνε στην άποψη ότι η φιλοσοφία στην Αλεξάνδρεια άρχισε να χριστιανοποιείται. Η φιλοσοφική ατμόσφαιρα στην Αλεξάνδρεια ήτανε αναμφιβόλως περισσότερο Αριστοτελική από την Αθήνα, και λιγότερο μαχητική υπέρ του παγανισμού [<a href="#69">69</a>]<a name="69a"></a> και έτσι άρχισε να χριστιανοποιείται [<a href="#70">70</a>]<a name="70a"></a>. Αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι οι Αλεξανδρινοί φιλόσοφοι πληρωνότανε από τις αρχές της Αλεξάνδρειας και όχι από την περιουσία των φιλοσοφικών σχολών [<a href="#71">71</a>]<a name="71a"></a>. Έτσι οι χριστιανοί της Αλεξάνδρειας ανέχονταν τους κρυφο-εθνικούς διδάσκαλους οι οποίοι δεν ήτανε απροκαλύπτως αντι-χριστιανοί (όπως οι φιλόσοφοι των Αθηνών) και οι οποίοι έδειχναν ενδιαφέρον για τον Αριστοτελισμό με αποτέλεσμα να «απεμπολήσουνε τις μοχθηρές θεοσοφικές εικοτολογίες του νεοπλατωνισμού» [<a href="#72">72</a>]<a name="72a"></a>.<br /><br />Αριστοτελισμός λοιπόν, το φιλοσοφικό σύστημα το οποίο (μαζί και με τον Πλατωνισμό) νοσφίστηκαν οι χριστιανοί, παραφράσανε και εγκολπωθήκανε προκειμένου να εδραιώσουνε το άγουρο ακόμα δόγμα τους. Ήτανε προς ώφελος των χριστιανών μια «φιλοσοφική» σχολή στην Αλεξάνδρεια όπου θα μπορούσανε να τη χρησιμοποιήσουνε προς εδραίωση των ιδεών τους. Τα έργα του Φιλόπονου και του Ζαχαρία είναι παραδείγματα χριστιανικής ιδιοποίησης της νεοπλατωνικής φιλοσοφίας με σκοπό να δώσουνε στη χριστιανική δοξασία λογικό έρισμα [<a href="#73">73</a>]<a name="73a"></a>. Φυσικά κανένα από αυτά τα έργα ή τα σχόλια δεν είχανε σχέση με τις ιδέες του Αριστοτέλη. Μπορεί να διαδώσανε την Αριστοτέλεια σκέψη αλλά αποτελούσανε μία αξιοσημείωτη αναίρεση των φιλοσοφικών διδαχών του Αριστοτέλη αν τα συγκρίνουμε δίπλα δίπλα με τα πρωτότυπα [<a href="#74">74</a>]<a name="74a"></a>.<br /><br />Μην ξεχνάμε και το ότι η εποχή για την οποία γίνεται η έρευνα είναι γεμάτη όχι μόνο από διωγμούς εθνικών αλλά και από διωγμούς αιρετικών χριστιανών. Τα πιο επείγοντα ζητήματα παύσανε να είναι οι εθνικοί και η διδασκαλία τους. Τώρα υπήρχανε πιο χειροπιαστά ζητήματα να λύσουνε, και αυτά ήτανε οι «άλλοι χριστιανοί» και οι διαμάχες μεταξύ του Σεβήρου (πατριάρχη Αντιόχειας) και του Ιουλιανού (Αλικαρνασσού) για το αν το σώμα του Ιησού είχε φθαρεί πριν την ανάστασή του ή όχι (αφθαρτοδόκησις). Αυτά ήτανε σοβαρότερα ζητήματα από τις διώξεις των εναπομεινάντων Ελλήνων.<br /><br />Άλλη μια λογική απάντηση στο γιατί η φιλοσοφική σχολή της Αλεξάνδρειας παρέμεινε ανοιχτή βρίσκεται στο γεγονός ότι η μελέτη της φιλοσοφίας ήτανε απαραίτητη για να διατυπωθεί και να κατανοηθεί ο χριστιανισμός. Η Βίβλος δε δίνει πληροφορίες για το αν ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι της ίδιας ουσίας. Ούτε για το πως το θεϊκό και το ανθρώπινο στοιχείο συνδυαστήκανε στο Χριστό. Όποιοι μελετούσανε αυτά τα θέματα έπρεπε να χρησιμοποιήσουνε την Αριστοτέλεια λογική καθώς και τις βασικές έννοιες της Πλατωνικής οντολογίας όπως υπόσταση, φύση, ουσία, ψυχή και νους. Φαίνεται ότι ο χριστιανισμός έκανε επιτακτική την ανάγκη της φιλοσοφίας και μπορούμε να πούμε ότι αυτή επιβίωσε στην Αλεξάνδρεια διότι έδινε βάση στις διαφορετικές χριστιανικές κοινότητες που τη χρησιμοποιούσανε.<br /><br />Αλλά ακόμα και αυτό δε μας δίνει μια τελική απάντηση. Σε πολύ γενικές γραμμές η απάντηση είναι ότι ο χριστιανισμός έφερε μαζί του μία επινόηση παντελώς άγνωστη στον αρχαίο κόσμο, την εξ αποκαλύψεως αλήθεια, που όσο σκανδαλώδης και αν ήτανε έπρεπε να κατανοηθεί.<br /><br />Οι φιλόσοφοι ανέκαθεν ενωποιούσανε τη λογική με τη θεολογία με τέτοιο τρόπο ώστε πάντοτε ξεκινούσανε από το Λόγο και, αμφισβητώντας, καταλήγανε στην πεποίθηση – σχετικώς με το Όντως Ων, τους θεούς και την αθανασία της Ψυχής. Στο χριστιανισμό όμως αυτό το συμπέρασμα, εν αντιθέσει, αποκαλύπτονταν. Και ήτανε αυτή η αποκάλυψη - με την υπόσχεση μιας παγκόσμιας σωτηρίας μέσω κάποιου που από θεός έγινε άνθρωπος, πέθανε στο σταυρό και αναστήθηκε - που αψηφούσε τη λογική. Αυτό που έλειπε αρχικώς από το χριστιανισμό ήτανε ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτές οι ιδέες θα μπορούσανε να κατασκευαστούνε, να συζητηθούνε και να υποστηριχτούνε, αλλά κανείς άλλος δεν πρόσφερε ένα τέτοιο πλαίσιο παρά μόνο η παγανιστική φιλοσοφία. Και γι' αυτό το λόγο η κλασσική φιλοσοφία μέσα στην αυτοκρατορία ήτανε αμφίσημη, εχθρός και σύμμαχος μαζί [<a href="#75">75</a>]<a name="75a"></a>.<br /><br /><b>Η πορεία των Φιλοσόφων μετά το κλείσιμο της Φιλοσοφικής Σχολής</b><br /><br />Όπως αναφέρει ο Αγαθίας μετά το κλείσιμο της Σχολής ο Δαμάσκιος και έξι ακόμα φιλόσοφοι φύγανε και αναζητήσανε καταφύγιο στην αυλή του βασιλέως Χοσρόη, στην Περσία. Σύμφωνα πάντα με τον Αγαθία (που είναι εγκυρότατος αφού μας έχει διασώσει ακόμα και τα ονόματα των φιλοσόφων) οι φιλόσοφοι ήτανε η αφρόκρεμα («το άκρον άωτον») της εποχής και φύγανε γιατί τα θεολογικά τους πιστεύω τους έκανε να μην μπορούνε να ζήσουνε πλέον στην αυτοκρατορία.<br /><br />Εδώ όμως τίθεται ένα άλλο ερώτημα. Ο Χοσρόης δεν έγινε βασιλιάς παρά στις 13 Σεπτεμβρίου του 531, η Φιλοσοφική Σχολή έκλεισε το 529, τί έγινε στα δύο αυτά έτη μεταξύ 529 και 531;<br /><br />Φαίνεται ότι μετά τον περιβόητο νόμο οι φιλόσοφοι μείνανε στην Αθήνα, περιμένοντας ότι ίσως τα πράγματα θα αλλάζανε. Βεβαίως λογικό είναι να υποθέσουμε ότι μετά τον ανθελληνικό αυτό νόμο ο Δαμάσκιος και ο κύκλος του θα ήτανε ο επόμενος στόχος των χριστιανών και θα έπρεπε να κάνουνε αυτό που θα έκανε ο καθένας μας, να το βάλουνε στα πόδια. Αλλά αυτό θα ήτανε κάτι το αντίθετο με την ιδεολογία του Δαμάσκιου, του ανθρώπου που έλεγε ότι «τίποτα δεν αξίζει περισσότερο από την καθαρή συνείδηση» [<a href="#76">76</a>]<a name="76a"></a>. Δε θα μπορούσε να κάνει πίσω, ακόμα και στο κλείσιμο της Φιλοσοφικής Σχολής, τη στιγμή που οι ίδιες του οι φιλοσοφικές του διδαχές εγκωμιάζανε την εμμονή άλλων φιλοσόφων στις προγονικές παραδόσεις [<a href="#77">77</a>]<a name="77a"></a>. Δεν υπήρχε συμβιβασμός. Αυτό ήτανε κάτι που το είχε κάνει και στο παρελθόν [<a href="#78">78</a>]<a name="78a"></a> όταν διάλεξε εξορία αντί για συνεργασία [<a href="#79">79</a>]<a name="79a"></a>. Έτσι παρέμεινε στην Αθήνα περιμένοντας να αλλάξουνε τα πράγματα. Αλλά δυστυχώς οι νόμοι 1.11.9 και 1.11.10 (αλλά και 1.11.10.3) του Ιουστινιανού που εκδόθηκαν δύο έτη αργότερα [<a href="#80">80</a>]<a name="80a"></a>) (δηλαδή το 531), σύμφωνα με τους οποίους τα περιουσιακά στοιχεία των Ελλήνων θα κατάσχεντο από τον αυτοκράτορα, έκαναν τον Δαμάσκιο και τον κύκλο του να εγκαταλείψουνε την Αθήνα και να βρούνε καταφύγιο στην αυλή του Χοσρόη και από εκεί στις Κάρρες της Μεσοποταμίας [<a href="#81">81</a>]<a name="81a"></a>.<br /><br />Μαζί τους έσβησαν και τα φώτα της Παιδείας.<br /><br /><a name="1"></a>[<a href="#1a">1</a>] Ιωάννης Μαλάλας, Χρονογραφία, εκδόσεις Ηλιοδρόμιο, Λόγος 18ος, σελ. 358<br /><a name="2"></a>[<a href="#2a">2</a>] Αγαθίας, Ιστορίαι 2.30.3<br /><a name="3"></a>[<a href="#3a">3</a>] Alan Cameron, The Last Days of the Academy at Athens, Proceedings of the Cambridge Philological Society, vol. 195, 1969<br /><a name="4"></a>[<a href="#4a">4</a>] Justinian, Malalas and the End of the Athenian Philosophical Teaching in A.D. 529, Journal of Roman Studies, vol. 94, 2004, σελ. 168-182<br /><a name="5"></a>[<a href="#5a">5</a>] L. Dindorf, Ioannis Malalae Chronographia, Accedunt Chilmeadi Hodiique Annotationes et. Ric. Bentleii Epistola ad Io. Millium – 1831<br /><a name="6"></a>[<a href="#6a">6</a>] «529 and its Sequel: What Happened to the Academy?» Byzantion xlviii (1978), σελ. 369-385<br /><a name="7"></a>[<a href="#7a">7</a>] ό.π. σελ. 375<br /><a name="8"></a>[<a href="#8a">8</a>] Alison Frantz, Pagan Philosophers in Christian Athens, Proceedings of the American Philological Society, vol. 119, 1975, σελ. 30<br /><a name="9"></a>[<a href="#9a">9</a>] ο.π. σελ. 31<br /><a name="10"></a>[<a href="#10a">10</a>] ό.π. σελ. 31<br /><a name="11"></a>[<a href="#11a">11</a>] Arja Karivieri, The House of Proclus on the Southern Slope of the Acropolis: A contribution, Post-Herulian Athens: Aspects of Life and Culture in Athens A.D. 267-529, ed. by P. Castrén<br /><a name="12"></a>[<a href="#12a">12</a>] Alison Frantz, Pagan Philosophers in christian Athens, Proceedings of the American Philological Society, vol. 119, 1975, σελ. 36-37 και H.J. Blumenthal, 529 and its Sequel: What Happened to the Academy, Byzantion xlviii (1978), σελ. 376-377<br /><a name="13"></a>[<a href="#13a">13</a>] Alison Frantz, The Athenian Agora, XXIV. Late Antiquity, AD 267-700, Princeton, N.J. 1988, σελ. 86-92 και John M. Camp, The Philosophical Schools of Roman Athens, The Greek Renaissance in the Roman Empire, ed. S. Walker and Averil Cameron, Bulletin of the Institute for Classical Studies 55, 1989, σελ. 50-55<br /><a name="14"></a>[<a href="#14a">14</a>] Christian Wildberg, Philosophy in the Age of Justinian, The Cambridge Companion to the Age of Justinian, Cambridge University Press 2005, σελ. 333<br /><a name="15"></a>[<a href="#15a">15</a>] Esperia xlii (1973) 156-164 (T.L. Shear Jr), A. Frantz (n.1) 37-48, J. Mc.k. Camp, The philosophical Schools of Roman Athens, S. Walker-Averil Cameron (eds), The Greek Renaissance in the Roman Empire (BICS Suppl. 1v (1989) 50-55<br /><a name="16"></a>[<a href="#16a">16</a>] Polymnia Athanassiadi, Persecution and Response in Late Paganism – The evidence of Damascius, Journal of Hellenic Studies, 1993, vol. 113, σελ. 23-24<br /><a name="17"></a>[<a href="#17a">17</a>] Alan Cameron, The Last days of the Academy at Athens, Proceedings of the Cambridge Philological Society, vol. 195, 1969, σελ. 14 και 16<br /><a name="18"></a>[<a href="#18a">18</a>] ό.π. σελ. 15<br /><a name="19"></a>[<a href="#19a">19</a>] Gunnar af Hallstrom, The Closing of the Neoplatonic School in A.D. 529: An Additional Aspect, Post-Herulian Athens: Aspects of Life and Culture in Athens A.D. 267-529, ed. by P. Castrén, σελ. 157<br /><a name="20"></a>[<a href="#20a">20</a>] Απόκρυφη Ιστορία 6.21<br /><a name="21"></a>[<a href="#21a">21</a>] Roger D. Scott, Malalas, the Secret History and Justinian's Propaganda, DOP, vol. 39, 1985, σελ. 108<br /><a name="22"></a>[<a href="#22a">22</a>] Julian and Justinian and the Unity of Faith and Culture, Granville Downey, Church History, vol. 28, 1959, σελ. 345<br /><a name="23"></a>[<a href="#23a">23</a>] Garth Fowden, The Pagan Holy Man in the Late Antique Society, The Journal of Hellenic Studies, vol. 102, 1982, σελ. 43<br /><a name="24"></a>[<a href="#24a">24</a>] ό.π. σελ. 44<br /><a name="25"></a>[<a href="#25a">25</a>] Justinian, Malalas and The end of the Athenian Philosophical Teaching in A.D. 529, Edward Watts, Journal or Roman Studies, vol. 94, 2004, σελ. 168-169<br /><a name="26"></a>[<a href="#26a">26</a>] Αγαθίας, Ιστορίαι, 2.30.3<br /><a name="27"></a>[<a href="#27a">27</a>] Justinian, Malalas and The end of the Athenian Philosophical Teaching in A.D. 529, Edward Watts, Journal or Roman Studies, vol. 94, 2004, σελ. 170 και Alan Cameron, The Last Days of the Academy at Athens, Proceedings of the Cambridge Philological Society, vol. 195, 1969, σελ. 29<br /><a name="28"></a>[<a href="#28a">28</a>] The religion of Ioannis Lydos, Anthony Kaldellis, Phoenix, vol. 57, 2003, σελ. 305<br /><a name="29"></a>[<a href="#29a">29</a>] Persecution and Response in late Paganism: The Evidence of Damascius, Polymnia Athanassiadi, Journal of Hellenic Studies, vol. 113, 1993, σελ. 5<br /><a name="30"></a>[<a href="#30a">30</a>] Δαμάσκιος, Vita Isidori, 277 (EP)=fr. 266<br /><a name="31"></a>[<a href="#31a">31</a>] Justinian, Malalas and The end of the Athenian Philosophical Teaching in A.D. 529, Edward Watts, Journal or Roman Studies, vol. 94, 2004, σελ. 170-171<br /><a name="32"></a>[<a href="#32a">32</a>] ό.π. σελ. 176<br /><a name="33"></a>[<a href="#33a">33</a>] Codex Justinianus 1.5.18.4, 1.11.10.2<br /><a name="34"></a>[<a href="#34a">34</a>] Cod. Just. 1.5.18.4<br /><a name="35"></a>[<a href="#35a">35</a>] Julian and Justinian and the Unity of Faith and Culture, Granville Downey, Church History, vol. 28, 1959, σελ. 345<br /><a name="36"></a>[<a href="#36a">36</a>] Robert Browning, Justinian and Theodora (revised edition), 1987, σελ. 62<br /><a name="37"></a>[<a href="#37a">37</a>] Christian Wildberg, Philosophy in the Age of Justinian, The Cambridge Companion to the Age of Justinian, Cambridge University Press 2005, σελ. 331<br /><a name="38"></a>[<a href="#38a">38</a>] Paolo Cesaretti, Theodora: Empress of Byzantium, Vendome Press, 2004, σελ. 170<br /><a name="39"></a>[<a href="#39a">39</a>] Τερτυλλιανός, De Praescr. Haer 7, το κείμενο λέει «Τί σχέση έχει η Αθήνα με τα Ιεροσόλυμα; Η Ακαδημία με την Εκκλησία; Δε χρειαζόμαστε την αναζήτηση τώρα που έχουμε τον Ιησού Χριστό· ούτε τη έρευνα τώρα που έχουμε το Ευαγγέλιο.»<br /><a name="40"></a>[<a href="#40a">40</a>] Roman Questions, Byzantine Answers, Michael Maas, The Cambridge Companion to the Age of Justinian, ed. Michael Maas, Cambridge University Press, 2005, σελ. 17<br /><a name="41"></a>[<a href="#41a">41</a>] S. Bonifatii et Lullii Epistolae, ed. M. Tangl, MGH, Epist. Sel. I (Berlin 1916), 173<br /><a name="42"></a>[<a href="#42a">42</a>] Guglielmo Cavallo, Theodore of Tarsus and the Greek Culture of his Time, Cambridge Studies in Anglo-Saxon England, Archibishop Theodore<br /><a name="43"></a>[<a href="#43a">43</a>] Michael Lapidge, The Career of Archbishop Theodore, Cambridge Studies in Anglo-Saxon England, Archibishop Theodore<br /><a name="44"></a>[<a href="#44a">44</a>] Michael Lapidge, The School of Theodore and Hadrian, Anglo-Saxon Literature 600-899, London, The Hambledon Press, 1996, πρώτη σελίδα, υποσημείωση 1<br /><a name="45"></a>[<a href="#45a">45</a>] Guglielmo Cavallo, Theodore of Tarsus and the Greek Culture of his Time, Cambridge Studies in Anglo-Saxon England, Archibishop Theodore, σελ. 66<br /><a name="46"></a>[<a href="#46a">46</a>] William Reany D.D., St. Theodore of Canterbury, B. Herder Book Co. 1944, σελ. 34<br /><a name="47"></a>[<a href="#47a">47</a>] Alcuin, Epistolae 100<br /><a name="48"></a>[<a href="#48a">48</a>] Albert Stanburrough Cook, Theodore of Tarsus and Gislenus of Athens, Philological Quarterly, 1923, σελ. 20<br /><a name="49"></a>[<a href="#49a">49</a>] Ananias of Shirak (A.D. 600-650), Autobiography (1897) Byzantinische Zeitschrift 6, pp.572-4, Translated by F. C. Conybeare (δες και Byzantine civilization, Steven Runciman, εκδόσεις University Paperbacks, σελ. 225)<br /><a name="50"></a>[<a href="#50a">50</a>] Science in the Seventh-Century Armenia: Ananias of Sirak, Isis, vol. 59, Spring 1968, σελ. 34<br /><a name="51"></a>[<a href="#51a">51</a>] ό.π. σελ. 35<br /><a name="52"></a>[<a href="#52a">52</a>] Ananias of Shirak (A.D. 600-650), Autobiography (1897) Byzantinische Zeitschrift 6, pp.572-4, Translated by F. C. Conybeare, σελ. 573<br /><a name="53"></a>[<a href="#53a">53</a>] Science in the Seventh-Century Armenia: Ananias of Sirak, Isis, vol. 59, Spring 1968, σελ. 35<br /><a name="54"></a>[<a href="#54a">54</a>] Julian and Justinian and the Unity of Faith and Culture, Granville Downey, Church History, vol. 28, 1959, σελ. 345<br /><a name="55"></a>[<a href="#55a">55</a>] ό.π. σελ. 346<br /><a name="56"></a>[<a href="#56a">56</a>] ό.π. σελ. 346<br /><a name="57"></a>[<a href="#57a">57</a>] Persecution and Response in late Paganism: The Evidence of Damascius, Polymnia Athanassiadi, Journal of Hellenic Studies, vol. 113, 1993, σελ. 13<br /><a name="58"></a>[<a href="#58a">58</a>] Byzantine Civilization, Steven Runciman, σελ. 109<br /><a name="59"></a>[<a href="#59a">59</a>] Theodora, Empress of Byzantium, Paolo Cesaretti, σελ. 117<br /><a name="60"></a>[<a href="#60a">60</a>] Persecution and Response in late Paganism: The Evidence of Damascius, Polymnia Athanassiadi, Journal of Hellenic Studies, vol. 113, 1993, σελ. 16<br /><a name="61"></a>[<a href="#61a">61</a>] Ζαχαρίας Σχολαστικός, Vita Severi, PO 2,1, 15-35<br /><a name="62"></a>[<a href="#62a">62</a>] Δαμάσκιος, Vita Isidori 277, frr. 313-314, 317, 334<br /><a name="63"></a>[<a href="#63a">63</a>] Ζαχαρίας Σχολαστικός, Vita Severi, pp. 15-35 ή και Fowden σελ. 54<br /><a name="64"></a>[<a href="#64a">64</a>] Roman Questions, Byzantine Answers, Michael Maas, The Cambridge Companion to the Age of Justinian, ed. Michael Maas, Cambridge University Press, 2005, σελ. 17-18<br /><a name="65"></a>[<a href="#65a">65</a>] H.A.S. Tarrant, Cultural and religious continuity: 2. Olympiodorus and the Surrender of Paganism, in L. Garland (ed.), Conformity and Non-conformity in Byzantium, Byzantinische Forschungen XXIV (1997), σελ. 191<br /><a name="66"></a>[<a href="#66a">66</a>] ό.π. σελ. 192<br /><a name="67"></a>[<a href="#67a">67</a>] Christian Wildberg, Philosophy in the Age of Justinian, The Cambridge Companion to the Age of Justinian, Cambridge University Press 2005, σελ. 321<br /><a name="68"></a>[<a href="#68a">68</a>] Alan Cameron, The Last days of the Academy at Athens, Proceedings of the Cambridge Philological Society, vol. 195, 1969, σελ. 15<br /><a name="69"></a>[<a href="#69a">69</a>] Garth Fowden, The Pagan Holy Man in the Late Antique Society, The Journal of Hellenic Studies, vol. 102, 1982, σελ. 38<br /><a name="70"></a>[<a href="#70a">70</a>] Guglielmo Cavallo, Theodore of Tarsus and the Greek Culture of his Time, Cambridge Studies in Anglo-Saxon England, Archibishop Theodore, σελ. 58<br /><a name="71"></a>[<a href="#71a">71</a>] Alan Cameron, The Last Days of the Academy at Athens, Proceedings of the Cambridge Philological Society, vol. 195, 1969, σελ. 9<br /><a name="72"></a>[<a href="#72a">72</a>] Garth Fowden, The Pagan Holy Man in the Late Antique Society, The Journal of Hellenic Studies, vol. 102, 1982, σελ. 46, υποσημείωση 103<br /><a name="73"></a>[<a href="#73a">73</a>] Christian Wildberg, Philosophy in the Age of Justinian, The Cambridge Companion to the Age of Justinian, Cambridge University Press 2005, σελ. 323<br /><a name="74"></a>[<a href="#74a">74</a>] Guglielmo Cavallo, Theodore of Tarsus and the Greek Culture of his Time, Cambridge Studies in Anglo-Saxon England, Archibishop Theodore, σελ. 60<br /><a name="75"></a>[<a href="#75a">75</a>] Christian Wildberg, Philosophy in the Age of Justinian, The Cambridge Companion to the Age of Justinian, Cambridge University Press 2005, σελ. 335-336<br /><a name="76"></a>[<a href="#76a">76</a>] Philosophical History, 146B<br /><a name="77"></a>[<a href="#77a">77</a>] ό.π. 45B, 117C, 119J<br /><a name="78"></a>[<a href="#78a">78</a>] ό.π. σελ. 126B, 126C-E<br /><a name="79"></a>[<a href="#79a">79</a>] Polymnia Athanassiadi, Persecution and Response in Late Paganism, the Evidence of Damascius, Journal of Hellenic Studies, vol. 133, 1993, σελ. 20<br /><a name="80"></a>[<a href="#80a">80</a>] Edward Watts, Justinian, Malalas and the End of Athenian Philosophical Teaching in A.D. 529, Journal or Roman Studies, vol. 94, 2004, σελ. 180<br /><a name="81"></a>[<a href="#81a">81</a>] Edward Watts, Where to Live the Philosophical Life in the Sixth Century: Damascius, Simplicius, and the Return from Persia, Greek, Roman, and Byzantine Studies 45 (2005), pp. 285-315<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-5653765437874205382?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com18tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-78494437889683396702007-06-08T08:37:00.000-07:002009-11-23T04:26:13.218-08:00Πρωτού αρχίσω την ανάλυση του συμβολισμού του θεού Διονύσου, να πω ότι οι <b>απόψεις</b> μου προέρχονται κυρίως από την Ορφικοπυθαγόρια Παράδοση και άρα η ερμηνεία του θεού γίνεται κάτω από το πρίσμα των Ορφικοπυθαγόριων αλλά και των Πλατωνικών/Νεοπλατωνικών.<br /><br />Ο Διόνυσος είναι υιός του θεού Διός και της Νύμφης Σεμέλης, θυγατέρα του Κάδμου, ο οποίος έκτισε τις εφτά πύλες της Θήβας. Ο Ζευς συμβολίζει το πρωταρχικό Κοσμικό Πυρ, το οποίο ενώνει, ζευγνύει και συγκροτεί τα πάντα, δίνοντας μορφή στον Κόσμο. Η Σεμέλη (που ήδη κυοφορεί το θεό Διόνυσο) συμβολίζει το ψυχικό ανθρώπινο πλάσμα, ερωτεύεται το Ζευ και του ζητάει να εμφανισθεί εμπρός της όπως εμφανίζεται ενώπιων της συζύγου του Ήρας. Και έτσι γίνεται. Αλλά η Σεμέλη δε δύναται να αντέξει τη λάμψη του Κοσμικού Πυρός και κατακαίγεται από αυτό. Ο θεός Ζευς σώζει το Διόνυσος ως έμβρυο και τον τοποθετεί στο μηρό του. Πλέον ο Διόνυσος φέρει μέσα του το θεϊκό στοιχείο του Ζηνός.<br /><br />Η λέξη «Διόνυσος» αποτελεί και αναγραμματισμό του «Διός Νους». Αυτός ο Νους είναι το μέσον το οποίο θα βοηθήσει στην πραγμάτωση της θέωσης, δηλαδή το να φτάσει ο άνθρωπος (η ψυχή του ανθρώπου) στο ίδιο επίπεδο συνειδητότητας με τους θεούς, το να γίνει δηλαδή και ο ίδιος ο άνθρωπος (ο φορέας της ψυχής) θεός. Η δε ανθρώπινη υπόσταση από την πλευρά της μητέρας του, μας δείχνει ότι το γήινο σώμα είναι αρρήκτως δεμένο και έχει στενή επαφή με το θεϊκό στοιχείο. Είναι ο φύλακας της ψυχής (όπως για παράδειγμα η μητέρα είναι ο φύλακας του εμβρύου όταν το κυοφορεί) που θα βοηθήσει την ψυχή να θεωθεί όταν έλθει η ώρα της (όσο πιο υγιές και εύρωστο είναι ένα σώμα τόσο πιο εύκολο είναι να φτάσει στη θέωση ο άνθρωπος διότι τόσο πιο εύκολο είναι να λειτουργήσει ο Λόγος. Ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε συνεχή κάματο ή πόνο, δεν μπορεί να σκεφτεί πώς να εξελίξει το νου του παρά πως να βρει τρόπους να απαλλαγεί από το άλγος. Χρειάζεται δηλαδή την Επικούρια ηδονή, να μην πονούμε και να μη μας ταράζει τίποτα, το «μακαρίως ζην» [<b>Επίκουρος – Επιστολή προς Μενοικέα</b>]). Γι' αυτό και ο Διόνυσος επονομάζεται και Ζαγρεύς, δηλαδή κυνηγός που «κυνηγάει» τις ψυχές και τις οδηγεί προς την έξοδο από το σώμα ώστε να φτάσουνε στη θέωση, καθιστάμενος Λυτήριος ή Λυσεύς (αλλά και Ελευθερεύς).<br /><br />Ο παραπάνω βεβαίως είναι και ο λόγος που ο Διόνυσος δε βρίσκεται στο κλασσικό Ολύμπιο Δωδεκάθεο, δεν είναι ολύμπιος θεός διότι η «φύση» του είναι διττή, θεϊκή και ανθρώπινη, ενώ οι ολύμπιοι θεοί έχουνε μόνο θεϊκή φύση. Βεβαίως όταν λέω εδώ ότι έχει διττή φύση δεν εγκολπώνομαι δυϊστικές απόψεις καθώς και οι θεοί και οι άνθρωποι είναι ίδιας ουσίας αλλά διαφορετικού επιπέδου. Ο Διόνυσος είναι χθόνιος θεός που ρυθμίζει και καθοδηγεί τη φυσική εξέλιξη της ψυχής έως ότου αυτή τελειωθεί και εισέλθει στον Όλυμπο (το ανώτατο συνειδησιακό επίπεδο).<br /><br />Ο θεός Διόνυσος μοιραζότανε και το Δελφικό έτος με το θεό Απόλλων. Ο Πλούταρχος στο «Περί του ΕΙ του εν Δελφοίς» (<b>388 e</b>) αναφέρει διαρρήδην ότι τα δελφικά πράγματα αφορούνε όχι μόνο το θεό Απόλλωνα αλλά και το θεό Διόνυσο. Εννέα μήνες του έτους οι Δελφοί ήτανε αφιερωμένοι στον Απόλλωνα, τους υπόλοιπους τρεις (το Χειμώνα, ήτοι όταν ο Απόλλων έφευγε στην Υπερβορέα) ο Διόνυσος ήτανε ο αποκλειστικός κύριος του Μαντείου.<br /><br />Ο Χειμώνας συμβολίζει την παραμονή της ψυχής στη γη (όταν δηλαδή γίνονται οι διεργασίες για τη θέωση), η Άνοιξη και το Φως την επίδραση του θεού Απόλλωνος πάνω στην ψυχή. Επίσης ο Χειμώνας, λόγω του ότι είναι μια δύσκολη εποχή, συμβολίζει και τις αντιξοότητες του βίου. Όπως ο βίος του ανθρώπου δυσκολεύει κατά τη διάρκεια του Χειμώνα έτσι και ο Διόνυσος δρα καθώς η ψυχή περνάει «αντιξοότητες» (διαδοχικές ενσαρκώσεις) μέχρι να φτάσει στην τελείωση.<br /><br />Οι παραπάνω είναι και οι λόγοι που ο κισσός είναι το ιερό φυτό του θεού Διόνυσου. Ανθίζει το Φθινόπωρο και δε χρειάζεται το ηλιακό φως για να ωριμάσει. Η ωρίμανση γίνεται το Χειμώνα και στη σκιά, όπως και ο άνθρωπος εξελίσσεται και τελειοποιήται στη σκιά, δηλαδή στον ετερόφωτο χοϊκό χώρο (τη γη) [<b>Παν. Μαρίνης, Η ελληνική θρησκεία, σελ. 649</b>] (ο Όλυμπος είναι ο αυτόφωτος χώρος).<br /><br />Ο κισσός χρειάζεται και υγρασία για να αναπτυχθεί και εδώ βλέπουμε και έναν συμβολισμό που είναι διάχυτος στην ελληνική Γραμματεία, τη Συνεχή Ουσία ή Ύδωρ. Ο Πορφύριος αναφέρει [<b>Περί του άντρου των Νυμφών, 5</b>] ότι το ρέον ύδωρ, η υγρασία των σπηλαίων, συμβολίζει την αμορφοποίητη ύλη, λόγω της ρευστότητάς του. Ο Πλούταρχος [<b>Περί Ίσιδος και Οσίριδος, 365Α</b>) αναφέρει ότι οι Έλληνες δε θεωρούνε τον Διόνυσο μόνο κύριο του οίνου «αλλά και πάσης υγράς φύσεως». Έτσι και η ψυχή, στην αρχή είναι ακόμα «υγρή», «ρευστή», αμορφοποίητη και όταν αρχίζει και ενεργεί ο θεός Διόνυσος η ψυχή αρχίζει και εξελίσσεται.<br /><br />Ο μύθος λέει ακόμα ότι όταν ο Διόνυσος ήταν μικρό παιδί τον διαμέλισαν και κατασπάραξαν οι Τιτάνες ενώ έπαιζε με τα παιγνίδια του (για την ακρίβεια ενώ κοιτούσε τον εαυτό του στον καθρέπτη), έναν καθρέπτη, ζάρια, χρυσά μήλα, κουκουνάρι και ένα κουβάρι μαλλί. Το μόνο που παραμένει άθικτο είναι η καρδιά του την οποία την παίρνει η θεά Αθηνά (η θεά της Σοφίας, η θεά που θα αναλάβει την ψυχή αφού αυτή τελειωθεί και έχει αποκτήσει σοφία, δηλαδή πλατειά εμπειρία και βαθειά γνώση των πραγμάτων) και την τοποθετεί μέσα σε ένα αργυρό κουτί.<br /><br />Η καρδιά εδώ συμβολίζει την ίδια την ψυχή, που απομένει αφού εξέλθει εκ του σώματος. Αργότερα στο μύθο με τη βοήθεια του θεού Διός ο θεός Διόνυσος επαναποκτάει τα ακρωτηριασμένα μέλη του και ανασταίνεται, δηλαδή η Ψυχή «ανασταίνεται» με το να εισέλθει σε άλλο σώμα για να συνεχίσει τον κύκλο των διαδοχικών μετενσαρκώσεων έως ότου τελειωθεί. Το δε αργυρό κυτίο συμβολίζει την προστασία και την καθοδήγηση της θεάς Αθηνάς αφού η ψυχή τελειωθεί.<br /><br />Οι Τιτάνες συμβολίζουνε τα ανθρώπινα ορμέμφυτα, τις έμφυτες δηλαδή ορμές που δεν αφήνουνε την ψυχή να τελειωθεί με γοργούς ρυθμούς. Κατά τη διάρκεια όμως της ανθρώπινης εξέλιξης και μέσα από αυτά τα ορμέμφυτα γεννιέται το ορμέμφυτο της Διανοιας (θεός Δίας) που θα υποτάξει τα υπόλοιπα. Από το Δία προέρχεται και ο θεός Διόνυσος, που οι Τιτάνες δεν μπορούνε να τον καταστρέψουνε πλήρως, τα ζωώδη ένστικτα δηλαδή δεν μπορούνε να νικήσουνε το Νου, το Λόγο (δηλαδή το θεό Δία και κατ' επέκταση δεν μπορούνε να καταστρέψουνε ούτε το Διόνυσο, την ψυχή). Πλέον με τη βοήθεια του Τιτάνα Δίος και του θεού Διονύσου ο άνθρωπος έχει εξελιχθεί από άνθρωπο-ζώο σε άνθρωπο-θεό.<br /><br />Ο Πλωτίνος στις Εννεάδες (<b>Εννεάδες, 4, 12</b>) εξηγεί και το συμβολισμό του καθρέπτη στον οποίο κοιτούσε ο Διόνυσος πρωτού διαμελιστεί. Λέει ότι οι ψυχές των ανθρώπων βλέποντας τα είδωλά τους στον καθρέπτη του Διονύσου κατέβηκαν κάτω στη γη χωρίς όμως να αποκοπούνε από το Όντως Ον. Ο καθρέπτης εδώ συμβολίζει δύο πράγματα α) τη σύνδεση της ψυχής με τους θεούς και β) τη στιγμή που η ψυχή εμφανίζεται στον άνθρωπο.<br /><br />Με το α) εννοείται ότι όπως το είδωλο φαίνεται στον καθρέπτη χωρίς όμως να είναι αποκομένο (δύο όψεις του ίδιου προσώπου), έτσι και η ψυχή υπάρχει στον άνθρωπο χωρίς να έχει αποσυνδεθεί από την πρωταρχική πηγή, και όχι μόνο αυτό, αλλά η ψυχή έχει ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά και ουσία με το θεούς παρ' όλο που έχει ενσαρκωθεί σε ανθρώπινο σώμα. Η μόνη διαφορά της είναι ότι βρίσκεται σε χαμηλότερο (συνειδησιακό) επίπεδο από αυτό των θεών. <br /><br />Το β) είναι πιο εύκολο να κατανοηθεί, όπως το είδωλο ενός ανθρώπου εμφανίζεται στον καθρέπτη όταν αυτός κοιτάζει στον καθρέπτη, έτσι και η ψυχή “εμφανίζεται” (ενσαρκώνεται) στον άνθρωπο, και συγκεκριμένως στο έμβρυο όταν αρχίζει να χτυπάει η καρδιά του.<br /><br />Μία άλλη ενδιαφέρουσα ερμηνεία μας δίνει ο Δαμάσκιος λέγοντας «όταν ο θεός Διόνυσος προέβαλε την αντανάκλαση του εαυτού του στον καθρέπτη, την ακολούθησε κι έτσι διεσκορπίσθη παντού στο Σύμπαν. Ο θεός Απόλλων τον περιεμάζεψε και τον επανέφερε πίσω στον ουρανό, διότι αυτός είναι ο εξαγνιστή θεός και σωτήρας του Διονύσου και γι' αυτόν τον λόγο εορτάζεται ως ο «Διόνυσος Χορηγός» (Διονυσοδότης). Κι όπως η Κόρη, έτσι και η Ψυχή κατεβαίνει για να ενσαρκωθεί και, όπως ακριβώς ο Προμηθεύς και οι Τιτάνες, προσδένεται κι αυτή στο ανθρώπινο σώμα, απελευθερώνεται δε μόνο αφού αποκτήσει τη δύναμη του Ηρακλέους και περιμαζεύσει τον εαυτό της με τη βοήθεια του θεού Απόλλωνος και της θεάς Αθηνάς... δηλαδή μέσω των πραγματικώς εξαγνιστικών φιλοσοφιών» [<b>Δελφοί, η φωνή από το ιερό κέντρο, εκδόσεις Ανοιχτή Πόλη, Μάιος 2001, σελ. 16</b>] .<br /><br />Συντροφιά του θεού Διόνυσου είναι οι Σάτυροι και οι Μαινάδες, οι οποίοι είναι εξελιγμένες ψυχές που βοηθούνε τον Διόνυσο στο έργο του αλλά και υποβοηθούνται από αυτόν στην πορεία της πνευματικής τους ανέλιξης και αθανατοποίησης.<br /><br />Οι Σάτυροι, αν ερμηνευτούνε σε θεϊκό επίπεδο (γιατί άλλος είναι ο συμβολισμός σε ανθρώπινο και άλλος σε θεϊκό επίπεδο) συμβολίζουνε τη μετάβαση της ψυχής από άνθρωπο σε θεό. Ο Παναγιώτης Μαρίνης [<b>Η ελληνική θρησκεία, εκδόσεις Νέα Θέσις, Αθήνα 2005, σελίδα 644</b>] αναφέρει σχετικώς με τους Σάτυρους «Οι Σάτυροι παρουσιάζονται κατά τρόπον εναργώς περιγράφοντα το τελούμενον έργον της αθανατοποιήσεως. Ας προσέξουμε ότι, πάντοτε, εις τη μυθολογικήν εικονογραφία πρέπει να θεωρούμε ότι εικονίζεται ένα επίπεδο κατώτερο από αυτό το οποίον εννοεί. Ένα ον, το οποίον είναι κατά το ήμισυ άνθρωπος και κατά το ήμισυ ζώον, ως οι Κένταυροι και οι Σάτυροι, είναι, εις την πραγματικότητα, εξ ημισείας άνθρωπος και θεός. Εις τους Σάτυρους, από την ανθρώπινη φύσι (η οποία εικονίζεται ως ζώον) ανελίσσεται η θεία (η οποία εικονίζεται ως άνθρωπος). Το ζωώδες τμήμα εικονίζει πάντοτε ζώον ταχύπουν (σάτυροι με σώμα αιγός ή ιπποσάτυροι) δια να γίνει αντιληπτόν ότι η υπό τελείωσιν ψυχή δύναται να κινείται ταχύτατα και σχετικώς ελεύθερα εκτός του σώματος και ακόμα έχουνε μεγάλα ώτα, «ζωώδη», διότι τα ζώα έχουνε οξύτατη ακοή, δια να καταδειχτεί ότι ο άνθρωπος, γενόμενος θείον ον, αποκτά ιδιότητες υπερ-αισθητικής προσλήψεως παραστάσεων, «έκτη αίσθηση». Έχουν, επίσης, και δύο κέρατα, δια να δείξουν ότι θα συνεχίσουν την πορεία των εισχορώντως εις ανώτερα, ακόμη, πεδία. Είναι δε ιθυφαλλικοί, διότι, ως έχομεν εξηγήσει, όλη αυτή η μεταμόρφωσις είναι λειτουργία γεννητική, η οποία καθίσταται δυνατή δια της μεταλλαγής και χρήσεως, προς συνένωσιν των ψυχικών κέντρων, της ενεργείας του γεννητικού ψυχικού κέντρου. Οι Σάτυροι, επομένως, είναι η εικόνα των τέλειων μυστών, οι οποίοι φθάνουν να γίνουν θεία όντα, τρέχουν δια να δείξουν ότι ο μύστης τελειούται μέσα από την κίνησι, τη δράση, τα έργα (αποκλείεται η ακινησία, η «θεωρία», το «ερημητήριον») και επιπροσθέτως ότι η ώριμη ψυχή αποκτά την ιδιότητα της ταχείας αυτονόμου κινήσεως εκτός του σώματος. Πεδίον δε της δράσεως των είναι οι υψηλότερες κορυφές των ορέων, οι οποίες συμβολίζουν πάντοτε τις ανώτερες πνευματικες σφαίρες του ανθρώπου, είναι, δηλαδή, τέλειοι φιλόσοφοι».<br /><br />Και συνεχίζει ο Παναγιώτης Μαρίνης, λέγοντας για τις Μαινάδες ότι «υπάρχουνε βεβαίως και οι Μαινάδες, οι οποίες γαλουχούν άρρενα πάντοτε βρέφη, ζώων ή ανθρώπων, ενίοτε όμως τα ξεσχίζουν («ωμοφαγία»). Οι Μαινάδες είναι η τροφική φύσις του θεού αλλά και οι θείες εκείνες οντότητες που υποβοηθούν το έργον Του – οι «τελεστικοί» θεοί των Χαλδαϊκών Λογίων. Άρρεν βρέφος δε, ο ψυχικός οργανισμός, τον οποίον ο θεός διατρέφει, αλλά και ενίοτε απορρίπτει, όταν υπάρχει εξελικτική παλινδρόμησις, αλλά και ξεσχίζει και καταβροχθίζει το σώμα, δια να αναδειχθεί η τελειωθείσα ψυχική μονάδα («βρεφοκτόνος»)».<br /><br /><b>Βιβλιογραφία</b><br /><br />Walter Fiedrich Otto – Dionysus: Myth and Cult<br />Ντ. Φίντλερ - Δελφοί, η φωνή από το ιερό κέντρο<br />Παν. Μαρίνης – Η ελληνική θρησκεία<br />Πλωτίνος – Εννεάδες<br />Πλούταρχος – Περί του ΕΙ του εν Δελφοίς<br />Επίκουρος – Επιστολή προς Μενοικέαν<br />Πλούταρχος – Περί Ίσιδος και Οσίριδος<br />Πορφύριος – Περί του άντρου των Νυμφών<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-7849443788968339670?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-66210484696715821512007-05-29T11:19:00.000-07:002009-11-23T04:26:13.246-08:00Πολλοί υποστηρίζουνε ότι ο Απόστολος Παύλος κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα οδηγήθηκε και μίλησε στον Άρειο Πάγο για τον “άγνωστο θεό” των Ελλήνων (τον οποίο, υποτίθεται, λάτρευαν ήδη οι Έλληνες εν αγνοία τους, υπάρχει μάλιστα και σχετική πινακίδα από το υπουργείο πολιτισμού δίπλα στον Άρειο Πάγο!!). Υποστηρίζουνε ακόμα πολλοί ότι εκεί διαδώθηκαν τα πρώτα ψήγματα χριστιανισμού και μάλιστα κάποιοι από τους Αρεοπαγίτες ακολούθησαν αυθωρεί τον Παύλο μετά το κήρυγμά του.<br /><br />Κατ' αρχάς να πούμε ότι στον Άρειο Πάγο για πρώτη φορά δικάστηκε ο θεός Άρης (και αθωώθηκε) για το φόνο του Αλιρρόθιου, υιού του Ποσειδώνα, διότι ο Αλιρρόθιος προσπάθησε να βιάσει την Αλκίππη, θυγατέρα του Άρη [<b>Παυσανίας, Α 21.4 και Α 28.5 καθώς και Απολλόδωρος Γ 14.2</b>]. Ήτανε ιερό μέρος για τους Αθηναίους και εκεί εκδικάζονταν τα πιο ανόσια και απεχθή εγκλήματα (φόνοι εκ προμελέτης, και πατρο/μητρο/παιδοκτονίες) τα οποία άπτονταν θρησκευτικών ζητημάτων. Οι άλλες, πιο ελαφριές παραβάσεις εκδικάζονταν στην Ηλιαία και στα άλλα Αθηναϊκά δικαστήρια.<br /><br />Κάθε δολοφόνος θεωρούτανε μιαρό πρόσωπο σύμφωνα με τις ελληνικές πεποιθήσεις και έτσι οι συνεδριάσεις του Αρείου Πάγου γινότανε μόνο τη νύχτα (και μάλιστα κατά τις ασέληνες νύχτες) διότι η όψη του φονιά δεν έπρεπε να μολύνει τους δικαστές και το ακροατήριο [<b>Μ.Β. Σακελλαρίου, “Η Αθηναϊκή δημοκρατία”, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2000, σελίδα 317</b>]. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως οι εκδικάσεις που γινότανε στον Άρειο Πάγο είχανε θρησκευτική χροιά.<br /><br />Γνωρίζοντας πλέον τι ακριβώς ήτανε και αντιπροσώπευε ο Άρειος Πάγος, δύο πράγματα θα μπορούσανε να συμβούνε<br /><br />α) Ή ο Παύλος ποτέ δεν προσήχθη στον Άρειο Πάγο ή β) διέπραξε κάποιον φόνο.<br /><br />Δεν ήτανε δυνατόν να αναπτύξει τις θρησκευτικές του ιδέες στον Άρειο Πάγο διότι απλώς ο Άρειος Πάγος δεν προσφερότανε για θεολογικές συζητήσεις. Αυτό είναι κάτι που έπρεπε να γίνει στην αγορά της Αθήνας. Αν υποθέσουμε δε ότι ο συγγραφέας των Πράξεων αναφέρεται στον Άρειο Πάγο ως δικαστικό σώμα, πάλι πρέπει να μπούμε σε σκέψεις γιατί θα έπρεπε να μιλήσει μπροστά σε δικαστές και όχι στο ακροατήριο της αγοράς; Τα δικστήρια είναι για να δικάζουνε και όχι για να ακούνε τις πεποιθήσεις του καθενός, ασχέτως πόσο σύμφωνες ή ασύμφωνες είναι με το πνεύμα της εποχής.<br /><br />Το επίμαχο σημείο στις Πράξεις των Αποστόλων [<b>17.19</b>] λέει “επιλαβόμενοί τε αυτού επί τον Άρειον Πάγον ήγαγον...”. Η λέξη “επιλαβόμενοι” είναι μετοχή του ρήματος “επιλαμβάνω” το οποίο σημαίνει λαμβάνω επί τινί, λαμβάνω κέρδος, καταλαμβάνω, προσβάλλω, φθάνω, εκτείνομαι, πιάνω, κρατώ, σταματώ (ιδία με αιτιατ.), μεσ. και παθητ. με γεν. πιάνομαι, κρατούμαι από, επιλαμβάνομαι τινός, προσβάλλω, επιτίθεμαι, καταλαμβάνω, συλλαμβάνω, δράττομαι, πιάνω, επιχειρώ, εγγίζω, διακόπτω, αντιλέγω [<b>Π.Χ. Δορμπαράκη, Επίτομον λεξικόν της αρχαίας ελληνικής γλώσσης, Εκδόσεις Εστία, 2003</b>].<br /><br />Βλέπουμε ότι μία από τις ερμηνείες τη λέξεως είναι και το ρήμα <b>διακόπτω</b>. Είναι πολύ λογικό οι Αθηναίοι να διέκοψαν τον Παύλο την ώρα που μιλούσε και να τον ρωτήσανε περισσότερα για τις θεωρίες του, παρά να τον συλλάβανε και να τον σύρανε στον Άρειο Πάγο. Απλώς ο συγγραφέας των Πράξεων, ήθελε να προσδώσει κύρος και αυθεντικότητα στο λόγο του Παύλου, ώστε να δικαιολογήσει παρακάτω τη θριαμβευτική κατάληξη του προσηλυτισμού του Διονύσιου (“Αρεοπαγίτη”) και της Δάμαρις στο χριστιανισμό.<br /><br />Αποκαλεί τους Αθηναίους “δεισιδαιμονεστέρους” [<b>17.22</b>], δηλαδή μεταξύ των άλλων και <b>“πλήρεις φανατισμού”</b> [<b>Π.Χ. Δορμπαράκη ο.π.</b>] τη στιγμή που ένα χωρίο παρακάτω μιλάει για τον “Άγνωστο θεό”. Οξύμωρο ακούγεται, πως είναι δυνατόν θρησκευτικώς αδιάλλακτοι και πωρωμένοι άνθρωποι να αφήνουνε χώρο για έναν “άγνωστο θεό”. Άλλη μία από τις ασυναρτησίες του συγγραφέα των Πράξεων.<br /><br />Βεβαίως και αυτός ο υποτιθέμενος βωμός στον “Άγνωστο θεό” ουδέποτε υπήρξε. Ο Παυσανίας [<b>Α 1.4</b>] αναφέρει ότι στη Μουνιχία (το σημερινό Μικρολίμανο) υπάρχουνε βωμοί αφιερωμένοι στους άγνωστους θεούς (βωμοί δε θεών τε ονομαζομένων Αγνώστων). Είναι λογικό να υπήρχανε αυτοί οι βωμοί για τους αλλοδαπούς ναυτικούς που καταφθάνανε κάθε μέρα στο λιμάνι της Μουνιχίας. Όταν δεν υπήρχε ναός να λατρέψουνε τους θεούς τους οι (“δεισιδαίμονες” κατά τα άλλα) Αθηναίοι τους παραπέμπανε στους βωμούς των αγνώστων θεών.<br /><br />Και συνεχίζει ο συγγραφέας των Πράξεων τα φληναφήματά του λέγοντας ότι ο θεός αυτός έφτιαξε τους τόπους και τους χρόνους για να μπορούνε οι άνθρωποι να τον ψηλαφήσουνε(!!) και να τον βρούνε γιατί βρισκόμαστε όλοι μέσα του, όπως είπανε και στο παρελθόν κάποιοι από τους ποιητές των Ελλήνων. Και ότι το θείο δεν είναι όμοιο με τα χαράγματα πάνω σε αργυρό και χρυσό.<br /><br />Κατ' αρχάς ποιοί ποιητές τα είπανε αυτά; Ποιά τα ονόματά τους; Τα έργα τους; Γιατί δε δίνει παραπομπές ο άγνωστος συγγραφέας των Πράξεων; Και κατά δεύτερον αυτό το ψηλαφήσουνε τί ακριβώς σημαίνει; Μόνο τον γέλώτα μπορεί να προκαλέσει. Είναι δυνατόν ποτέ οι Έλληνες του Λόγου και της Παρατήρησης να πιστέψανε ακρίτως αυτά τα λόγια; Είναι δυνατόν ποτέ οι Έλληνες να νομίζανε ότι η τέχνη από αργυρό ή χρυσό είναι οι θεοί οι ίδιοι;<br /><br />Ο Παύλος εδώ ενεργεί ως στρεψοδίκης (κάνει το άσπρο μαύρο) και κάνει έναν πολύ πονηρό ελιγμό. Επιμετράει πρώτα στους Έλληνες ψευδές πεποιθήσεις και ιδέες, που ποτέ δεν υφίσταντο, και μετά προτείνει τρόπους αναθεώρησης αυτών των ιδεών! Και όχι μόνο αυτό αλλά τους συγχωρεί και τους προτείνει κι όλας να μετανοήσουνε!! [<b>17.30</b>]. Δηλαδή, δεν πειράζει που τα κάνατε αυτά, αφού είχατε άγνοια, αλλά τώρα που σας είπα εγώ το σωστό μετανοήστε και ακολουθήστε με. Ενοχοποιεί δηλαδή δολίως το υποψήφιο θύμα του για να του αποσπάσει ευπείθια και μωροπιστία.<br /><br />Και αφού τελείωσε το λόγο του “εξήλθεν εκ μέσου αυτών” [<b>17.33</b>] <b>που σημαίνει ότι ούτε πάνω στον Άρειο Πάγο ήτανε αλλά ούτε μπροστά σε δικαστήριο μιλούσε</b>. Αν ήτανε πάνω στον Άρειο Πάγο θα έπρεπε να πει ο συγγραφέας ότι ο Παύλος κατέβηκε από αυτόν. Αν μιλούσε μπροστά σε δικαστικό σώμα γιατί να βγει "εκ μέσου αυτών"; Στο δικαστικό σώμα δεν είσαι στο μέσον των δικαστών αλλά εμπρός τους. Και τελειώνει ο συγγραφέας των Πράξεων λέγοντας ότι κάποιος Διονύσιος Αρεοπαγίτης και κάποια Δάμαρις “κολληθέντες αυτώ επίστευσαν”.<br /><br />Βεβαίως το να πιστέψει κάποιος Αρεοπαγίτης με τη μία τον απόστολο Παύλο ακούγεται αρκετά παράτυπο και αντιφατικό. Οι Αρεοπαγίτες ήτανε Αθηναίοι πολίτες οι οποίοι είχανε εκλεγεί σε ένα από τα αξιώματα των Εννέα Αρχόντων. Η προσφώνησή μέλους του Αρείου Πάγου ποτέ δεν ήτανε “Αρεοπαγίτης” γιατί το να είσαι μέλος του Αρείου Πάγου δεν ήτανε αξίωμα αλλά καθήκον. Αν ποτέ τύχαινε να προσφωνούνε κάποιον Αθηναίο πολίτη με τιμητική διάκριση αυτή θα ήτανε “Άρχων” και όχι “Αρεοπαγίτης”.<br /><br />Ο Αριστοφάνης στην κωμωδία “Σφήκες” παρουσιάζει έναν δικομανή που δικάζει κύνες, αλέκτορες, γαϊδάρους και γάτες, αποκαλώντας τον "μεγάλο και σπουδαίο Ηλιαστή", πράγμα που σημαίνει ότι οι Αθηναίοι συνήθιζαν να δίνουνε τέτοιου είδους παρατσούκλια σε γραφικούς. Γιατί να μην ήτανε και ο Διονύσιος ένας τέτοιος; Πιο λογικό φαίνεται αυτό παρά το ότι ένας μορφωμένος και οξυδερκής Αρεοπαγίτης πραγματικώς προσηλυτίστηκε από το λόγο του Παύλου.<br /><br />Όσο για τη Δάμαρις, μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι αυτό το όνομα δεν είναι ελληνικό, παρά εξηλληνισμένος τύπος του ιουδαϊκού ονόματος “Θαμάρ”, που σημαίνει ότι δεν ήτανε Ελληνίδα αλλά κάποια Ιουδαία μέτοικος στην Αθήνα.<br /><br />“Κολλήθηκαν” (δηλαδή συνδέθηκαν στενώς) λοιπόν ο Διονύσιος και η Δάμαρις με τον Παύλο και αργότερα, όταν ο χριστιανισμός άρχισε να κερδίζει έδαφος, οι μετέπειτα συγγραφείς της Καινής Διαθήκης οβελίσανε διάφορα κομμάτια παραβλέποντας τις αντιφάσεις και τις ασυναρτησίας που αυτά προκαλούνε. Έτσι εξηγείται και η δήθεν ομιλία του Παύλου στον 'Αρειο Πάγο.<br /><br /><b>Βιβλιογραφία</b><br /><br />Οι περισσότερες πληροφορίες πάρθηκαν από το βιβλίο του Μάριου Βερέττα “Η ύποπτη “επίσκεψη” του Απόστολου Παύλου στην Αθήνα”<br />Παυσανίας – Ελλάδος περιήγησης – Αττικά<br />Απολλόδωρος – Βιβλιοθήκη<br />Μ.Β. Σακελλάριος - “Η Αθηναϊκή δημοκρατία”<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-6621048469671582151?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-86139040408081020082007-05-05T07:02:00.000-07:002009-11-23T04:26:13.249-08:00Σήμερα απλώς θα ανεβάσω ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά, με τίτλο "Η απόκριση"<br /><br /><b>Η ΑΠΟΚΡΙΣΗ</b><br /><br />Αμαδρυάδες, πάρτε με κι ακούστε με, Αιγιπάνες,<br />γάμου κρεββάτια στρώθηκαν, σπαράζει η λαγκαδιά,<br />να τ’ Ανθεστήρια! κελαϊδούν οι δελφικοί παιάνες,<br />πλέκονται λάγνα ειδύλλια σε δάση αρκαδικά.<br />Η μέθη η διονύσια ξεσπάει, λυσσάει, και λάμπει<br />ως που είν’ η πλάση, και από που; Δεν ξέρω αν είμ’ εγώ,<br />ο μέγας Παν εχώρεσε στην αγκαλιά μου, ω θάμπη!<br />Με των στοιχείων την άγρια, την άγια ζήση ζω.<br />Το δώρο των υπέρκαλων γαλήνιων οραμάτων,<br />ω Χρυσομίτρα, μου έφεραν οι τρεις θεές κ’ οι εννιά<br />στα μέτωπα και στ’ άχραντα κορμιά των αγαλμάτων<br />την αφρογένεια χόρτασα των όλων Ομορφιά.<br />Ακούω τ’ αηδόνια, αντιλαλούν τ’ αηδόνια οι Σοφοκλήδες,<br />Αισχύλειοι, ωκεάνειοι, ω γόοι προφητικοί!<br />Σε μια ματιά ολοπράσινες αγνάντια μου Ατλαντίδες<br />γεννιούνται από την άβυσσο και χάνονται σ’ αυτή.<br />Θαλασσομάχοι Φοίνικες με φέρανε από πέρα,<br />ο χαροκόπος είμ’ εγώ κι ο κοσμογυριστής<br />τέχνες, μιλήματα, είδωλα ξαφνίζουν τον αέρα.<br />Νυφάδες, αγκαλιάστε με, Σάτυροι, ακούστ’ εσείς.<br />Και Σάτυροι και Κένταυροι, νυφάδες Αμαδρυάδες,<br />κ’ οι Ελλάδες οι χρυσόλαλες μου είπαν με μια φωνή,<br />μέσ’ από χώρες και βουνά, δάση, κορφές, πεδιάδες:<br />«Για σε το αθάνατο κρασί δεν είναι, ω μεθυστή!»<br />Και η Ταναγραία η λυγερή και η φοβερή Κασσάντρα,<br />Μαινάδες κισσοστέφανες, Ολύμπιοι θεοί,<br />απ’ τη σπηλιά της Καλυψώς ως τη σοφή Αλεξάντρα,<br />οι Ελλάδες οι μουσόθρεπτες μου είπαν με μια φωνή:<br />«Σώπα, χλωμέ καλόγερε, λάλε και χαύνε, σώπα,<br />στο μοναστήρι γύρισε και κλείσου στο κελλί!»<br />Και των Πινδάρων οι ήρωες κ’ οι θέαινες του Σκόπα<br />γελούνε, και το γέλιο τους βροντόκραχτα αντηχεί.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7565545934244653166-8613904040808102008?l=tolmanagnoriseis.blogspot.com' alt='' /></div>Panoshttp://www.blogger.com/profile/04797240050236530130noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7565545934244653166.post-65661261582801537922007-03-16T14:43:00.000-07:002009-11-23T04:26:13.251-08:00Κάποιοι υποστηρίζουνε ότι η Ελλάδα μετά την κατάκτησή της από τους Ρωμαίους είχε πέσει σε παρακμή και κατάπτωση. Συνεχίζουνε λέγοντας δε ότι η Ελλάδα δεν παρήγαγε καθόλου έργο μέσα σε αυτούς τους αίωνες ρωμαιοκρατίας, μέχρι και την επιβολή του χριστιανισμού.<br /><br />Η έρευνα για το αν αληθεύουνε τα παραπάνω έγινε από τον ΑΝΤΙΟΧΟ και πρωτοδημοσιεύθηκε στο <a href="http://www.phorum.gr/viewtopic.php?t=45613&postdays=0&postorder=asc&start=300">phorum.gr</a> προς απάντηση στο χρήστη Alexandrian.<br /><br />Το κείμενο με <font color="green">πράσινο</font> αναφέρεται στα επιχειρήματα του Alexandrian και από κάτω παρατίθενται οι ισοπεδωτικές απαντήσεις του ΑΝΤΙΟΧΟΥ. Όλες οι εμφάσεις στο κείμενο με πράσινο είναι του συγγραφέα (Alexandrian) και κρατήθηκαν ως έχουν. Οι εμφάσεις στις παραπομπές της απάντησης του ΑΝΤΙΟΧΟΥ είναι δικές μου.<br /><br /><font color="green">Που ήταν η Ελλάδα μετά την κατάκτηση από τους Ρωμαίους; Μπορείς να μας πεις; Ανύπαρκτη ήταν! <br /><br />5 ολόκληρους αιώνες μετά το 146 π.Χ. ήρθε ο Χριστιανισμός και η Ελλάδα ήδη, 5 αιώνες πριν ήταν ανύπαρκτη. <br /><br />Γιατί λοιπόν η Ελλάδα που είχε και τους παγανιστές με το μέρος της δεν παρήγαγε έργο; Μήπως επειδή οι δομές της Πολεως κράτους είχαν εξαφανιστεί; Ασφαλώς. Και από ποιους; <br /><br />Μα φυσικά από τους ομοϊδεάτες παγανιστές-Ρωμαίους. </font><br /><br />Οι ανοησίες σου είναι απερίγραπτες. Ώστε λοιπόν, θεωρείς ότι η Ελλάδα από το 146π.α.χ.χ. μέχρι το 313μ.α.χ.χ. είναι ανύπαρκτη; Βρε τί μαθαίνει κανείς. Για να δούμε λοιπόν τί λένε οι πηγές για εκείνες τις εποχές. Αντιγράφω από την <b>Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας των P. E. EASTERLING καί B. M. W. KNOX, από τις εκδόσεις Παπαδήμας, Αθήνα τρίτη έκδοση αναθεωρημένη, 1.999μ.α.χ.χ.</b>, καθώς καί από την <b>Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας του ALBIN LESKY, από τις εκδόσεις Αδελφοί Κυριακίδη, πέμπτη έκδοση αναθεωρημένη, 1.981μ.α.χ.χ.</b>, έναν μικρό κατάλογο προσώπων της περιόδου της Ρωμαιοκρατίας αυτών των περιόδων, ενώ επίσης για την φιλοσοφία χρησιμοποιώ καί το βιβλίο <b>Φιλοσοφήματα του καθηγητή Νικολάου Γ. Πολίτη, Αθήνα 2.004μ.α.χ.χ.</b> Κατόπιν ας δούμε πόσο ανύπαρκτη ή υπαρκτή ήταν η Ελλάδα. <br /><br />Στην ιστορία έχουμε <br /><br />τον Πολύβιο τον Μεγαλοπολίτη<br />τον Κλείταρχο <br />τον Διόδωρο τον Σικελιώτη<br />τον Δούρη τον Σάμιο<br />τον Έφορο<br />τον Ιερώνυμο τον Καρδιανό<br />τον Νέαρχο<br />τον Ονησίκριτο<br />τον ιστορικό της Οξυρύγχου<br />τον Φύλαρχο<br />τον Ποσειδώνιο<br />τον Πτολεμαίο <br />καί τον Τίμαιο τον Ταυρομένιο. <br /><br />Στην ποίηση καί την συγγραφή έχουμε <br /><br />τον Φιλητά τον Κώο, ποιητή στην αυλή του Πτολεμαίου Α´ Σωτήρα καί Πτολεμαίου Β´ Φιλαδέλφου, ο οποίος ήταν διδάσκαλος του Ερμησιάνακτα, του Θεοκρίτου Συρακουρίου καί του Ζηνοδότου του Εφεσίου. Επίσης υπήρξαν <br />ο Αντίμαχος<br />ο Δημήτριος Φαληρέας<br />ο Αλέξανδρος Αιτωλός (από την Πλευρώνα της Αιτωλίας)<br />ο Λυκόφρων ο Χαλκιδεύς<br />ο Καλλίμαχος ο Κυρηναίος<br />ο Νικίας ο Μιλήσιος<br />ο Απολλώνιος «Ρόδιος»<br />ο Άρατος ο Σόλιος από την Κιλικία<br />ο Ανταγόρας ο Ρόδιος<br />ο Μενεκράτης ο Εφέσιος<br />ο Νίκανδρος ο Κλάριος<br />ο Νουμήνιος από την Ηράκλεια<br />ο Ερατοσθένης ο Κυρηναίος<br />ο Απολλόδωρος ο Αθηναίος<br />ο Διονύσιος του Καλλιφώντα<br />ο Αλέξανδρος Εφέσιος<br />ο Αριστοφάνης Βυζάντιος<br />ο Αρίσταρχος ο Σαμόθρακας<br />ο Ριανός από την Κρήτη<br />ο Ευφορίων ο Χαλκιδεύς<br />ο Μόσχος ο Συρακούσιος<br />ο Βίων ο Σμυρναίος<br />ο Ηρώδας<br />ο Φοίνιξ ο Κολοφώνιος<br />ο Κερκίδας ο Μεγαλοπολίτης<br />ο Μάχων ο Σικυώνιος ή Κορίνθιος<br />ο Τυραννίων από την Αμισό του Πόντου<br />ο Παρθένιος ο Νικαιώτης<br />ο Ισύλλος<br />ο Στράβων<br />ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσέας<br />ο Λογγίνος<br />ο Δημήτριος ο λεγόμενος καί περιπατητικός<br />ο Ερμογένης ο Ταρσεύς<br />ο Μένανδρος ο Λαοδικεύς που ήταν ρήτορας<br />ο Οππιανός ο Κιλικιεύς<br />ο Οππιανός ο Σύρος<br />ο Φλάβιος Φιλόστρατος<br />ο Αίλιος Αριστείδης<br />ο Γαληνός<br />ο Αρτεμίδωρος Εφέσιος<br />ο Πλούταρχος<br />ο Δίων ο Προυσσαεύς ή Χρυσόστομος<br />ο Μάξιμος Τύριος<br />ο Λουκιανός ο Σαμοσατεύς<br />ο Αλκίφρων<br />ο Αιλιανός ο Πραινέστιος<br />ο Αθήναιος ο Ναυκρατίτης<br />ο Λολλιανός<br />ο Αντώνιος Διογένης<br />ο Χαρίτων Αφροδισιεύς<br />ο Ξενοφών Εφέσιος<br />ο Ιάμβλιχος ο Σύριος<br />ο Αχιλλεύς Τάτιος<br />ο Ηλιόδωρος Αράβιος<br />ο Λόγγος<br />ο Φλάβιος Αρριανός<br />ο Αππιανός<br />ο Παυσανίας ο περιηγητής<br />ο Δίων Κάσσιος<br />ο Ηρωδιανός<br /> <br />είναι συγγραφείς που διαψεύδουν την θέση του φιλτάτου Αλεξανδρινού για μία νεκρή Ελλάδα εκείνη την περίοδο. <br /><br />Καί ακόμη έχουμε καί τους φιλοσόφους: <br /><br />Από την Ύστερη Ακαδημία καί τον Περίπατο ή Λύκειο έχουμε <br /><br />τον Ξενοκράτη τον Χαλκηδόνιο<br />τον Αντίοχο τον Ασκαλωνίτη<br />τον Θεόφραστο τον Λέσβιο<br />τον Αριστόξενο τον Ταραντίνο που ήταν γιος μουσικού καί έγραψε τα Αρμονικά στοιχεία, τα Ρυθμικά στοιχεία καί άλλα <br />έργα<br />ο Στράτων ο Λαμψακηνός<br />ο Πραξιφάνης ο Μυτιληναίος<br />ο Επίκουρος ο Αθηναίος<br />ο Διογένης ο Οινοανδεύς<br />ο Φιλόδημος ο Γαδαρεύς. <br /><br />Από τους Στωϊκούς διακρίνονται <br /><br />ο Ζήνων ο Κιτιεύς<br />ο Κλεάνθης ο Τρωαδεύς<br />ο Χρύσιππος ο Σολεύς<br />ο Διογένης ο Βαβυλώνιος<br />Παναίτιος ο Ρόδιος<br />ο Ποσειδώνιος ο Απαμεύς<br />ο Επίκτητος ο Ιεραπολίτης<br />ο Μάρκος Αυρήλιος.<br /><br />Από τους Σκεπτικούς, τους Κυνικούς καί τους άλλους φιλοσόφους, διακρίνονται οι εξής: <br /><br />Σέξτος ο Εμπειρικός<br />Τίμων ο Φλειάσιος<br />Κράτης ο Θηβαίος<br />Βίων ο Βορυσθενίτης<br />Τέλης<br />Μένιππος Γαδαρεύς<br />Φίλων ο Αλεξανδρινός ή Ιουδαίος<br />Πλωτίνος.<br /> <br />Αλλά για να δούμε αναλυτικότερα την Ελληνική φιλοσοφία επί των Ελληνιστικών καί της πολυθεϊστικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Τα στοιχεία που θα παραθέσω προέρχονται από το βιβλίο του πανεπιστημιακού καθηγητή Νικολάου Γ. Πολίτου <b>Φιλοσοφήματα</b>, Αθήνα, 2.004μ.α.χ.χ. Καταγράφω λοιπόν τους φιλοσόφους συστηματικώς, σε όνομαστικό κατάλογο: <br /><br />Λύκειο <br /><br />Εύδημος ο Ρόδιος, τέταρτος προχριστιανικός αιώνας <br />Κράτιππος, τέταρτος προχριστιανικός αιώνας <br />Δικαίαρχος Μεσσήνιος Ιταλιώτης <br />Ηρακλείδης ο Ποντικός <br />Αριστόξενος ο Ταραντίνος <br />Θεόφραστος ο Λέσβιος εξ Ερεσσού <br />Στράτων ο Λαμψακηνός <br />Λύκων ο Αστυάνακτος <br />Αρίστων ο Κείος <br />Κριτόλαος ο Φασηλίδης <br />Ανδρόνικος ο Ρόδιος <br />Κράτιππος ο Περγαμηνός <br />Νικόλαος Δαμασκηνός <br />Ξέναρχος Σελευκεύς <br />Κλαύδιος Πτολεμαίος <br />Κλαύδιος Γαληνός Περγαμηνός <br />Ασπάσιος <br />Αριστοκλής Μεσσήνιος Σικελιώτης <br />Ερμίνος <br />Σωσιγένης <br />Αλέξανδρος Αφροδισιεύς <br /><br />Συνεχιστές του Πλάτωνος <br /><br />Ξενοκράτης ο Χαλκηδόνιος <br />Πολέμων <br />Κράτης Αθηναίος <br />Αρκεσίλαος <br />Λακύδης ο Κυρηναίος <br />Τηλεκλής <br />Εύανδρος ο Φωκαεύς <br />Ηγησίνος ο Περγαμηνός <br />Καρνεάδης <br />Χαρμίδας <br />Κλειτόμαχος Καρχηδόνιος ή Ασδρούβας <br />Φίλων ο Λαρισαίος <br />Αντίοχος Ασκαλωνίτης <br />Άριστος ο Ασκαλωνίτης(αδελφός του Αντιόχου) <br />Δερκυλίδης <br />Εύδωρος Αλεξανδρεύς <br /><br />Καί υπάρχουν καί πολλοί άλλοι φιλόσοφοι, πολλών άλλων σχολών, των οποίων δεν επαρκεί ο χώρος της εργασίας μου για να αναφέρω τα ονόματα, αλλά επιφυλάσσομαι να παρουσιάσω αναλυτική εργασία σχετικώς με την Αρχαία Ελληνική φιλοσοφία. Απλώς κάποιοι τα αγνοούν. Όσο για τις πόλεις - κράτη, δεν εξηλείφθησαν κατά τους Ελληνιστικούς Χρόνους, αλλά συνενώθηκαν στις Συμπολιτείες με κυριότερες την Αιτωλική καί την Αχαϊκή, καθώς καί τα Κοινά, με κυριότερα το Κοινό των Νησιωτών στο Αιγαίο, το Κοινό των Ηπειρωτών, το Κοινό των Βοιωτών, ενώ δεν θα πρέπει να παραγνωρίσουμε καί τις Αμφικτυονίες, οι οποίες προϋπήρχαν. <br /><br />Αλλά καί αργότερα, όταν οι Έλληνες έχασαν από τους Ρωμαίους την πολιτική καί εθνική ελευθερία τους, διετήρησαν ωστόσο την αυτοθέσμισή τους, μέχρι την εποχή του Εβραιοχριστιανικού σκοταδισμού, ο οποίος κατήργησε ανάμεσα στα άλλα καί αυτήν την αυτοθέσμιση. Αλλά αυτά φαίνεται ότι τα αγνοείς.<br /><br /><font color="green">Που έσφαξαν τους Έλληνες και εκείνοι, οι λεγόμενοι Γραικύλοι, περίγελως στην Ρωμαϊκή ποίηση, το μόνο που έκαναν ήταν να ζητούν άδεια να υψώσουν ναούς για τη λατρεία του σφαγέα, Ρωμαίου Αυτοκράτορα. </font><br /><br />Ποιά Ρωμαϊκή ποίηση εννοείς; Αυτήν την οποίαν, δεν καταδέχονταν οι τότε καλλιεργημένοι Έλληνες να διαβάσουν; Καί μία περί της λατρείας του Ρωμαίου αυτοκράτορα ως θεού. Ξέρεις πότε αυτή εισάγεται στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία; Καί από ποιόν; Για να μάθεις λοιπόν καί λίγη ιστορία, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας από την εποχή του Οκταβιανού Αυγούστου, οπότε στις 13 Ιανουαρίου 27π.α.χ.χ. ονομάσθηκε από την σύγκλητο princeps (=ηγεμόνας), αλλά καί όλοι οι διάδοχοί του ονομάζονται principes (=ηγεμόνες), το δε πολίτευμα ονομάζεται principatus (=ηγεμονία), επειδή ο Αύγουστος καί οι διάδοχοί του συγκυβερνούν με την σύγκλητο. Ο αυτοκράτορας εκείνη την περίοδο ονομαζόταν Augustus (=Σεβαστός) καί Pontifex Maximus (=Μέγιστος Αρχιερέας). Ο αυτοκράτορας συμβόλιζε την ειρήνη καί την ευημερία μετά την μεγάλη αναστάτωση των εμφυλίων πολέμων της Ρωμαϊκής δημοκρατίας. Το δε αξίωμα του Μεγίστου Αρχιερέως σήμαινε δύο πράγματα: για τους Ρωμαίους ότι προήδρευε στο Ρωμαϊκό ιερατείο, ενώ για τους άλλους κατοίκους ότι ήταν η ανώτατη θρησκευτική αρχή της αυτοκρατορίας καί νομιμοποίησης του πολυθεϊσμού. Οι Εβραίοι εξαιρούνταν καί υπάγονταν στο δικό τους ιερατείο.<br /><br />Αυτό διήρκεσε μέχρι την εποχή του Διοκλητιανού. Όταν ο Διοκλητιανός ανέλαβε την αυτοκρατορική εξουσία στην Ρώμη <br />εισήγαγε τον όρο dominus (=κυρίαρχος) καί dominatus (=κυριαρχία, απολυταρχία), παραμερίζοντας την σύγκλητο καί απαιτώντας την αναγνώρισή του ως θεού, καθώς καί την προσκύνησή του όσο ζει, πράγματα που δεν υπήρχαν στην ηγεμονία. <br /><br />Άρα δεν πρέπει να συγχέονται πρόσωπα καί καταστάσεις. Καί κανένας Έλληνας από τον απλό λαό δεν ήθελε την λατρεία των Ρωμαίων αυτοκρατόρων. Αυτά ήσαν ιδιοτροπίες των ολιγαρχιών στις διάφορες πόλεις καί των Ρωμαιοδούλων εγκαθέτων. Μετά, όταν ο Γρατιανός παραιτήθηκε από τον τίτλο του Μεγίστου Αρχιερέως, το 376μ.α.χ.χ., αυτό σήμανε καί την τυπική απεμπλοκή του Δυτικού Ρωμαϊκού Κράτους από τον πολυθεϊσμό.<br /><br /><font color="green">Διαβάστε ποιοι ήταν οι Έλληνες κάτω από το καθεστώς των παγανιστών: <br /><br /><b>Οι "Γραικύλοι" </b><br /><br />Oι υπερβολικές τιμητικές εκδηλώσεις ελληνικών πόλεων για Ρωμαίους αξιωματούχους, όσο και αν συνέβαλλαν στην εδραίωση της ρωμαϊκής κυριαρχίας, προκαλούσαν και σ' αυτούς τους Ρωμαίους κάθε άλλο παρά καλή εντύπωση. Η εικόνα που εμφάνιζαν οι Έλληνες της ρωμαϊκής εποχής με τη δουλική πολλές φορές συμπεριφορά τους γινόταν ακόμη πιo αρνητική σε σύγκριση με τους προγόνους τους της κλασσικής εποχής <br /><br />[...] <br /><br />Για τους Ρωμαίους οι περισσότεροι Έλληνες της εποχής τους ήταν "μικροί απόγονοι μεγάλων προγόνων", "Γραικύλοι", «άνθρωποι που έρρεπαν στην άπατη, αναξιόπιστοι, υπερβολικά δουλοπρεπείς [...] Έτσι τους χαρακτηρίζει ο Κικέρων σε επιστολή προς τον αδελφό του (όταν ο τελευταίος ήταν διοικητής της επαρχίας Ασίας), όπου τον συμβουλεύει ακόμη να αποφεύγη τη συχνή συναναστροφή μαζί τους [...] Ώς ανάξιους των προγόνων τους εμφανίζει ο Κικέρων τους Έλληνες της εποχής του [...] "μας κουράζουν με τη φλυαρία τους" (εννοώντας προφανώς τους συγχρόνους του Έλληνες ρήτορες και φιλοσόφους, που ήταν "πελάται" πλούσιων Ρωμαίων). Αυτούς τους ρήτορες και φιλοσόφους χαρακτηρίζει ο Κικέρων και ως "φλύαρους και αργόσχολους Γραικύλους". Τη συνήθεια των ελληνικών πόλεων να αποδίδουν υπερβολικές (π.χ. θεϊκές) τιμές σε επιφανείς Ρωμαίους [...] πρόβαλλαν οι Ρωμαίοι ως εθνικό χαρακτηριστικό των Ελλήνων, όπως φαίνεται από τον όρο "ελληνική κολακεία" (graeca adulatio) που χρησιμοποιεί ο ιστορικός Τάκιτος. <br /><br />Ακόμη πιο παραστατική είναι η εικόνα που προβάλλει για τους Έλληνες της εποχής του (1ος/2οςαί. μ.Χ.), <b>και συγκεκριμένα εκείνους που ζούσαν στή Ρώμη, ο σατυρικός ποιητής Ιουβενάλιος. Εκτός από εκείνους που ζούσαν παρασιτικά ως "πελάται" πλούσιων Ρωμαίων [...] αλλά και μάντεις, σχοινοβάτες και "αλείπται" (δηλαδή υπηρέτες πλούσιων Ρωμαίων που άλειφαν το σώμα των κυρίων τους μετά το λουτρό ή φρόντιζαν για τη δίαιτα τους). "Ο πεινασμένος Γραικύλος", γράφει ο Ρωμαίος ποιητής, "όλα τα μαθαίνει" και να του πης ακόμη να πετάξη, θα πετάξη"</b>. [...] Όταν έπαιρναν μέρος σε δείπνο που παρέθετε ο πάτρων, έτρωγαν συνήθως τα ευτελέστερα φαγητά, ενώ ήταν αναγκασμένοι να κολακεύουν τον οικοδεσπότη για τον πλούτο του ή να έπαινούν τα (πολύ αμφίβολης αξίας) ποιήματα του που απήγγελλε [...] <br /><br /><b>ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, ΤΟΜΟΣ ΣΤ' - ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ, σελ. 573 </b><br /><br />Βλέπετε ποιοι ήταν οι Έλληνες ΠΕΝΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ ΠΡΙΝ ΚΑΝ ΕΡΘΕΙ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ; Εντελώς ξεφτίλα! <br /><br />- "Αλείπται" των Ρωμαίων <br />- "Πεινασμένοι Γραικύλοι" <br />- Δουλοπρεπείς <br />- Ανάξιοι <br />-Παράσιτα <br /><br />Μας γελοιοποιούσαν στα ποιήματά τους οι ...συνάδελφοι παγανιστές. Έτσι είχαν καταντήσει οι παγανιστές πρόγονοί μας από τους Ρωμαίους για τους οποίους δεν λέτε κουβέντα αφού οι εκπρόσωποί σας τους συγκαταλέγουν ενάμεσα στους ομοϊδεάτες σας... <br /><br /><b>Η Ελλάδα είχε ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Ξυπνήστε επιτέλους. </b><br /><br />Άλλαξαν οι δομές εντελώς. Η Αυτοκρατορία το μόνο που έκανε κατά κύριο λόγο ήταν να μάχεται για τα σύνορά της. Δεν είχε 100.000 δούλους για να τρέφουν τους 1.000 ελεύθερους πολίτες όπως στην κλασική αθήνα και να έχουν το προνόμιο να παράγουν τέχνη και λόγο για την ελίτ (καθώς είναι γνωστό ότι στην αρχαία ελλάδα, <b>ΜΟΝΟ ΟΙ ΕΥΠΟΡΟΙ ΑΝΤΡΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΑΘΗΝΑΙΟΙ απολάμβαναν όλα αυτά. Ούτε οι δούλοι, ούτε οι ξένοι, ούτε οι γυναίκες, ούτε τα παιδιά, ούτε οι φτωχοί που ζούσαν αποκομένοοι στην ύπαιθρο πνιγμένοι στη δεισιδαιμονία και εργαζόμενοι σκληρά για να επιβιώσουν.) </b></font><br /><br />Ο Ιουβενάλης δεν είναι καί το ισχυρότερο τεκμήριο που μπορεί να παρουσιάσει κάποιος. Είναι από τους φανατικότερους μισέλληνες. Μάλιστα έγραψε το εξής: «Δεν μπορώ να υποφέρω Ελληνική την πόλη» - «non possum ferre graecam urbem» (<b>Satyra III, στ. 60 - 61</b>). Καί μία περί Κικέρωνος ο λόγος, για να δούμε καί λίγο το ήθος του ανδρός. Διότι είναι ο τελευταίος που μπορεί να κατηγορήσει άλλους για κολακείες. Διότι η ιστορία έχει συνοπτικώς ως εξής: Στην Ρώμη, υπήρχε ένας πολιτικός, ο Κατιλίνας, ο οποίος οργάνωσε συνωμοσία το 63 - 62π.α.χ.χ. για να ανατρέψει το Ρωμαϊκό πολίτευμα καί να χαρίσει τα χρέη σε όσους είχαν καταστραφεί από τους πολέμους. Ο Κικέρων απεκάλυψε την συνωμοσία καί τελικώς ο Κατιλίνας νικήθηκε στρατιωτικώς σε μάχη καί φονεύθηκε. Για αυτές τις πράξεις του ο Κικέρωνας ανεκηρύχθη από την Σύγκλητο «Πατέρας της Πατρίδας». <br /><br />Ως εδώ, δεν υπάρχει τίποτε το ενδιαφέρον. Όμως, το ενδιαφέρον είναι άλλο. Ο Κικέρωνας ζήτησε από τον ιστορικό Λουκήιο να γράψει έναν λόγο, για τον ίδιο, την Κικερωνιάδα, καί μάλιστα στα Ελληνικά. Όταν ο Λουκήιος αρνήθηκε, βρήκε τον Αρχία από την Ηράκλεια, ο οποίος είχε γράψει έμμετρα εγκώμια για τον Μάριο καί τον Μάρκελλο καί του ανέθεσε την δοξολόγησή του. Αντάλλαγμα η υπεράσπιση του Αρχία από τον Κικέρωνα σε μία δίκη, αλλά η συναλλαγή δεν είχε αίσιο τέλος. Εδώ λοιπόν βλέπουμε ότι ο διαπρύσιος κατήγορος της «Ελληνικής κολακείας», καταφεύγει σε αυτήν για να ζητήσει τις υπηρεσίες της.<br /><br />Τελικώς, έγραψε μόνος του το εγκώμιό του καθώς καί απομνημονεύματα Καί έστειλε το χειρόγραφο στον Ποσειδώνιο τον Ρόδιο για να το επιμεληθεί, να το ξαναγράψει καλλίτερα προσδίδοντάς του συναρπαστικότερο ύφος, αλλά ο Ποσειδώνιος αρνήθηκε με υπεκφυγές καί ευτελείς δικαιολογίες. «Το υπόμνημά σου», απάντησε ο Ποσειδώνιος, «μου θύμισε τον ημιτελή πίνακα του Απελλή με την Αφροδίτη της Κω. Ήταν τόση η ομορφιά του έργου, τόσο αξεπέραστη, που μετά τον θάνατο του καλλιτέχνη, δεν αποτόλμησε κανένας ζωγράφος να προσθέσει έστω καί μία πινελιά για να το ολοκληρώσει». Πηγή: Κυριάκου Σιμόπουλου, <b>Ξενοκρατία - Μισελληνισμός καί Υποτέλεια, έβδομη έκδοση, σελίδες 66 - 67, Αθήνα 1.994μ.α.χ.χ.</b> Καί στο ίδιο βιβλίο του, ο Σιμόπουλος, στις σελίδες 88 - 95, σημειώνει ότι οι τιμές προς τους Ρωμαίους αυτοκράτορες καί ισχυρούς της ημέρας, αποφασίζονταν από τους τοπικούς Ρωμαιοφίλους πλουτοκράτες ολιγαρχικούς καί όχι από τον λαό. Καί οι πηγές είναι άφθονες. <br /><br />Επιπλέον, η εικόνα που δίνεις για την Αρχαία Αθήνα ως μία ανδροκρατική, ολιγαρχική καί αριστοκρατική από αριθμητικής καί κοινωνικής άποψης πόλης, δεν ευσταθεί. Ούτε οι πολίτες ήσαν χίλιοι, ούτε οι δούλοι εκατό <br />χιλιάδες. Καί για τους δούλους, τις γυναίκες, τους ξένους, τα παιδιά καί τους φτωχούς επίσης δεν είναι διόλου όπως τα παρουσιάζεις. Αλλά για να δούμε τι μας λένε οι Αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς, για αυτά τα θέματα. <br /><br />α) Πολίτες καί δούλοι από αριθμητικής άποψης <br /><br />Επειδή στην Αρχαία Αθήνα επί Κλασσικών Χρόνων ίσχυε το πολίτης - οπλίτης, αντιγράφω από τον Θουκυδίδη καί μάλιστα από το <b>Β´ 13 της Ιστορίας</b> του, τις δυνάμεις των Αθηναίων: <br /><br />13.000 οπλίτες καί άλλοι 16.000 στα οχυρά καί στα τείχη, όπου περιλαμβάνονται καί μέτοικοι. <br />Ιππείς καί ιπποτοξότες 1.200 <br />Τοξότες 1.600 <br />Τριήρεις ετοιμοπόλεμες 300 <br /><br />Επίσης κατά τους ιστορικούς <b>J. B. Bury καί Russwell Meiggs, στο βιβλίο τους με τον τίτλο «Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας», εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα 1.998μ.α.χ.χ., τρίτη έκδοση, σελίδα 392</b>, αναφέρουν ότι στις αρχές του Πελοποννησιακού Πολέμου, οι Αθηναίοι καί οι Αθηναίες, ήσαν 172.000. Τώρα πώς εσύ ομιλείς μόνον για 1.000 πολίτες, είναι ένα ερώτημα. Διότι καί ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι οι δυνάμεις της Αθήνας, όπου περιλαμβάνονται οι άνδρες των ηλικιών 18 έως 60 ετών, ανέρχονται σε 31.800 όσον αφορά μόνον τον στρατό ξηράς, διότι αν συμπεριληφθούν καί τα πληρώματα των τριήρεων, έχοντας ως δεδομένο ότι σε κάθε τριήρη υπηρετούσαν 185 συνήθως πρόσωπα, έχοντας 300 τριήρεις στην αρχή του Πελοποννησιακού Πολέμου, έχουμε άλλους 55.500 ναύτες, οι οποίοι επίσης ήσαν πολίτες, οπότε οι πολίτες ανέρχονται σε 87.300, από τον στρατό καί τον στόλο μαζί. Καί υπήρχαν καί οι άνω των 60 ετών που επίσης ήσαν πολίτες, αλλά δεν καταγράφονται. Επίσης, κατά την απογραφή του Δημητρίου Φαληρέως το 309π.α.χ.χ. βρέθηκαν 21.000 πολίτες, 10.000 ξένοι καί 400.000 δούλοι. Ωστόσο εδώ οφείλω να σημειώσω, ότι το πολίτευμα της Αθήνας, την περίοδο 322 - 307π.α.χ.χ., δηλαδή για μία δεκαπενταετία, η Αθήνα είχε τιμοκρατικό πολίτευμα, ως αποτέλεσμα της ήττας της στον Λαμιακό πόλεμο.<br /><br />Η ιστορία έχει ως εξής: Ο Αλέξανδρος ο Μέγας πέθανε το 323π.α.χ.χ. Οι Έλληνες της νότιας Ελλάδας εξεγείρονται υπό την ηγεσία των Αθηναίων καί ζητούν να αποτινάξουν την Μακεδονική ηγεμονία. Ο Λαμιακός πόλεμος κρατεί ένα έτος καί λήγει το 322π.α.χ.χ. με Μακεδονικό θρίαμβο. Ο Αντίπατρος επιβάλλει ως ηγεμόνας στην Μακεδονία καί αντιπρόσωπος της ενιαίας αυτοκρατορίας του Αλεξάνδρου, τιμοκρατικό πολίτευμα στις νικημένες Ελληνικές πόλεις καί φρουρές. <br /><br />Στο τιμοκρατικό πολίτευμα για να είναι κάποιος πολίτης, έπρεπε να είχε ορισμένη περιουσία. Έτσι αποκλείσθηκαν πολλοί φτωχοί από πολίτες. Ο Δημοσθένης καί ο Υπερείδης εκτελέσθηκαν κατ' εντολήν του Αντιπάτρου, όπως καί άλλοι δημοκρατικοί Αθηναίοι. Την διακυβέρνηση στην Αθήνα ανέλαβε ο Φωκίωνας, ο οποίος κυβέρνησε ως το 318π.α.χ.χ. Ο Αντίπατρος πέθανε το 319π.α.χ.χ. Το 318π.α.χ.χ. ο Φωκίων ανατρέπεται από τον Κάσσανδρο καί τον <br />Πολυσπέρχοντα ή Πολυπέρχοντα καί εκτελείται από τους οπαδούς τους στην Αθήνα. <br /><br />Τον Φωκίωνα διαδέχεται ο Δημήτριος Φαληρέας από το 318π.α.χ.χ. ως το 307π.α.χ.χ., ο οποίος διενεργεί καί την απογραφή που προαναφέρω. Την απογραφή του Δημητρίου του Φαληρέως την βρήκα στην εγκυκλοπαίδεια <b>Πάπυρος - Λαρούς, τόμος 14, σελίδα 526, τρίτη στήλη, σειρές 50 - 54, Αθήνα 1.963μ.α.χ.χ.</b><br /><br />Επίσης ο όρος δούλοι στην Αρχαία Αθήνα ήταν ανύπαρκτος. Ο επίσημος όρος ήταν οικέτες, δηλαδή οι της οικίας. Επίσης καλούνταν καί παίδες. Μάλιστα, είχαν πολλά δικαιώματα καί προνόμια. Συγκεκριμένα: <br /><br /><b>Πρώτον</b>, απαγορευόταν να κτυπήσει ξένο δούλο, ενώ αν το έκανε διωκόταν με γραφή για ξυλοδαρμό. <br /><b>Δεύτερον</b>, δεν επιτρεπόταν σε κανέναν Αθηναίο ή μέτοικο να πουλήσει ως δούλο κάποιον που πιάστηκε αιχμάλωτος καί απελευθερώθηκε, χωρίς την έγκριση του προηγουμένου αφέντη του δούλου. <br /><b>Τρίτον</b>, όποιος πολίτης ήθελε, μπορούσε να απαλλάξει από την δουλεία τον εναγόμενο απελεύθερο καί να γίνει εγγυητής του ενώπιον του Πολεμάρχου. <br /><b>Τέταρτον</b>, αν θεωρηθεί ότι κάποιος απελευθέρωσε αδίκως έναν δούλο, όφειλε να πληρώσει το μισό της αξίας του δούλου. <br /><b>Πέμπτον</b>, αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον. Οι δούλοι είχαν το δικαίωμα να ζητήσουν την πώλησή τους καί να αλλάξουν τον αφέντη τους με κάποιον άλλον συγκαταβατικότερο. <br /><b>Έκτον</b>, οι δούλοι μπορούν να εξαγοράσουν την ελευθερία τους πληρώνοντας κάποιο ποσόν στον αφέντη τους. <br /><b>Έβδομον</b>, η απελευθέρωση δεν μπορούσε να γίνει μέσα στο θέατρο, ενώ αυτός που θα το έκανε έχανε τα πολιτικά δικαιώματά του. <br /><b>Όγδοον</b>, οι απελεύθεροι δεν επιτρέπεται να επαναστατούν ενάντια σε αυτούς που τους απελευθέρωσαν ή να εκλέγουν άλλον προστάτη. <br /><b>Ένατον</b>, όσοι παρεβίαζαν τον ανωτέρω νόμο, κατηγορούνταν με την Αποστασίου δίκη καί αν καταδικάζονταν γίνονταν πάλι δούλοι, ενώ αν κέρδιζαν γίνονταν τελείως ελεύθεροι. <br /><b>Δέκατον</b>, μάρτυρες στην Αποστασίου δίκη γίνονταν καί οι πολίτες καί οι ξένοι. <br /><b>Ενδέκατον</b>, αυτός που απελευθερώθηκε από τους εχθρούς με την καταβολή λύτρων από τους εχθρούς, ανήκει σε αυτόν που τον απελευθέρωσε μέχρι να πληρώσει τα λύτρα. <br /><b>Δωδέκατον</b>, δεν επιτρεπόταν σε κανέναν να έτρεφε αδρανή δούλο. <br /><br />Αλλά αυτά είναι οι νόμοι στην Αθήνα, κατά τους Κλασσικούς Χρόνους. Ωστόσο, οι δούλοι ή οικέτες δεν περιορίζονταν μόνον σε αυτά. Λόγου χάριν ο Πασίωνας ήταν δούλος καί έγινε ο μεγαλύτερος τραπεζίτης της Αρχαίας Ελλάδας, απελευθερώθηκε καί πολιτογραφήθηκε Αθηναίος καί δημότης του δήμου Αχαρνών. Διαδέχθηκε τον Αντισθένη <br />καί τον Αρχέστρατο. Κατηγορήθηκε για υπεξαίρεση. Πηγές για τον Πασίωνα είναι ο Τραπεζιτικός λόγος του Ισοκράτη, καθώς καί πολλοί λόγοι του Δημοσθένη. <br /><br /><b>Δέκατο τρίτον</b>, οι οικέτες στην Αρχαία Αθήνα δεν μαρτυρείται καμμία φορά να εξεγέρθηκαν κατά των Αθηναίων, όπως οι είλωτες στην Σπάρτη τα έτη 464 - 454π.α.χ.χ. ή οι δούλοι στην Ρώμη υπό τον Σπάρτακο τα έτη 73 - 71π.α.χ.χ. <br /><br />Επίσης, από την Ιστορία του Θουκυδίδη, γνωρίζουμε ότι στην εισβολή των Θηβαίων στις Πλαταιές το 431π.α.χ.χ., οι οικέτες συνέπραξαν με τους δημοκρατικούς Πλαταιείς κατά των ολιγαρχικών Πλαταιέων καί Θηβαίων (Πηγή: <b>Θουκυδίδη Ιστορία Β´ 4, 2</b>). Θα μπορούσαν όμως οι οικέτες να συμπαραταχθούν με τους Θηβαίους καί τους ολιγαρχικούς Πλαταιείς, αλλάζοντας την έκβαση της μάχης, που τελικώς κρίθηκε υπέρ των δημοκρατικών. Επίσης καί στον εμφύλιο πόλεμο της Κερκύρας, οι οικέτες συνεμάχησαν με τους δημοκρατικούς καί όχι με τους ολιγαρχικούς, καθορίζοντας το αποτέλεσμα (Πηγή: <b>Θουκυδίδη Ιστορία Γ´ 73</b>).<br /><br />Επίσης οι δούλοι στην αρχαιότητα καλούνται καί παίδες, όπως στον <b>Πλατωνικό διάλογο «Πρωταγόρας» (310c)</b>, όπου αναφέρει ο Ιπποκράτης «ο γάρ τοι παίς με ο Σάτυρος απέδρα». Επίσης ο Ηρόδοτος αναφέρει στην ιστορία του, στο βιβλίο του με τον τίτλο <b>«Καλλιόπη», στο κεφάλαιο 29</b>, ότι κατά την μάχη των Πλαταιών στον στρατό της Σπάρτης υπηρέτησαν 35.000 είλωτες (Πηγή: <b>Ηροδότου Ιστορία, Θ´ 29, 1</b>).<br /><br />Είναι εντυπωσιακό να σκεφθεί κάποιος τί θα μπορούσε να γίνει, αν οι είλωτες λιποτακτούσαν από τον στρατό της Σπάρτης κατά την μάχη των Πλαταιών. Ίσως καί να άλλαζε η ιστορία. Αλλά δεν άλλαξε. <br /><br />β) Για να δούμε για τις γυναίκες τί μας λέγει η αδογμάτιστη ιστορία. <br /><br /><b>Α:</b> Αβροτέλεια του Αβροτέλη Πυθαγόρεια φιλόσοφος από τον Τάραντα. <br /><b>Β:</b> Βαβέλυκα η Αργεία Πυθαγόρεια φιλόσοφος <br /><b>Γ:</b> Γαλήνη η Σμυρναία γραμματικός-συγγραφέας <br /><b>Δ:</b> Δαμοφύλη η σοφή ποιήτρια ερωτικών καί ύμνων. <br /><b>Ε:</b> Εστιαία η Αλεξανδρινή συγγραφέας- έγραψε για το πεδίο της μάχης στον Τρωϊκό πόλεμο. <br /><b>Ζ:</b> Ζηνοβία- βασίλισσα του κράτους της Παλμύρας καί αντίπαλος των Ρωμαίων για επτά (7) έτη(263-270μ.α.χ.χ.). Νικήθηκε από τον Κλαύδιο Β´ Γοτθικό καί αιχμαλωτίσθηκε. Κατά μία εκδοχή αυτοκτόνησε, κατά μία άλλη πέθανε στην αιχμαλωσία καί την εξορία. <br /><b>Η:</b> Ήριννα από την Τέω ή την Τήνο ή την Λέσβο ή την Τήλο ποιήτρια-εποποιός(4ος προχριστιανικός αιώνας) <br /><b>Θ:</b> Θεανώ &#8211;εδώ έχουμε τις εξής γυναίκες με αυτό το όνομα: <br />α) Θεανώ ή ιέρεια κόρη του Μένωνα από την Άγραυλο. <br />β) Θεανώ από τον Κρότωνα, κόρη του Βροντίνου, σύζυγος του Πυθαγόρα καί μητέρα του Τηλαύγη, η οποία έγραψε καί κάποια βιβλία για την διδασκαλία του Πυθαγόρα. <br />γ) Θεανώ η Λοκρή λυρική ποιήτρια. <br />δ) Θεανώ η Μεταποντίνη(από το Μεταπόντιο) ή Θουρία( από τους Θουρίους της Νότιας Ιταλίας), κόρη του Λεώφρονα Πυθαγόρεια συγγραφέας. <br />ε) Θεανώ η συγγραφέας. <br /><b>Ι:</b> Ιππαρχία η Μαρωνείτης(όχι κύριε Μαρωνίτη δεν έχει σχέση με εσάς, από την Μαρώνεια καταγόταν), αδελφή του Μητροκλή, σύζυγος του Κράτη, κυνική φιλόσοφος(4ος προχριστιανικός αιώνας). <br /><b>Κ:</b> Κλέα η ιέρεια των Δελφών- για αυτήν έγραψε ο Πλούταρχος το βιβλίο των Ηθικών «Γυναικών Αρεταί». <br /><b>Κ:</b> Κλεαίχμα η Πυθαγόρεια φιλόσοφος <br /><b>Λ:</b> Λάλα, Ελληνίδα ζωγράφος του πρώτου προχριστιανικού αιώνα από την Κύζικο. <br /><b>Μ:</b> Μαντώ η μάντιδα κόρη του Τειρεσία <br /><b>Μ:</b> Μοιρώ η Βυζαντία ποιήτρια περί το 300π.α.χ.χ. <br /><b>Ν:</b> Νισθεάδουσα η Λάκαινα Πυθαγόρεια φιλόσοφος <br /><b>Ξ:</b> Ξενόκλεια η προμάντιδα των Δελφών <br /><b>Ο:</b> Ολυμπιάδα Νεοπτολέμου, από τον βασιλικό οίκο των Μολοσσών. Νυμφεύθηκε τον Φίλιππο Β´, με τον οποίον απέκτησε τον Αλέξανδρο τον Μεγάλο. Έναν γιο, αλλά τί γιο. Τον μεγαλύτερο στρατηλάτη όλων των εποχών. Το κανονικό όνομα της Ολυμπιάδας, πριν πραγματοποιήσει τον γάμο της με τον Φίλιππο, ήταν Μυρτάλη. <br /><b>Π:</b> Περικτιόνη η Πυθαγόρεια φιλόσοφος, μητέρα του Πλάτωνα. <br /><b>Ρ:</b> Ροιώ η μητέρα του Ηροδότου, του πατέρα της ιστορίας κατά τον Ρωμαίο ρήτορα Κικέρωνα. <br /><b>Σ:</b> Σαπφώ από την Ερεσσό της Λέσβου λυρική ποιήτρια(7ος-6ος προχριστιανικός αιώνας) <br /><b>Τ:</b> Τελέσιλλα η Αργεία ποιήτρια <br /><b>Υ:</b> Υπατία η Αλεξανδρινή φιλόσοφος, κόρη του γεωμέτρη Θέωνα <br /><b>Φ:</b> Φαεννίδα η μάντιδα στην Δωδώνη <br /><b>Φίντυς</b> του Καλλικράτη Πυθαγόρεια φιλόσοφος <br /><b>Χ:</b> Χειλωνίδα του Χείλωνα Λάκαινα Πυθαγόρεια φιλόσοφος <br /><b>Ψ:</b> Ψαμάθη κόρη του Νηρέα, η οποία έσμιξε με τον Αιακό καί γέννησε τον Φώκο. <br /><b>Ω:</b> Ώκιμον εταίρα μεγάλης ομορφιάς καί καλής καρδιάς καί πλούσια. Ερωμένη του ποιητή Νικοστράτου καί του ρήτορα Υπερείδη. Το όνομά της σημαίνει "βασιλικός" καί έτσι ονομαζόταν το συγκεκριμένο φυτό στην αρχαιότητα. <br /><br />Στην Μινωϊκή Κρήτη οι γυναίκες συμμετέχουν σε όλες τις κοινωνικές εκδηλώσεις ως βασίλισσα, ιέρεια, αθλήτρια στα Ταυροκαθάψια, παρακολουθεί τα δημόσια θεάματα καί τις εκδηλώσεις, ενώ τον πέμπτο προχριστιανικό αιώνα οι νόμοι της Γόρτυνας επιτρέπουν στην γυναίκα να κληρονομεί, να παίρνει διαζύγιο καί εφ' όσον ευθύνεται ο άνδρας, τότε η <br />γυναίκα δικαιούται αποζημίωση πέντε ασημένιων στατήρων, που ήσαν τότε σημαντικό ποσόν.<br /><br />Στην Μυκηναϊκή κοινωνία, η γυναίκα επίσης είναι σεβαστή. Η Πηνελόπη κυβερνά το βασίλειο για μία εικοσαετία, ενώ η Ανδρομάχη (<b>Ιλιάδα Ζ 431 - 439</b>), συμβουλεύει τον Έκτορα για τον πόλεμο, ένα αποκλειστικώς ανδρικό θέμα. Να καί η σχετική πηγή: <br /><br />Αρχαίο κείμενο <br /><br />Αλλ' άγε νύν ελέαιρε καί αυτού μίμν' επί πύργω, <br />μή παίδ' ορφανικόν θήης χήρην τε γυναίκα. <br />λαόν δε στήσον παρ' ερινεόν, ένθα μάλιστα <br />αμβατός εστι πόλις καί επίδρομον έπλετο τείχος. <br />τρίς γάρ τή γ' ελθόντες επειρήσανθ' οι άριστοι <br />αμφ' Αίαντε δύω καί αγακλυτόν Ιδομενήα <br />ηδ' αμφ' Ατρεΐδας καί Τυδέος άλκιμον υιόν. <br />ή πού τίς σφιν ένισπε θεοπροπίων εΰ ειδώς, <br />ή νυ καί αυτών θυμός εποτρύνει καί ανώγει. <br /><br />Απόδοση Κωνσταντίνου Δούκα από εκδόσεις Ιδεοθέατρον - Γεωργιάδης, Αθήνα 1.998μ.α.χ.χ. <br /><br />Αλλά μπρος τώρα λυπήσου με καί μείνε στον πύργο <br />καί μην αφήνης ορφανό παιδί καί χήρα γυναίκα. <br />καί τον λαό στήσε κοντά στην αγριοσυκιά, όπου πάρα πολύ <br />αναβατή είναι η πόλη καί για επιδρομή προσφέρεται το τείχος. <br />Γιατί τρίς εκεί ελθόντες αποπειράθηκαν οι άριστοι <br />γύρω από τους δύο Αίαντες καί τον ξακουστό Ιδομενέα <br />καί γύρω από τους Ατρείδες καί του Τυδέως τον άλκιμον γιον. <br />ή κάποιος θα τους είπε που τα πρέποντα των θεών γνωρίζει καλά, <br />ή καί το δικό τους θυμικό παροτρύνει καί προστάζει. <br /><br />Στην <b>Οδύσσεια (ζ 303 - 315)</b> η Ναυσικά συμβουλεύει τον Οδυσσέα να προσπεράσει τον πατέρα της Αλκίνοο, που είναι βασιλιάς, καί να ικετεύσει την μητέρα της βασίλισσα Αρήτη. Να καί η σχετική πηγή: <br /><br />Αρχαίο κείμενο <br /><br />Αλλ' όποτ' άν σε δόμοι κεκύθωσι καί αυλή, <br />ώκα μάλα μεγάροιο διελθέμεν, όφρ' άν ίκηαι <br />μητέρ' εμήν. η δ' ήσται επ' εσχάρη εν πυρός αυγή, <br />ηλάκατα στρωφώσ' αλιπόρφυρα, θαύμα ιδέσθαι, <br />κίονι κεκλιμένη. δμωαί δέ οι ήατ' όπισθεν, <br />ένθα δέ πατρός εμοίο θρόνος ποτικέκλιται αυτή, <br />τώ ό γε οινοποτάζει εφήμενος αθάνατος ώς. <br />τόν παραμειψάμενος μητρός ποτί γούνασι χείρας <br />βάλλειν ημετέρης, ίνα νόστιμον ήμαρ ίδηαι <br />χαίρων καρπαλίμως, ει καί μάλα τηλόθεν εσσί. <br />εί κεν τοι κείνη γε φίλα φρονέησ' ενί θυμώ, <br />ελπωρή τοι έπειτα φίλους ιδέειν καί ικέσθαι <br />οίκον εϋκτίμενον καί σήν ες πατρίδα γαίαν. <br /><br />Απόδοση Κωνσταντίνου Δούκα από εκδόσεις Ιδεοθέατρον - Γεωργιάδης, Αθήνα 1.999μ.α.χ.χ. <br /><br />Αλλά κι αν σε δόμους χαθής καί αυλή, <br />πολύ γρήγορα, το μέγαρο να διέλθης για να πάς <br />στην μητέρα μου. αυτή κάθεται σε εστία σε πυρός ανταύγειαν, <br />ηλακάτη στρέφοντας ολοπόρφυρη, θαύμα να την βλέπης, <br />σε κίονα κεκλιμένη. δούλες κάθονται όπισθέν της. <br />Εκεί του πατρός μου ο θρόνος στηρίζεται (στον κίονα) <br />καί κείνος οινοπίνει μοιάζοντας ως αθάνατος. <br />Προσπερνώντας τον στης μητέρας μου τα γόνατα τα χέρια <br />βάλε, για να ιδής την ημέρα του νόστου <br />χαρά γεμάτος, κι ας είσαι πολύ μακριά. <br />Αν εκείνη είναι φιλόφρονη μέσα της <br />υπάρχει ελπίδα φίλους να ιδής καί να φθάσης <br />στον καλόκτιστον οίκο καί την πατρική σου γην. <br /><br />Αλλά καί ο Πλούταρχος (Σόλων 12), σημειώνει ότι κατά το Κυλώνειο Άγος, διέφυγαν τον λιθοβολισμό όσοι οπαδοί του Κύλωνα ικέτευσαν τις γυναίκες των αρχόντων. <br /><br />Να καί η πηγή του <b>Πλουτάρχου (Βίος Σόλωνος, κεφάλαιο 12</b>) <br /><br />Αρχαίο κείμενο <br /><br />οι δέ τοίς βωμοίς προσφυγόντες απεσφάγησαν, μόνοι δ' αφείθησαν οί τάς γυναίκας αυτών ικετεύσαντες. <br /><br />Απόδοση Κάκτου <br /><br />Εκείνους που πρόφτασαν να καταφύγουν στους βωμούς, τους έσφαξαν. <br />γλίτωσαν μόνον όσοι είχαν την ιδέα να προσπέσουν στα γόνατα των <br />γυναικών των αρχόντων. <br /><br />Πηγή: <b>Πλουτάρχου Βίος Σόλωνος, κεφάλαιο 12, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, 1.992μ.α..χ.χ.</b> <br /><br />Καί να άλλη μία μαρτυρία από τον Πλούταρχο για την θέση της γυναίκας, αυτήν την φορά στην Σπάρτη: <br /><br />Αρχαίο κείμενο <br /><br />καί πλείον εκείναις τών δημοσίων ή τών ιδίων αυτοίς πολυπραγμονείν <br />διδόντας. <br /><br />Απόδοση Κάκτου <br /><br />Καί συζητούσαν με τις άλλες γυναίκες, γιατί γνώριζαν ότι οι <br />Λακεδαιμόνιοι υπολογίζουν πάντοτε τη γνώμη των γυναικών τους καί <br />επιτρέπουν σ' εκείνες να μετέχουν δραστήρια στα κοινά, πολύ <br />περισσότερο απ' ό,τι οι ίδιοι μετέχουν στις ιδιωτικές τους υποθέσεις. <br /><br />Πηγή: <b>Πλουτάρχου Βίος Άγιδος καί Κλεομένους, κεφάλαιο 7, εδάφιο 4. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, Ιούλιος 1.993μ.α.χ.χ. </b><br /><br />Άρα τελειώσαμε καί με τις γυναίκες, καταρρίπτοντας όλη την κατεστημένη θεώρηση του συστήματος. Συνοψίζοντας λοιπόν όσον αφορά τις γυναίκες, στην Αρχαία Ελλάδα οι γυναίκες μπορούσαν να είναι: <br /><br />φιλόσοφοι<br />γραμματικές (=δηλαδή καθηγήτριες κατά την σημερινή αντιστοιχία της γλώσσας)<br />ποιήτριες<br />συγγραφείς<br />βασίλισσες<br />ιέρειες, <br />ζωγράφοι<br />μάντιδες<br />προμάντιδες<br />αθλήτριες<br /><br />ενώ είχαν καί μεγάλη κοινωνική επιρροή, καθώς καί πολλά κοινωνικά δικαιώματα. Ουσιαστικώς μόνον τα πολιτικά, δηλαδή δικαίωμα ψήφου καί ό,τι σχετίζεται με αυτό δεν είχαν καί αυτό επειδή δεν στρατολογούνταν. Διότι η Αρχαία Ελληνική Αντίληψη είναι το Πολίτης - Οπλίτης, δηλαδή ότι για να είναι κάποιος πολίτης πρέπει να πολεμά στην πρώτη γραμμή όταν αυτό απαιτείται. <br /><br />Καί αξίζει να δει κάποιος πόσα ονόματα πόλεων στην Αρχαιότητα στην Ελλάδα είναι ονόματα θηλυκά (π.χ. Αθήνα, Σπάρτη, Τεγέα κ.λ.π.). Καί για να επιστρέψω στον Θείον Όμηρο, να τί γράφει στην <b>Ιλιάδα στο Ι 341 - 342</b>, ότι λέγει ο Αχιλλέας στην πρεσβεία των Αχαιών αρχηγών: <br /><br />«επεί ός τις ανήρ αγαθός καί εχέφρων τήν αυτού φιλέει καί κήδεται», <br />δηλαδή «γιατί ο άνδρας ο γενναίος καί μυαλωμένος τη γυναίκα του αγαπά <br />καί φροντίζει». <br /><br />Ταυτοχρόνως οι γυναίκες είχαν καί δικές τους ιερές εορτές, όπως λόγου χάριν στην Αρχαία Αθήνα τα Θεσμοφόρια, όπου απαγορευόταν η ανδρική συμμετοχή, είχαν έναν μήνα μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες τα Ηραία στην Ολυμπία προς τιμήν της Ήρας όπου απαγορευόταν η ανδρική συμμετοχή καί οι νεαρές γυναίκες αγωνίζονταν σε αγωνίσματα δρόμου σε τρείς ηλικίες, ενώ ο Άθως ήταν Άβατον εις βάρος των ανδρών καί Περιβόλι της Αρτέμιδος, όπου εκπαιδεύονταν οι ιέρειές της.<br /><br />Ο περιηγητής Παυσανίας στο έργο του «Ελλάδος περιήγησις», στον τόμο με τον τίτλο <b>Λακωνικά (8,1)</b> αναφέρει ότι η Κυνίσκα, κόρη του βασιλιά της Σπάρτης Αγησιλάου έστειλε τέθριππο άρμα στους Ολυμπιακούς Αγώνες καί νίκησε, ενώ στα <b>Ηλιακά (16,5)</b> αναφέρει ότι 16 γυναίκες διακρινόμενες για την προχωρημένη ηλικία τους, το κύρος καί την υπόληψή τους ανάμεσα στις άλλες αποτελούσαν το συμβούλιο επίλυσης των διαφορών μεταξύ των διαφόρων πόλεων. <br /><br />Στην Ελληνιστική Μακεδονία, κατά την περίοδο των Αντιγονιδών, δηλαδή τα έτη 277 - 168π.α.χ.χ., υπήρχε το «Κοινό των Μακεδόνων», το οποίο διαχειριζόταν τις υποθέσεις των πόλεων του Μακεδονικού βασιλείου ως προς την τοπική αυτοδιοίκηση. Σε αυτό το Κοινό, εκλέγονταν τόσο άνδρες όσο καί γυναίκες, ενώ οι άνδρες ονομάζονταν Μακεδονιάρχες καί οι γυναίκες Μακεδονιάρχισσες. Ακόμη, στο αξίωμα του αρχιερέα, μπορούσαν να εκλεγούν καί γυναίκες που καλούνταν αρχιέρειες. Καί στα δύο αξιώματα οι εκλεγόμενοι ήσαν κοινοτικοί άρχοντες καί όχι δημόσιοι υπάλληλοι, ενώ η θητεία ήταν ετήσια. Επίσης στην Θεσσαλονίκη δόθηκε τέσσερεις φορές σε γυναίκες ο τίτλος της νεωκόρου.<br /><br />Ακόμη, από τους προηγουμένους αιώνες, πάντα προβλεπόταν η απονομή του αξιώματος του Ιεροφάντη, του Παναγή ιερέα καί του υμνωδού στις γυναίκες, για αυτό υπήρχαν οι Ιεροφάντιδες, οι Παναγείς ιέρειες καί οι υμνήτριες, καθώς καί άλλα αξιώματα. <br /><br />Όπως λοιπόν συνάγεται από όλα τα ανωτέρω στοιχεία καί ακόμη περισσότερα, η γυναίκα κατά την αρχαιότητα ήταν σε πολλή υψηλή θέση στην Αρχαία Ελλάδα σε σχέση με τις άλλες κοινωνίες. Άρα καταρρίπτεται καί αυτή η χριστιανική θέση. <br /><br />Για να δούμε όμως καί την θέση της γυναίκας στον χριστιανισμό, επειδή οι χριστιανοί μας κατηγορούν για την θέση της γυναίκας στην Αρχαία Ελλάδα. Εξάλλου οι χριστιανοί υποστηρίζουν ότι ο χριστιανισμός ανεβίβασε την θέση της γυναίκας. Άρα λοιπόν έχει καί αξία σε συγκριτικό επίπεδο. Εδώ θα δούμε τι έλεγαν οι λεγόμενοι χριστιανοί πατέρες. <br /><br />«Από γυναικός αρχή αμαρτίας καί δι' αυτήν αποθνήσκομεν πάντες». <br />Πηγή: <b>Σοφία Σειράχ ΚΕ´ 24 </b><br /><br />«Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το ίδιο της το σώμα, αλλά ο άντρας». <br />Πηγή: <b>Α´ Προς Κορινθίους Ζ´ 4</b> <br /><br />«Οι γυναίκες να υποτάσσεσθε στους άνδρες σας στα πάντα». <br />Πηγή: <b>Προς Εφεσίους Ε´ 22 - 24</b><br /><br />«Οι γυναίκες να υποτάσσεσθε στους άνδρες». <br />Πηγή: <b>Προς Κολασσαείς Γ´ 18 </b><br /><br />«Ομοίως αι γυναίκες υποτασσόμεναι τοις ιδίοις ανδράσιν'» <br />Πηγή: <b>Α´ Πέτρου Γ´ 1 </b><br /><br />«Όπως σε όλες τις εκκλησίες των αγίων καί οι δικές σας οι γυναίκες της <br />εκκλησίας να σιωπούν, γιατί δεν επιτρέπεται σε αυτές να μιλούν αλλά να <br />υποτάσονται όπως ορίζει ο νόμος». <br />Πηγή: <b>Α´ Προς Κορινθίους ΙΔ´ 34</b><br /><br />«Η δε γυνή ίνα φοβείται τον άνδρα». <br />Πηγή: <b>Προς Εφεσίους Ε´ 33</b><br /><br />«Είναι καλό ο άνθρωπος να μην αγγίζει την γυναίκα». <br />Πηγή: <b>Α´ Προς Κορινθίους Ζ´ 1</b><br /><br />«Μία γυναίκα, αν λάβουμε υπ' όψιν ποια είναι η φύση της, πρέπει να αισχύνεται γ' αυτήν». <br />Πηγή: <b>Κλήμης Αλεξανδρεύς, «Παιδαγωγός» 2,33</b><br /><br />«Η γυναίκα είναι η πύλη μέσα απ' την οποία έρχεται ο διάβολος». <br />Πηγή: <b>Τερτυλλιανός De Cultu Feminarum 1,1</b><br /><br />«Υπάρχει φυσικά καί η ενάρετη γυναίκα: είναι αυτή που ποτέ δεν δείχνει το πρόσπωπό της σε ξένο». <br />Πηγή: <b>Μόσχος Λείμων, κεφάλαιο 78</b><br /><br />Καί έχουν το θράσος μερικοί να ισχυρίζονται ότι τάχα ο χριστιανισμός εξύψωσε την γυναίκα. Καί αν σκεφθούμε ότι κατά τον ΜΔ´ κανόνα της εν Λαοδικεία τοπικής Συνόδου του 364μ.α.χ.χ. επί Βάλη, κατά τον οποίον η γυναίκα <br />απαγορεύεται να μπαίνει στο ιερό, ή ακόμη καί ότι το κοριτσάκι δεν μπαίνει κατά την υπαπαντή στο ιερό ενώ το αγοράκι μπαίνει.<br /><br />γ) Ξένοι <br /><br />Για τους ξένους, πρέπει να πούμε ότι αυτοί χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες. Στους ξένους οι οποίοι επισκέπτονταν μία πόλη ως ταξιδιώτες ή επισκέπτες καί στους ξένους οι οποίοι ήθελαν να εγκατασταθούν ως μόνιμοι κάτοικοι σε μία πόλη, οι οποίοι καλούνταν μέτοικοι. Οι ταξιδιώτες ή επισκέπτες καί μόνον εφόσον ήσαν Έλληνες από άλλη πόλη, καλύπτονταν από την προστασία του Ξενίου Διός ή του Ικετησίου Διός καί ζητούσε προστασία, ενώ στην Σπάρτη καλύπτονταν από την Ξενία Αθηνά.<br /><br />Στον Όμηρο οι φίλοι λέγονται «ξείνοι πατρώϊοι». Μάλιστα, στην <b>Ιλιάδα στην ραψωδία Ζ, στίχοι 230 - 231</b>, ο Διομήδης προτείνει στον Γλαύκο «τεύχεα δ' αλλήλοις επαμείψομεν, όφρα καί οίδε γνώσιν ότι ξείνοι πατρώϊοι ευχόμεθ' είναι» δηλαδή «Τα όπλα λοιπόν ας ανταλλάξουμε, ώστε κι αυτοί να έχουν γνώσιν ότι φίλοι πατρογονικοί καυχόμαστε πως είμαστε».<br /><br />Επίσης στην <b>Ιλιάδα στην ραψωδία Λ, στίχος 779</b>, ο Αχιλλέας «ξείνιά τ' εύ παρέθηκεν, ά τε ξείνοις θέμις εστίν», δηλαδή «μας παρέθεσε γεύμα φιλοξενίας, που θεμιτό είναι στους ξένους». Ο Ηρόδοτος στην Ιστορία του, στο βιβλίο «Κλειώ», αναφέρει ότι οι Λακεδαιμόνιοι ήσαν «ξείνοισι απρόσμικτοι», αρνούνταν οποιαδήποτε <br />σχέση με τους ξένους (Πηγή: <b>Ηροδότου Ιστορία, «Κλειώ», Α´ 65, 2</b>).<br /><br />Ο Ξενοφώντας, πολλά έτη αργότερα, γράφει για το πολίτευμα της Σπάρτης στην <b>«Λακεδαιμονίων Πολιτεία»(14,4)</b> ότι όποιοι ξένοι παρεβίαζαν τους νόμους της Σπάρτης απελαύνονταν. Επίσης όταν η λέξη «ξένος / ξείνος» αναφέρεται σε Έλληνες από άλλες πόλεις, σημαίνει φίλος, ενώ όταν αναφέρεται σε αλλοεθνείς σημαίνει εχθρός. Αυτή η αντίληψη πέρασε καί στους Ρωμαίους, ενώ οι Ρωμαίοι την εξέφρασαν με την φράση Hospes - hostis, δηλαδή «Κάθε ξένος είναι εχθρός».<br /><br />Επί πλέον η εγκυκλοπαίδεια Ήλιος στην λέξη Ξενία γράφει αυτά εδώ: «Παρά τοίς αρχαίοις Έλλησιν η "ξενία" δεν επεξετείνετο καί επί μή Ελλήνων "ξένων", αυτοί αντιθέτως εθεωρούντο εχθροί ως βάρβαροι, καί δεν είναι άσχετος προς την αντίληψιν ταύτην η υπό της αρχαιοτέρας λατινικής χρησιμοποιουμένη, ως αντίστοιχος της ελληνικής λέξεως <br />"ξένος" λέξις hostis (η οποία κυρίως σημαίνει εχθρός)». Παράδειγμα είναι το επίγραμμα του Σιμωνίδη για τους μαχητές των Θερμοπυλών, όπου το «Ω ξείν αγγέλλειν» σημαίνει «Ω φίλε να αναγγείλης».<br /><br />Αυτά λοιπόν ίσχυαν για τους ξένους οι οποίοι ήσαν απλώς ταξιδιώτες καί επισκέπτες από την μία Ελληνική πόλη στην άλλη μεταξύ των Ελλήνων. Καί σημειωτέον ότι η φιλία καί η φιλοξενία μεταβιβαζόταν από γενιά σε γενιά. Τώρα για να δούμε τί ίσχυε για τους μετοίκους. Οι μέτοικοι δεν υπόκεινταν στο καθεστώς της φιλοξενίας, αλλά σε αυτό της «μετοικεσίας». Κατά αυτό το καθεστώς: <br /><br />Περί των μετοίκων <br /><br />Στην Αρχαία Ελλάδα, πλην της Σπάρτης, υπήρχαν οι μέτοικοι. Μέτοικοι ήσαν Έλληνες από άλλες πόλεις, οι οποίοι ήσαν μόνιμοι κάτοικοι σε άλλες πόλεις. Λόγου χάριν, ένας Κορίνθιος, ο οποίος απεφάσιζε την μετεγκατάστασή του, στην Αθήνα, ως μονίμου κατοίκου, γινόταν μέτοικος. Οι μέτοικοι δεν είχαν την ίδια θέση με τους αυτόχθονες κατοίκους, αλλά <br />είχαν πολλές υποχρεώσεις. Ενδεικτικώς αναφέρονται στοιχεία για το καθεστώς των μετοίκων, στην Αθήνα. Τα στοιχεία παρατίθενται αμέσως παρακάτω. <br /><br />Οι μέτοικοι στην Αθήνα <br /><br /><b>1)</b> Απαγορευόταν η κατοχή εκ μέρους τους εγγείου ιδιοκτησίας καί υποχρεώνονταν να ζουν στο ενοίκιο. <br /><b>2)</b> Δεν αποτελούσαν αφενός μέρος της πολιτείας, αλλά αφετέρου μετείχαν στην οικονομική καί εμπορική ζωή της πόλης. Για αυτό κάθε μέτοικος όφειλε να επιλέξει έναν πολίτη ως προστάτη του, ο οποίος εκτελούσε χρέη μεσίτη μεταξύ του μετοίκου καί της πόλης. Επίσης οι περισσότεροι από τους μετοίκους ασχολούνταν με το εμπόριο καί την βιοτεχνία καί πολλοί από αυτούς κατοικούσαν στον Πειραιά. <br /><b>3)</b> Κάθε οικογένεια μετοίκων πλήρωνε φόρο παραμονής, που λεγόταν μετοίκιο ή ξενικό, που ανερχόταν σε 12 δραχμές, ενώ οι χήρες μέτοικοι πλήρωναν 6 δραχμές. Αν κάποιος μέτοικος δεν πλήρωνε τον φόρο καί δεν εξέλεγε προστάτη, ετιμωρείτο καί επωλείτο ως δούλος. Σπάνια κάποιοι μέτοικοι απαλλάσσονταν από την πληρωμή του μετοικίου (ατέλεια μετοικίου), όπως καί από άλλες υποχρεώσεις. <br /><b>4)</b> Ενίοτε επιβάλλονταν καί στους μετοίκους έκτακτες λειτουργίες καί εισφορές, ε�